Function Disabled

Σάββατο, 29 Δεκεμβρίου 2012

ΣΩΚΡΑΤΟΥΣ ΔΑΙΜΟΝΙΟΝ


ΔΑΙΜΩΝ  «ως φαίη ο Σωκράτης το δαιμόνιον εαυτώ σημαίνειν»

Στην αρχαία εποχή η λέξη δαίμων και δαιμόνιο δεν είχε τη σημερινή σημασία. Περισσότερο χαρακτήριζε ένα πνεύμα της φύσης, μια οντότητα μεταξύ θεών και ανθρώπων. Πολλές φορές σήμαινε ένα προστατευτικό πνεύμα. Στον Μύθο του Ηρός στο δέκατο κεφάλαιο της Πολιτείας, ο Πλάτωνας εμφανίζει τις ανθρώπινες ψυχές να διαλέγουν το «δαίμονα», ο οποίος θα τις συνοδεύει στην επόμενη ζωή τους. Σήμερα θα λέγαμε το «φύλακα άγγελό» τους, μια και αυτό το ον θα συνοδεύει την κάθε ψυχή στην ενσάρκωσή της.

Στον Κρατύλο ο Πλάτωνας προσπαθώντας να δώσει την ετυμολογία της λέξης δαίμων. Θεωρεί ότι έχει σχέση με τη γνώση, τη σοφία και τη φρόνηση. Έτσι λέει ότι οι άνθρωποι του «χρυσού γένους», του Ησίοδου, ονομάζονται από τον ποιητή δαίμονες -πνεύματα αγνά- γιατί ήταν συνετοί και σοφοί (δαήμονες).

Με την επικράτηση του χριστιανισμού η λέξη δαίμων και δαιμόνιο αποκτούν τη σημερινή σημασία που είναι φορτισμένη αρνητικά. Αυτό έγινε, επειδή οι θεοί των αρχαίων, και γενικότερα όλα τα αόρατα όντα ανώτερα και κατώτερα στα οποία αναφέρονταν, θεωρήθηκαν κακοί και κακά. Όμως δεν υπάρχει καμία αναφορά που να δείχνει ότι ήταν έτσι. Θα είμαστε πιο κοντά στην αλήθεια αν διακρίναμε ότι για τους αρχαίους το καλό και το κακό συνυπάρχουν και πιο πολύ έγκειται στον άνθρωπο να διαλέξει το καλό παρά το ότι για τα λάθη του ευθύνονται κακοποιοί δαίμονες. 

Πολύ περισσότερο μάλιστα στην περίπτωση του Σωκράτη όπου έχουμε έναν φιλόσοφο μεγάλου ύψους, με τεράστια διαλεκτική ικανότητα και παράδειγμα τρόπου ζωής και θανάτου. Κάτι άλλο λοιπόν συνέβαινε με το δαιμόνιο του Σωκράτη. Θα προσπαθήσουμε να το εξετάσουμε με βάση αυτά που γράφει ο Πλούταρχος στο βιβλίο, το «Περί Σωκράτους Δαιμονίου». Και μάλιστα έχοντας υπόψη ότι η τοποθέτηση του Πλούταρχου βρίσκεται πολύ κοντά στην εσωτερική άποψη της διαχρονικής εσωτερικής φιλοσοφίας (εσωτερισμού).

Τι ήταν όμως το δαιμόνιο του Σωκράτη; Πώς μπορούμε να το προσεγγίσουμε; Και πώς συμβιβαζόταν η επίδρασή του στον Σωκράτη, αφού όπως είναι γνωστό ο φιλόσοφός μας ήταν και ένας δάσκαλος της διαλεκτικής και έψαχνε την αλήθεια με λογική, όπως αναφέρει ο Πλούταρχος.

Πάμπολλες  είναι η αναφορές του Σωκράτη για το Δαιμόνιο του
«… αντιλαμβάνομαι μέσα μου κάτι σαν σημείον θείον και υπερφυσικόν… Τούτο δε, το οποίον ήρχισεν από την παιδικήν μου ηλικίαν, είναι έν είδος φωνής, η οποία ομιλεί και πάντοτε μεν με αποτρέπει, από τούτο το οποίον μέλλω να πράξω, ουδέποτε δε με προτρέπει …» Πλάτωνος Απολογία του Σωκράτους



Αλλά και στην Απολογία του Ξενοφώντα είναι χαρακτηριστικό ότι στην Απολογία του επίσης κατά τον Ξενοφώντα ο Σωκράτης εμφανίζεται να λέει στους δικαστές «εξαγγείλας εις πολλούς εκ των φίλων μου τας συμβουλάς του θεού, ουδέποτε απεδείχθην ψευδόμενος» (Ξενοφώντος Απολογία Σωκράτους ΙΙ,13).

Κατά τον Σωκράτη το Δαιμόνιο του τον «απέτρεπε» από το να προβεί σε κάποια ενέργεια, ήτε τον προέτρεπε για κάποια άλλη ενέργεια.  Στην Απολογία του δε λέει ότι εκείνο το πρωίνο πηγαινοντας για το δικαστήριο το Δαιμόνιο του είχε εξαφανιστεί αλλίως αν ήταν να πάθει κάτι κακό θα τον είχε αποτρέψει…..εδω βλέπουμε την επίγνωση του Σωκράτη και την συνειδητοποίηση του ότι έτσι όφειλε να γίνει, όπως έτσι κι έγινε κι έμεινε ο Σοφότερος όλων και μετά Θάνατον.

Έτσι υπήρχε λοιπόν ένα πρόβλημα αρκετά έντονο για τους αρνητές ή επικριτές του δαιμονίου του Σωκράτη. Από τη μία το κατέκριναν από την άλλη όμως δεν είχε αποδειχθεί ποτέ ότι έλεγε ψέματα. Ο Πλούταρχος μάλιστα αναφέρει την περίπτωση μιας μάχης στην Πάρνηθα: μια ομάδα ιππέων σκοτώθηκαν, γιατί δεν ακολούθησαν το δρόμο που τους οδηγούσε ο Σωκράτης. Το δαιμόνιο τον απέτρεπε να πάει από το δρόμο όπου φαίνεται ότι τους περίμεναν οι εχθροί. Όσοι δεν τον άκουσαν πήγαν από αυτόν το δρόμο και σκοτώθηκαν. Τότε, σημειώνει ο Πλούταρχος, έγινε πολύς θόρυβος στην Αθήνα για το δαιμόνιο  του Σωκράτη. Επίσης ο Σωκράτης είχε προαναγγείλει τη μεγάλη καταστροφή των Αθηναίων στη Σικελία.

Όμως ας επανέλθουμε στις αναφορές για το θέμα μας. Ο Ξενοφώντας εμφανίζει το δαιμόνιο του Σωκράτη ως έναν τρόπο μαντικής, με τον οποίο ήταν προικισμένος ο γέρο σειληνός φιλόσοφος. Το χάρισμα αυτό του το έδωσαν οι θεοί και -κατά τον Ξενοφώντα- πρέπει να το παραδεχθεί όποιος παραδέχεται και άλλους τρόπους μαντικής.

Όμως δεν αναφέρονται μόνο ο Ξενοφών και ο Πλούταρχος στο δαιμόνιο του Σωκράτη. Πάρα πολλές φορές αναφέρεται σ’ αυτό και ο θείος φιλόσοφος Πλάτωνας. Σαν άμεσος μαθητής του Σωκράτη δίνει αρκετές πληροφορίες για το θέμα από «πρώτο χέρι» όπως θα λέγαμε σήμερα. Μερικές είναι απλές αναφορές στο δαιμόνιο, το οποίο, ως συνήθως, δεν αφήνει το Σωκράτη να κάνει κάτι όπως: στον Ευθύδημο (272 Ε). Παρόμοια στον Φαίδρο (242 Β). Στο Θεαίτητο (151 Α) το δαιμόνιο εμφανίζεται σαν θεία φωνή που αποτρέπει το Σωκράτη σε κάποιες συναναστροφές.

Στην Πολιτεία (βιβλίο ΣΤ 496c) ο Σωκράτης εμφανίζεται να λέει ότι το φαινόμενο που εμφανίζεται σ’ αυτόν δεν έχει τύχει σε κανέναν άλλο.

«Τι πρέπει να παραδεχθώμεν, φίλτατέ μου, περί του δαιμονίου του Σωκράτους; Πρόκειται περί ψεύδους ή τι πρέπει να υποθέσωμεν; Διότι εκ των περί Πυθαγόρου λεγομένων περί μαντικών δυνάμεων, ουδέν μου εφάνη τόσο μέγα και θείον, (όσον τα περί Σωκράτην). Διότι απαράλλακτα όπως ο Όμηρος έχει ποιήσει την Αθηνάν, παρισταμένην παρά τον Οδυσσέα κατά τας παντοειδείς δυσκόλους περιστάσεις του βίου του, κατά τον αυτόν τρόπον φαίνεται ότι το δαιμόνιον επισυνήψεν εις τον Σωκράτην, εξ αρχής του βίου του, ως προηγεμόνα της οδού του βίου του, κάποιαν οπτασίαν, «η οποία  μόνη προπορευομένη ρίπτει φως» επί των αδήλων πραγμάτων και καθ’ ας περιστάσεις η ανθρώπινη φρόνησις δεν είναι επαρκής, ώστε δια του συλλογισμού να αποφανθή».

Με αυτό το απόσπασμα αρχίζουν σε αυτό το έργο του Πλουτάρχου οι συζητητές τον διάλογο προκειμένου να συμπεράνουν τι ήταν το δαιμόνιο του Σωκράτη. Ένας από τους συνομιλητές προσπαθεί να το τοποθετήσει στα μαντικά «σημεία» τα οποία δέχονταν οι αρχαίοι. Έτσι λέει ότι πρέπει να ήταν ή πταρμός ή «κληδών». Ο πταρμός ανάλογα με τον τρόπο και το χρόνο που γινόταν είχε κάποια σημασία για τους αρχαίους. Αυτό επέζησε μέχρι τις μέρες μας και στον απλό λαό κι έτσι όταν κάποιος πταρνίζεται του λένε ότι κάποιοι θα τον συζητούν. Ακόμα οι διάφορες «γητιές» που γίνονται για το «κακό μάτι» όταν συνοδεύονται από πταρμό θεωρείται ότι «πιάνουν». Στον Όμηρο (Οδύσσεια Ρ 545-550) διαβάζουμε:

Έτσι είπε κι ο Τηλέμαχος φταρνίστηκε με κρότο, που όλο το σπίτι αντήχησε.

Γέλασε η Πηνελόπη κι έτσι είπε ευτύς στον Εύμαιο με πεταχτά της λόγια «τρέχα, τον ξένο φώναξε και φερ’ τονε μπροστά μου.

Δεν είδες πώς φταρνίστηκε στα λόγια που είπα ο γιός μου;

Δοιλεί πώς χάρος άσφαλτος θα λάχει στους μνηστήρες!

Οι κληδόνες ήταν πάλι ήχοι,  λέξεις, φωνές ή φράσεις που θεωρούνταν σαν οιωνοί-προμηνύματα.* Όμως δεν γίνεται δεκτό ότι ο Σωκράτης θα καθοδηγούνταν από ένα τέτοιο κατώτερο είδος μαντείας. Γίνεται μια σκιαγράφηση του χαρακτήρα του από έναν από τους συζητητές: Είχε βεβαιότητα και άκαμπτη δύναμη που πήγαζαν από μια πολλή δυνατή κρίση, παρέμεινε πτωχός με τη θέλησή του σ’ όλη του τη ζωή, δεν απομακρύνθηκε από τη φιλοσοφία παρά τα όσα εμπόδια και όταν έφθασε η στιγμή του τέλους, ενώ μπορούσε να διαφύγει δεν το έκανε. Έτσι δεν μπορεί ένας τέτοιος άνθρωπος να αλλάζει τη γνώμη του από «κληδόνες και πταρμούς».

Έτσι οι συζητητές του Πλουτάρχου προσπαθούν να βρουν κάποια άλλη λύση. Με τέχνη ο Πλούταρχος βάζει έναν πυθαγόρειο, το Θεάνορα, μέσα στο διάλογο. 

Είχε πάει στη Θήβα -όπου γίνεται η συζήτηση για το δαιμόνιο του Σωκράτη- για να αποδώσει τις νεκρικές τελετές που άρμοζαν σε έναν άλλο πυθαγόρειο -το Λύσι- ο οποίος είχε πεθάνει εκεί. Ο συγγραφέας τον εμφανίζει να επικοινωνεί με το «δαιμόνιο» του Λύσιδος. Φαίνεται ότι οι Πυθαγόρειοι είχαν αρκετές γνώσεις των αόρατων κόσμων. Αποκαλύπτει ο Πλούταρχος ότι μπορούσαν να επικοινωνήσουν με την «ψυχή» ενός συντρόφου τους που είχε πεθάνει μέσω των ονείρων. Ο Πυθαγόρειος λοιπόν κάνει μια ανάπτυξη και τονίζει τα χαρακτηριστικά ενός ανθρώπου, ο οποίος επικοινωνεί με τις λεπτές διαστάσεις. Είναι αυτός, ο οποίος αντιμετωπίζει όλα αυτά που τραβούν την ψυχή προς όλες τις κατευθύνσεις (εδώ κι εκεί), έχει αυτοέλεγχο, ο νους του είναι καθαρός και απαθής και έτσι έχει τη δυνατότητα να ακούει κάποιες άλλες «φωνές» εκτός από αυτές του θορύβου της καθημερινής ζωής. Ο Σωκράτης εμφανίζεται σαν ένας από αυτούς. Μάλιστα τονίζεται ότι «μόλις ανεμίγνυεν εαυτόν με το σώμα προς συμμετοχήν των αναγκαιούντων δια την διατήρησιν του εν τη ζωή, ήτο εξαίρετος δέκτης των θείων ενδείξεων …»

Ακόμη αναφέρεται ότι ο Σωκράτης, όταν κάποιοι ισχυρίζονταν κάτι σχετικά με οράματα, δεν έδινε μεγάλη σημασία. Όταν όμως κάποιος έλεγε ότι άκουσε κάποια «φωνή», τότε τον άκουε προσεκτικά και προσπαθούσε να μάθει όσο το δυνατόν περισσότερα. Φαίνεται ότι διέκρινε την ομοιότητα με τη δική του περίπτωση. Πρωταγωνιστικό ρόλο στη συζήτηση αναλαμβάνει ο Σιμμίας ο οποίος είχε ζήσει αρκετά χρόνια δίπλα στον Σωκράτη και είχε ακούσει πολλές διδασκαλίες απ’ αυτόν.

Μπορούμε να χωρίσουμε το υπόλοιπο του διαλόγου σε δύο μέρη. Στο ένα θίγεται το θέμα της ύπαρξης των αόρατων οντοτήτων, οι οποίες επικοινωνούν με τον άνθρωπο με μια λάμψη του νου ή με σύμβολα. Αλλά αυτές οι άηχες «νοητικές φωνές» δεν βρίσκουν απήχηση σε όλους τους ανθρώπους, αλλά μόνο σε όσους έχουν «το ήθος αθόρυβον και ήσυχον την ψυχήν». Αυτούς τους ανθρώπους αποκαλούμε άγιους ή θείους.

Στο δεύτερο μέρος αναφέρεται ο μύθος του Τιμάρχου του Χαιρωνέως, ο οποίος πέρασε μέσω του μαντείου Τροφωνίου «στον άλλο κόσμο» και επέστρεψε. Διηγήθηκε δε όλα όσα είδε. Αυτός ο μύθος παρόμοιος με αυτούς που έχει τοποθετήσει ο Πλάτωνας στο Γοργία, στο Φαίδωνα και στο μύθο του Ηρός, που εκθέτει στο τελευταίο κεφάλαιο της Πολιτείας, περιέχει πολλές γνώσεις σχετικά με τους αόρατους κόσμους. Αλλά περιέχει και σημαντικές διδασκαλίες και γνώσεις για τα αόρατα σώματα του ανθρώπου. Έτσι μεταξύ άλλων ο Τίμαρχος εμφανίζεται να λέει ότι το ανώτερο μέρος του ανθρώπου βρίσκεται έξω και πάνω από τον άνθρωπο. Λίγοι κατορθώνουν να επικοινωνούν με αυτό. Όσοι επικοινωνούν σωστά το αποκαλούν δαίμονα. Είναι δε αυτό το μέρος που καθορίζει την τύχη των ψυχών των ανθρώπων. Έτσι ακολουθώντας το παράδειγμα του Πλάτωνα ο Πλούταρχος τοποθετεί στο κατάλληλο σημείο ένα μύθο για να δώσει λύση στο θέμα.

Στην αρχαιότητα η λέξη Δαίμων (αρσ. και θηλ.) ήταν, ίσως, η πιο ευσεβής λέξη. Παράγεται από το  δαίω (: μοιράζω στον καθένα την τύχη του).

Αν και συνυπήρχε με τη λέξη Θεός, εντούτοις, ο δαίμων αναφερόταν στην απρόσωπη και απροσδιόριστη δύναμη, ενώ ο θεός στην ανθρωπόμορφη θεϊκή οντότητα. Η έννοια του δαίμονος ισοδυναμούσε με την Μοίρα, την Ειμαρμένη.

Επίσης, στη λέξη  Δαίμονα απέδιδαν την έννοια του φύλακα αγγέλου «κατά φύλακα δαίμονα».

Απ’ εδώ και η λέξη ευδαιμονία (: ευτυχία, προσδιόριζε τον έχοντα την εύνοια του Δαίμονος)

Όμως, στου χρόνου τα γυρίσματα καθιερώνεται η νέα θρησκεία: ο Χριστιανισμός. Η λέξη που δήλωνε τον αγνό θεό των Αρχαίων έπρεπε να αποκτήσει αρνητική σημασία και από συνώνυμο του Θεού γίνεται συνώνυμο του Διαβόλου.

Ο καλός άγγελος γίνεται κακό δαιμόνιο. Οι δαίμονες, πλέον, είναι τα κακά πνεύματα, (ουαί τοις ηττημένοις. )

ο άγγελος του κακού, ο έκπτωτος άγγελος που έχει ως αρχηγό του τον σατανά ( satana στα εβραϊκά: ο αντίπαλος).

Έτσι, δημιουργήθηκαν οι λέξεις: δαιμόνιος, δαιμονισμένος, δαιμονόπληκτος, δαιμονιστής, δαιμονολατρία, πανδαιμόνιο κλπ.

Οι τελευταίες «εστίες αντίστασης» καταγράφονται στη λέξη: ευδαιμονία, όπου ο δαίμων μεταφέρεται με την έννοια του θεού. Έτσι, για να θυμίζει ότι εκεί που τώρα φτύνουμε εμείς (π.χ. «φτου σου δαιμονισμένε»), κάποιοι είχαν εναποθέσει τη σωτηρία της ψυχής τους.

Τι τραβάνε και αυτές οι λέξεις από τους επικυρίαρχους.

Ακόμα κι άλλοι Αρχαίοι  Ύψιστοι  ΦιλόΣοφοι είπαν:

Ηράκλειτος «ήθος ανθρώπω δαίμων» (: Δαίμων/θεός για τον άνθρωπο δεν είναι παρά ο χαρακτήρας του)

Αριστοτέλης στα Ηθικά Νικομάχεια (η ευδαιμονία είναι κάποια ενέργεια με τους κανόνες της τέλειας αρετής)

Λυσίας, επιτάφιος, 78, «ο δαίμων ο την ημητέραν μοίραν ειληχώς απαραίτητος»


Ξενοφών, απομνημονεύματα, Α,1, «ως φαίη ο Σωκράτης το δαιμόνιον εαυτώ σημαίνειν» ο Σοφότερος Όλων είπε, ότι, Δαιμόνιον, ο Ανώτερος Έαυτός σημαίνει!!!

''Το Δαιμόνιο είναι εκείνο που τον Σωκράτη στο Γνώθι Σ’ Έαυτόν τον οδήγησε. Όταν δεν έχει ισορροπήσει η Λογική και το Συναίσθημα, ο Νούς με την Καρδιά, όταν το Εγώ νομίζει ότι απο εκείνο εξαρτώνται τα κάτω και τα άνω, τότε, το Εγώ, δεν μπορει να αφουγκραστεί το δαιμόνιο τον ανώτερο Εαυτό, ούτε το Εγώ αφήνει Εκείνο(τον ανώτερο Εαυτό) να δράση. Το Σωκρατικό Δαιμόνιον δηλαδή κατά Σωκράτη ο Ανώτερος  Έαυτος! Είναι, ο Εσωτερικός μας Γκούρου στην Φιλοσοφία του Γιόγκα και ο Σωκράτης ο Εξωτερικός μας Γκούρου! Που σμιλεύει το Εγώ μας ώστε ο ανώτερος Έαυτός μας που σέ όλους τους έμψυχους είναι Εύ(δαίμων) στο Δελφικό Γνώθι Σ’ Εαυτόν να μας Οδηγήσει!!!''

~ Δέλφειος Αττικός (Sivadhyanam)




Πέμπτη, 27 Δεκεμβρίου 2012

Ten Mahavidyas of Tantra, ten forms of Shakti


The Invocation of Katyayani

Satsang by Swami Niranjanananda Saraswati
28th October 2012, Paduka Darshan, Munger

There is a story of the Katyayani havan as the sankalpa for the Sannyasa Training, which begins with the establishment of Sannyasa Peeth on 6th December 2010, the first anniversary of the Mahasamadhi of our guru Sri Swami Satyananda.

In order to commence the activities of Sannyasa Peeth and personally to seek the grace and the blessings of the Cosmic Mother, the inspiration came to invoke the power of Durga. For the first year from 2nd January 2011, I conducted the Sri Durga invocation as my sankalpa and sadhana, and that was concluded on 2nd January 2012.

Then, the 3 Year Sannyasa Training started. I thought about how we can receive the benedictions and the blessings of the Divine, and what the aspirations of the Sannyasa Training should be. Keeping in mind the aspirations of the Sannyasa Training I chose the form of Katyayani and took the sankalpa for three years.

Durga and Katyayani

In the Indian tradition, the cosmic power is known as Adi Shakti, the cosmic creative power, the primordial energy, the first form of shakti pervading the entire cosmos. In order to recognize the existence of this shakti, an identity is given and the identity is that of Durga.

Durga is a name just as ‘yoga’ is a name, and they are both generic terms. The word yoga by itself indicates something which is very vast and broad, so when the word yoga is used, in reality it is not known what is being indicated because it is a general term. But if the term hatha yoga or raja yoga or kriya yoga or kundalini yoga is used, then the specific branch of yoga becomes clearer and is identified. In the same manner, Durga is a name of that cosmic power. The meaning of the name Durga is that power, that shakti, which removes distress from life.

Last year the invocation was of Durga, the complete shakti, and this year, the form of Durga being invoked is Katyayani. The relation of the names Durga and Katyayani is like that between the terms yoga and raja yoga. Durga is the overall cosmic identity and Katyayani is a form of that cosmic identity. In the tantric traditions, as well as in the vedic traditions, this cosmic power is recognized by different names.

Nine Forms of Durga of the Vedic Tradition

The vedic tradition recognizes nine forms of Durga and the tantric tradition recognizes ten forms of Shakti. The nine forms of Durga according to the vedic tradition are connected with Parvati, the consort of Shiva. Parvati was an ordinary person who took birth and lived in the mountains, and who married Shiva in the mountains. This Parvati is also recognized as Adi Shakti.

Through sadhanas and spiritual efforts an ordinary person is able to come to some realization of a higher nature within, and gains the ability to express that higher quality. At the moment one gains the ability to express that higher nature or power, one is connected with one’s spirit. In normal life, everyone is connected with their mind and with their senses, but in spiritual life one is connected with shakti. That shakti can manifest and become tangible. It can become touchable, recognizable and perceivable as a manifestation in this life of a higher force.

Parvati was one of the preceptors of tantra, and the Shakti Tantras emanated from her. Parvati had attained mastery over the tantric concepts of consciousness and energy, and was able to manifest those powers or qualities to help the situation and the people, the devotees, the sadhakas, of the time. At various times in the course of her life Parvati encountered situations which were destructive, negative and restrictive, and would not allow the spiritual nature of a person to flourish. Her manifestation as Divine Shakti would happen whenever there was any conflict or struggle with the negative, destructive powers.

Similarly, in one’s own life one is subject to the problems of the mind, and at times these problems drag one down into the depths of depression, anxiety, pain and suffering. At that time there is some form of inner intervention which says, “Listen, you are going through this stage, come out of it.” When some form of inner awareness about the situation dawns within with the realization that one has to come out of this situation of crisis, one makes an effort.

In the same manner, this cosmic power is not a passive power, rather it is an active power, as its purpose is to lead us from avidya to vidya, from ignorance to knowledge, wisdom. This movement from ignorance to wisdom is what is known as spiritual development or growth. Spiritual development and growth is not having visions of saints and sages and the Divine – that is mental hypnosis. In practical life, one’s problems don’t go away by visualizing God. In practical life, problems can be eradicated if one makes the effort, knows where the problem is and its cause, and manages that. This is the idea of the Durga Shakti.

The nine forms of Durga according to the vedic tradition represent those aspects of this cosmic power which help in the eradication of the negative, the destructive, the limiting, the confining; the factors, moods and situations which restrict the free expression of spirit. In these nine forms of Durga, it is Parvati who takes on a role to fulfil one aspiration. The nine forms of Devi can be heard in the chanting: Prathamam shailaputri cha dvitiyam brahmacharini, Tritiyam chandraghanteti kushmandeti chaturthakam. Each name or each form of this Parvati is to overcome a specific and particular condition and situation in life. Katyayani is the sixth form of Devi or Durga: Shashtham katyayaniti cha.

Katyayani

What does this sixth form of Devi represent? The name Katyayani indicates that in this form Devi has the power to remove the rigidity, arrogance and the hard shell covering the spirit. The rigidity of life is eliminated by Katyayani. Arrogance and the negative and destructive ego is destroyed by Katyayani, and purity arises with the invocation of Katyayani. This is also the meaning of the word Katyayani: one who is able to remove rigidity and the destructive, negative ego.

Mantras are sound vibrations and they affect the psyche. By chanting the mantras specific to this form of Shakti and creating and feeling their vibrations, the mantras clean and remove the hard shell and make one soft. Many people often experience that with the chanting of mantras tears begin to flow. Even so-called hard, rigid, sensible people become sentimental and they say, “I don’t know why I am crying”, but they are experiencing the effect of the mantra, at a deeper, psychic level and not at the intellectual level. Mantras tend to bring out the sensitive qualities of life, and to stimulate and purify the human psyche. When the mantras are specific to a particular idea, whether it be in relation to chakras or cosmic powers, they do attract those particular powers and change whatever needs to change within us.

Sannyasa and Spiritual Awakening

Katyayani is most appropriate for sannyasins. What is the purpose of sannyasa? I have said many times that the purpose of sannyasa is not self-realization. Self-realization is only an idea, and it indicates a state of mind which is awakened. For example, you sleep at night and later you wake up. While you are sleeping at night you are unaware, and when you wake up you become aware. There is a difference in the perception of your consciousness when you sleep and when you wake up. There is a difference in the behaviour of your consciousness and mind, and there is a different interaction of the mind with the world, with the senses, and with images, memories and impressions when you are asleep and when you wake up. So, in normal life sleep and wakefulness can be seen very clearly and distinctly as different to each other. In the same manner, in spiritual life spiritual awareness can be compared to being awake, and material awareness can be compared to sleep. The spiritual traditions say that in our life, since spiritual awareness is not active within us, we are asleep, and we have to wake up. That awakening is spiritual – it is not physical, or mental, or emotional, it is spiritual.


So for sannyasins and the sannyasa trainees the primary requirement is to become innocent and simple and to have purity of heart and mind. What can help to attain this? What can help to overcome one’s rigidity in life? What can help one to manage the detrimental ego in life? It is the power of Katyayani. As preparation for sannyasa understanding, to deepen the awareness of sannyasa, to experience sannyasa, to attain purity, and to manage our own arrogance and destructive, negative egos which manifest in the life of everyone at any time, this particular havan is being applied.

Ten Mahavidyas of Tantra

In tantra the same power is seen as ten forms of Shakti, known as the ten mahavidyas, the highest knowledge of the cosmic principle. In this aspect of Shakti there are another set of ten different forms, including Tara and Kali. From the tantric perspective, these ten mahavidyas, the knowledge of the ten cosmic powers, are for the development and awakening of internal shakti, and not for smoothening out the processes of life. The vedic process can be considered as a means to arrange one’s life in a better manner, and the tantric process as a means to awaken the shakti within. So the vedic approach is exoteric, while the tantric is esoteric.

According to the mythology and stories, Durga is a universal power belonging to all three of Shiva, Narayana and Brahma. In order to help and assist the process of evolution, growth and development, this cosmic power divided itself into three different identities: Saraswati, as the shakti of Brahma, Lakshmi, as the shakti of Narayana, and Shivaa or Parvati, the shakti of Shiva. Of these three pairs, Narayana and Brahma and their respective shaktis are emanations or projections of Parvati. In the entire tantric system, it is Parvati who represents the Adi Shakti.

The sister of Krishna

Parvati is also depicted as the sister of Narayana. At the time of Krishna’s birth there were many prophecies. The prophecy told to the king that “the eighth-born of this family will kill you”, so the king destroyed all the babies that were born before Krishna to ensure that there was no eighth child. But what is destined is destined; nobody can change it.

This Shakti took the form of the sister of Krishna and replaced Krishna after his birth. When the king, Kansa, came to kill the eighth-born child, he saw this girl instead of a boy, and said, “Why shall I destroy the life of this girl? She can’t do anything.” However, he had some very good advisors who said, “How do you know this girl is incapable? She might be more capable than a boy.” So Kansa decided to kill this baby also, but when he lifted the child and tried to dash her to the ground, she slipped from his hands and rose up in the air. Taking the form of eight-armed Durga, she pronounced “Kansa, your destroyer has already taken birth”, and then disappeared.

So from this aspect she is considered to be the sister of Krishna. Krishna told her, “After announcing my birth, go to Vindhyachal and stay there in this form of eight-armed Devi.” This Devi went to Vindhyachal and established herself there as Vindhyavasini, one who resides in the Vindhya mountains.

The character of Krishna is well-known: he did everything in life but always remained pure, untainted by everything. This purity was from Shakti, his sister. Krishna attained so much but never in his life was there an iota of arrogance. He was free from ego, and he lived his life spontaneously and naturally. This was the grace of Shakti. There was never any rigidity in Krishna’s life, he was resilient like water and fluid like water. This also was the grace of Shakti. So in this manner, Katyayani is recognized as Krishna’s sister. The same Katyayani in South India is known as Kanya kumari, meaning the virgin power, purity, untainted.

Preparation for the journey

For initiating any kind of spiritual journey, there has to be some basic preparation. When a person begins a journey from his home, he packs his bags. He prepares himself physically for travel, and he also prepares himself mentally. He organizes things so that he can travel without worrying about what is happening back home. In the same manner, when one embarks upon one’s spiritual journey, preparation has to take place.


Just coming and practising one’s yoga, pranayama and meditation is not embarking on one’s spiritual journey. Embarking on a spiritual journey begins when one begins to modify the limiting, negative, restrictive and destructive behaviour of one’s nature. A person can practise their asana, pranayama and meditation life-long and still will not be a spiritual aspirant.

There are millions of people in the world who are practising yoga, but they are not spiritually inclined. Most of them connect only with their bodies, or only with their minds. Most of them are connected with their problems and are seeking solutions to their problems. There is nothing spiritual in the life of most people; most people have never made any effort to better themselves. Rather, they have fallen deeper and deeper and deeper into the rut every passing day, consciously and wilfully, without making the effort to extract themselves.

Yoga and spirituality are two different things: yoga is a sadhana, while spirituality is an awareness of life and the creative expressions in life. The Katyayani invocation which is being conducted as part of the three year sankalpa during the Sannyasa Training is meant for that spirituality. As Sri Swami Satyananda said, “Devi, that cosmic power, does not know any language. She does not know English, she does not know Hindi, nor Latin nor Greek, nor even Sanskrit; she only understands the language of the heart.” If the heart is tainted then there is no communication, but if the heart is pure then one can commune with the Divine, and that is our mother Katyayani.


Πέμπτη, 20 Δεκεμβρίου 2012

Ο Λύκος το Ιερό Ζώο των Ελλήνων Θεών Ηλίου


"Τίποτε δεν είναι πιό δυνατό από την ευγένεια,
τίποτε δεν είναι πιό ευγενές από την δύναμη"

ΤΟ ΜΙΣΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΛΥΚΟ
ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ
  


Από τα πανάρχαια χρόνια, στις διάφορες πολυθεϊστικές Παραδόσεις των Εθνών, ο λύκος τέθηκε να συμβολίζει τα ανώτερα ιδανικά των ελευθέρων ανθρώπων, δηλαδή την Αξιοπρέπεια, την Αφοσίωση, την Επιμονή και την Γενναιότητα, αλλά κυρίως -λόγω του ότι βλέπει άριστα την νύκτα- την Φώτιση (εξ ου και η κοινή ρίζα λυκ- στην Ελληνική για το συγκεκριμένο ζώο και το φως, λ.χ. Λύκαιον, Λυκόφως, Λυκομίδης, Λυκούργος δηλ. Λυκόεργος, φωτοδότης). Υπό αυτές λοιπόν τις συμβολιστικές, ο λύκος θεωρείται ιερό ζώο των Ελλήνων Θεών Ηλίου ("Λυκάβας" στον Όμηρο και τον Ιουλιανό) και Απόλλωνος (υπό την επίκληση "Λύκιος") και Άρεως, αλλά και των Ρωμαίων Mars και Silvanus, καθώς και του ηλιακού Θεού Bellenus των Κελτών και του ηλιακού Θεού των Αιγυπτίων Ρα.   


Στην Ρωμαϊκή πολυθεϊστική Παράδοση, ο λύκος συμβολίζει την ρώμη και την ανδρεία για αυτό και με γάλα λύκαινας (Λύκαινα του Καπιτωλίου, άγαλμα της Ρωμαϊκής Ψυχής) θέλει η συγκεκριμένη Παράδοση να έχουν ανατραφεί οι γενάρχες Ρωμύλος και Ρώμος. Στην Σκανδιναβογερμανική Παράδοση επίσης, ο λύκος συμβολίζει τη Νικηφορία και την Ισχύ, για αυτό και ο ύπατος Θεός Wodan (στα σαξωνικά Odin) απεικονίζεται συχνά να ιππεύει σε λύκους ή να έχει λύκους ως παραστάτες του. Όπως και στις υπόλοιπες Παραδόσεις της Ευρώπης, και στην συγκεκριμένη συμβολίζει επίσης την Ψυχοπομπή ή Ονειροπομπή (Ερμής των Ελλήνων και Οdin των Σκανδιναβογερμανών), την Φώτιση (εξ ού και ιερό ζώο του Θεού Baelder) αλλά και την Ενόραση, για αυτό και οι Σουηδές ιέρειες των δασών Βαργκαμόρες (Vargamors) ζούσαν ανάμεσα σε λύκους.   


Στην Σαμανιστική Παράδοση επίσης των Πρώτων Εθνών ("Ινδιάνων"), ο λύκος κατέχει την ανώτατη ίσως θέση ανάμεσα στα τοτεμικά ιερά ζώα, αφού συμβολίζει  


1.  Την αξιοπρέπεια και το θάρρος μπροστά στον θάνατο  
2.  Τον κύκλο των Αναγεννήσεων  
3.  Το Όνειρο και την Ενόραση  
4.  Την αρμονική ζεύξη του Ενστίκτου με την Νόηση  
5.  Την Κοινωνικότητα και την Συντροφικότητα  
6.  Την Νικηφορία, την Αυτοπροστασία και την Προστασία των οικείων προσώπων.  
7.  Την Επιμονή και την Υπομονή  


Αντιθέτως,  στην Ιουδαϊκή μονοθεϊστική Παράδοση, ο λύκος ταυτίζεται μόνο με την σκληρότητα, την δίψα για αίμα και την αρπακτικότητα (Γεν. ΜΘ 27). Από εκεί επηρεασμένη η Χριστιανική Παράδοση θα περάσει σε μία απίθανη επίθεση κατά του λύκου, ο οποίος, για τα αρρωστημένα μυαλά των "Πατέρων" συμβόλιζε τάχα το Απόλυτο Κακό, τον Διάβολο τον ίδιο, τον "Φθορέα του Ποιμνίου", την Πανουργία και την.. Αίρεση (!!)  


Μέσα σε αυτό το αρρωστημένο φαντασιακό, ο λύκος (όπως και άλλα άτυχα ζώα που μίσησαν οι χριστιανοί, λ.χ. γάτα, κουκουβάγια, αρκούδα, κοράκι κ.λ.π.) κατεδικάσθη ουσιαστικά επί δύο χιλιετίες να παίξει τον ρόλο του απόλυτου "Κακού" στα μυαλά των μέσων ανθρώπων και φυσικά να υποστεί τις συνέπειες, που ήταν συστηματική εξόντωσή του σε βαθμό που να αποτελεί πλέον ένα από τα απειλούμενα είδη αυτού του πλανήτη. Υπήρξε τόσο βαθιά η παραφροσύνη των χριστιανών κατά αυτού του υπερήφανου ζώου, που για μισόν περίπου αιώνα (1550 -1600) εξόντωναν όχι μόνο όλους τους λύκους αλλά και εκατοντάδες ανθρώπους της Γαλλίας, της Ολλανδίας και της Γερμανίας, με την κατηγορία της.. "λυκανθρωπίας" (!!) Στην παραφροσύνη είχαν προηγηθεί φυσικά των δυτικών οι ανατολίτες χριστιανοί (όπως και σε ένα σωρό άλλα πράγματα, λ.χ. καύση ανθρώπων, δημόσια πυρπόληση βιβλίων, Ιερά Εξέταση, στρατόπεδα συγκεντρώσεως κ.ά.): στην υπότουρκη Κωνσταντινούπολη ο χριστιανικός πληθυσμός "βλέπει" στη διάρκεια μίας νύκτας του 1542 συνάθροιση.. 150 "λυκανθρώπων" σε μία πλατεία της Κωνσταντινουπόλεως (Colen de Plancy, "Dict. Infernal").  


Παρά την παράνοια ωστόσο των μονοθεϊστών ανθρώπων απέναντι σε αυτό το υπέροχο ζώο,  αυτό το ίδιο παρέμεινε και παραμένει (τουλάχιστον όσο δεν έχουν καταφέρει ακόμη να το αφανίσουν από προσώπου γης..) το ίδιο υπέροχο, ελεύθερο και αξιοπρεπές, όπως και τότε που οι παρελθόντες, ανώτεροι του βαρβαρικού σημερινού, πολιτισμοί, όπως προείπαμε, το τιμούσαν και το θεωρούσαν ιερό. Αφορμή για όλα αυτά που γράφονται εδώ, υπήρξε η βαρβαρότητα κάποιων αποκτηνωμένων Χατζηελλήνων κτηνοτρόφων, που, στις 8.3."2000", επέδειξαν σε όλο το Πανελλήνιο, μέσω της -ούτως ή άλλως χυδαίας- τηλεοπτικής οθόνης, το ότι είναι άριστοι γνώστες του πώς διαπομπεύουν, βασανίζουν και θανατώνουν τελικά έναν ανυπεράσπιστο μικρό λύκο που απλώς είχε κάνει το.. "έγκλημα" να υπηρετήσει την φύση και την αυτοσυντήρησή του, αναζητώντας απλώς.. τροφή.  


Για την μη αιμοβόρα, αλλά ευγενική και κοινωνική φύση των λύκων δεν είναι βεβαίως εδώ ο κατάλληλος χώρος να αναπτύξει ο γράφων, ούτε και άλλωστε είναι αυτή η πρόθεσή του. Στο  Διαδίκτυο και στην υπάρχουσα Βιβλιογραφία υπάρχουν υπεραρκετά δεδομένα που αποδεικνύουν την ανώτερη φύση αυτού του επίσης ανώτερου ζώου. Εκεί ο ενδιαφερόμενος θα βρεί αυτά που ψάχνει. Ο γράφων εδώ απλώς ΚΑΤΑΓΓΕΛΛΕΙ και για αυτό μόνον ενδιαφέρεται. Φροντίζει ωστόσο, σε ατομικό επίπεδο, να κρατήσει, για.. παιδευτικούς και μόνον λόγους, το βαθύ αίσθημα ΟΙΚΤΟΥ προς όλους τους αρνησίζωους εχθρούς της Φύσεως η οποία, όπως σοφά τόνιζαν οι πρόγονοί μας, οι πραγματικοί Έλληνες δηλαδή, "απάντων των διδαγμάτων κρατεί".  

    
Η έρημος επεκτείνεται. Αλίμονο σε αυτούς που την κουβαλάνε και μέσα τους. 
 
 



English summary: A Homage to the WOLF, by the author & historian Vlassis G. Rassias. The WOLF as a solar symbol and holy animal for the polytheist Traditions & Religions of the Old Europe and as an "icon" of the Devil for the Christians (a perception that led to its physical extermination in the most of the European countries by the 1500 Era Vulgaris).

Πηγή: Βλάσης Γ. Ρασσιάς http://rassias.gr/9003.html

Τρίτη, 18 Δεκεμβρίου 2012

Πού πάμε από εδώ; S.W.A.N. & E.Q.


                Πού πάμε από εδώ;

Σουάμι Νιραντζανανάντα Σαρασουάτι

(Διάλεξη στον Οργανισμό Νέων Προέδρων, Μπάνγκαλορ, 24 Φεβρουαρίου 2007)

Όταν φτάνουμε στην αποκορύφωση των υλικών επιτευγμάτων, συχνά θέτουμε στον εαυτό μας το ερώτημα, «Και τώρα τι; Πού πάω από δω;». Κι εγώ επίσης έχω κάνει αυτή την ερώτηση. Είμαι κι εγώ πρόεδρος μιας «πολυεθνικής εταιρίας», και κάποτε ήμουν επίσης ένας νέος πρόεδρος – ανέλαβα το Bihar School of Yoga (Σχολή Μπιχάρ Γιόγκα) στην ηλικία των 23 χρονών. Έτσι ο ρόλος μου είναι διαφορετικός ως σαννυάσιν και διαφορετικός ως προέδρου ενός οργανισμού. Ήρθε κάποια στιγμή στη ζωή μου που αναρωτήθηκα, «Και τώρα τι;» Είχα φτάσει σ’ ένα σημείο εξωτερικής επιτυχίας – όντας η κεφαλή μιας παγκόσμιας γιογκικής κίνησης, διευθύνοντας διάφορα κέντρα και ανθρώπους, προσπαθώντας να εκπληρώσω τις προσδοκίες τους και δημιουργώντας νεότερα και καλύτερα προγράμματα για να βοηθήσω τους άλλους.

Στην πορεία του χρόνου, μία σκέψη διαμορφώθηκε μέσα στο νου: «Αυτό είναι που έχω να κάνω σε όλη μου τη ζωή; Αυτή είναι η ζωή που πρέπει να ζω ως σαννυάσιν; Άφησα μία τετραμελή οικογένεια, με την ιδέα της απάρνησης και τώρα έχω κολλήσει με μία οικογένεια 400.000. Άφησα την ιδέα να συμπληρώνω φορολογικά έντυπα στο σπίτι και τώρα συμπληρώνω φορολογικά έντυπα για πολλούς διαφορετικούς οργανισμούς. Τι έχω κάνει; Τι έχω απαρνηθεί; Τίποτα. Αντίθετα, έχω φορτώσει με περισσότερες ευθύνες των εαυτό μου. Ο κόσμος έχει τοποθετήσει την εμπιστοσύνη του σ’ εμένα και δεν μπορώ να το αγνοήσω αυτό. Έτσι θα ζήσω μέχρι να πεθάνω;» Αυτές οι σκέψεις κυκλοφορούσαν μέσα στο νου μου για πολλά χρόνια. Προσπαθούσα να βρω μία ισορροπία ανάμεσα στην έμπνευσή μου, η οποία ήταν αυτή του σαννυάσιν, και την υποχρέωσή μου και την δέσμευσή μου προς την οργάνωση που διηύθυνα.

Μία μέρα πρόσεξα κάτι που ήταν πάντα εκεί μπροστά στα μάτια μου, αλλά εγώ το είχα αγνοήσει. Η ζωή του ίδιου του δασκάλου μου, του ίδιου του γκούρου μου, του Σουάμι Σατυανάντα. Ήρθε κάποια στιγμή στη ζωή του που είπε: «Αρκετά με την διεύθυνση του οργανισμού. Δεν ήρθα στο μονοπάτι της σαννυάσα για να γίνω γκούρου ή διευθυντής μια κίνησης ή πρόεδρος ενός οργανισμού. Ο σκοπός μου ήταν να αποκτήσω εσωτερική αγνότητα, να ανακαλύψω το δυναμικό που είναι έμφυτο σε κάθε άτομο. Τα έκανα όλα αυτά για να εξαντλήσω τις φιλοδοξίες μου, τις επιθυμίες, τα κάρμας και τα σαμσκάρας και τώρα χωρίς άλλες φιλοδοξίες, έχοντας επιτύχει ό,τι ήθελα να επιτύχω, μπορώ να ελευθερώσω τον εαυτό μου».

Απαρνήθηκε τα πάντα. Απαρνήθηκε το ίδρυμα που είχε δημιουργήσει, και έφυγε για να ζήσει μία αποτραβηγμένη ζωή. Σ’ αυτή την απομόνωση όμως συνέβη ένας μετασχηματισμός. Δέχτηκε μία έμπνευση, μία εντολή, ένα όραμα που το αποδίδει στο Θεό. Το μήνυμα που έλαβε στο όραμα ήταν, «Δώσε στους γείτονές σου τις ίδιες ευκολίες που έδωσα εγώ σ’ εσένα». Άρχισε να σκέφτεται, «Τι μου έχει δώσει εμένα ο Θεός; Ο Θεός πάντοτε μου εξασφάλιζε τροφή για να τρώω, ρούχα να φορώ, ένα καταφύγιο για να μένω. Αυτό χρειάζεται να κάνω κι εγώ για τους άλλους ανθρώπους.» Και μας είπε: «Αυτή είναι η εντολή που έχω λάβει. Εγώ δεν έχω τίποτα. Έχω απαρνηθεί τα πάντα και έτσι περνάω τη σκυτάλη σ’ εσάς. Εσείς εκπληρώνετε αυτή την εντολή.» Αρχίσαμε να υπηρετούμε τους μη προνομιούχους και άπορους ανθρώπους της κοινωνίας. Με αυτή την υπηρεσία έγιναν διάφορες συνειδητοποιήσεις οι οποίες είναι πολύ έγκυρες για τον σημερινό τρόπο ζωής και το περιβάλλον μας. Όταν ρωτάμε τον εαυτό μας για τον σκοπό της ζωής μας, τελικά τρία πράγματα είναι σχετικά. Το πρώτο είναι το σάνυαμ, να γνωρίζουμε πώς να συγκρατούμε τον εαυτό μας. Στην απουσία της αυτοσυγκράτησης, δεν υπάρχει τέλος για τις επιθυμίες. Αυτές σιγά-σιγά παραπλανούν κάποιον και καταστρέφουν την ειρήνη του νου και το αίσθημα της ικανοποίησης. Ο δεύτερος σκοπός είναι να αναπτύξουμε τις ποιότητες της καρδιάς. Ο άνθρωπος είναι ένας συνδυασμός των λειτουργιών κεφαλιού, καρδιάς και χεριών: διάνοια, αισθήματα και δράση. Τις περισσότερες φορές, τονίζουμε τη χρήση και τις λειτουργίες της διάνοιας και υποβιβάζουμε τις λειτουργίες της καρδιάς – αισθήματα και συναισθήματα – νομίζοντας ότι αν τα εκφράσουμε, οι άνθρωποι θα μας θεωρήσουν αδύναμους και θα μας χειραγωγήσουν.

Ο τρίτος σκοπός είναι να βοηθήσουμε τους άλλους, να πάμε πέρα από πράξεις και δραστηριότητες που είναι ιδιοτελείς και εγωκεντρικές και στοχεύουν να καλύψουν τις δικές μας ανάγκες. Έτσι λοιπόν αυτά είναι τα τρία συστατικά που χρειάζεται να διαχειριστούμε: αυτοσυγκράτηση, καλλιέργεια των πιο απαλών ποιοτήτων της ζωής και να μάθουμε να προσφέρουμε ένα χέρι βοηθείας. Αν υιοθετήσετε οποιοδήποτε από αυτά τα τρία ως σκοπό της ζωής σας, αν καλλιεργήσετε μία συγκεκριμένη στάση και νοοτροπία, θα ανακαλύψετε ότι το κενό που νιώθετε, όταν έχετε επιτύχει την αποκορύφωση της υλικής ευημερίας, γεμίζει. Αυτό είναι το μήνυμα που δίνεται και στις Ουπανισάδες, επίσης.

Ασκήστε την αυτοσυγκράτηση
Ας αναλύσουμε, τώρα, το πρώτο συστατικό, αυτοσυγκράτηση. Υπάρχουν πάρα πολλές διασπάσεις έμφυτες στον σύγχρονο τρόπο ζωής. Θέλουμε να παίξουμε με καθετί καινούριο που βγαίνει στην αγορά γιατί μας βοηθάει να ενισχύουμε την εικόνα του εαυτού μας, το εγώ. Είναι, αναμφίβολα, αλήθεια ότι το χρήμα φέρνει και φαυλότητα μαζί. Το αποτέλεσμα της απόκτησης υλικής ευημερίας είναι η απόκτηση ελαττωμάτων, γιατί τώρα έχετε περισσότερη εμπιστοσύνη στο πράσινο χαρτί από ό,τι στις δικές σας ικανότητες. Και όταν σας λείπει η εσωτερική εμπιστοσύνη, ο νους, το σώμα και το οικογενειακό οικοδόμημα αδυνατίζουν. Σύγχυση, άγχος και ανησυχία γίνονται καθημερινός κανόνας. Αυτό συμβαίνει διαρκώς σ’ εμάς. Δεν μπορούμε να διαχειριστούμε πιέσεις και άγχη. Δεν μπορούμε να διαχειριστούμε τα ίδια μας τα ανικανοποίητα και πάντα υπάρχει λαιμαργία να βρούμε τον κρίκο που λείπει. Πάντοτε προσπαθούμε να βρούμε κάτι που θα μας κάνει πιο γεμάτους, ικανοποιημένους και χαρούμενους.

Η Γιόγκα λέει ότι αν μπορούμε να συγκρατήσουμε κάποια από την διασκορπισμένη και καταστροφική ροή της ενέργειας και δράσης, θα γίνουμε πιο δημιουργικοί. Αλλά πώς μπορεί κάποιος να αποκτήσει την ποιότητα της αυτοσυγκράτησης; Υπάρχει μία πρακτική μέθοδος, μία θεωρία την οποία ονομάζω αρχή του SWAN. SWAN είναι μία ακρωνυμία για τις λέξεις Strength ((Δύναμη), Weaknesses (Αδυναμίες), Ambition (Φιλοδοξία) και Need (Ανάγκη). Για να το ασκήσετε, παίρνετε ένα φύλλο χαρτί, κάνετε μία στήλη και γράφετε μία λίστα με όλες τις δυνάμεις σας, όλες τις θετικές σας ποιότητες. Σε άλλη στήλη κάνετε μία λίστα με όλες τις αδυναμίες και τους περιορισμούς σας που νιώθετε ότι αποτελούν εμπόδιο στην ανάπτυξή σας και τη διαύγεια του νου. Τώρα κάνετε μία λίστα με τις φιλοδοξίες σας. Ακόμη και αν θέλετε να κατακτήσετε το φεγγάρι, γράψτε το. Κάνετε μία άλλη λίστα με τις άμεσες ανάγκες σας και τις μακροπρόθεσμες ανάγκες, απλά το ελάχιστο που απαιτείτε για να ζήσετε μία ολοκληρωμένη και ικανοποιημένη ζωή. Διατηρήτε αυτές τις τέσσερις λίστες, τις κοιτάτε πότε πότε, σβήνετε και προσθέτετε μέχρι να είστε ικανοποιημένοι ότι αντικατοπτρίζουν μία αληθινή εικόνα του χαρακτήρα και της προσωπικότητάς σας.

Στη συνέχεια, διαλέγετε μία δύναμη και την καλλιεργείτε στο έπακρο. Μην το παρακάνετε, χρησιμοποιήστε την κοινή λογική σας. Μετά, διαλέγετε μία αδυναμία και προσπαθείτε να την ξεπεράσετε σε ένα μήνα. Προσπαθήστε να αναλύσετε μία φιλοδοξία. Αντικατοπτρίζει την βαθύτερη επιθυμία σας ή όχι; Υπερβείτε και ξεπεράστε μία αδυναμία, καλλιεργήστε μία δύναμη και βρείτε ισορροπία μεταξύ φιλοδοξίας και ανάγκης. Κάνετέ το αυτό για πέντε λεπτά κάθε μέρα. Καθίστε ήσυχα με τον εαυτό σας όταν επιστρέφετε στο σπίτι, και αναλογιστείτε πάνω σ’ αυτό. Με αυτό τον τρόπο, με την ανάπτυξη μιας επίγνωσης των επιδόσεών σας στη διάρκεια της ημέρας, θα μπορέσετε να αναπτύξετε μία καλή δόση αυτοσυγκράτησης. Θα είστε σε θέση να λειτουργείτε χρησιμοποιώντας την βέλτιστη δύναμη, έχοντας υπερβεί τις αδυναμίες και τις αναπηρίες της προσωπικότητας και γνωρίζοντας τη διαφορά μεταξύ ανάγκης και επιθυμίας.

Αναπτύξτε τις ποιότητες της καρδιάς
Το δεύτερο σημείο είναι να αναπτύξουμε τις απαλές ποιότητες της ζωής. Οι άνθρωποι πάντοτε πίστευαν ότι η ιδιοφυΐα ή η μεγαλοφυΐα ορίζεται από το ύψιστο IQ. Αυτό τον αιώνα, ωστόσο, ο κόσμος δεν σκέφτεται το IQ πια. Σκέφτονται το EQ, τον συναισθηματικό δείκτη. Μπορείτε, χωρίς αμφιβολία, να αυξήσετε το επίπεδο της ευφυΐας σας, αλλά με τι κόστος; Εξάλλου, μία τέτοια ανάπτυξη της ευφυΐας κατευθύνεται προς την υλική κατανόηση όχι την προσωπική κατανόηση. Ένα βασικό ελάττωμα στη ζωή μας είναι ότι δεν έχουμε εκπαίδευση. Δεν μιλώ για πτυχία και διπλώματα, πανεπιστήμιο, σχολείο και κολλέγιο, όπου εκπαιδευόμαστε να καλλιεργούμε, να θρέφουμε και να αναπτύσσουμε τη διάνοια. Αλλά δεν έχουμε καμία εμπειρία ζωής. Κανένας δεν μας έχει διδάξει πώς να αντιμετωπίζουμε προβλήματα και άγχη. Κανένας δεν μας έχει πει: «Όποτε έχετε άγχος, ξαπλώστε στο κρεβάτι ή στο πάτωμα και μετρήστε την αναπνοή σας προς τα πίσω από το 30 ως το 1.» Δε γνωρίζουμε ένα απλό πράγμα σαν αυτό. Σπουδάζουμε ιατρική, νομική και φυσικές επιστήμες για ένα πτυχίο, αλλά δεν σπουδάζουμε τον ανθρώπινο χαρακτήρα και τη συμπεριφορά ή πώς να τα τροποποιούμε. Αυτό είναι ένα μεγάλο ελάττωμα στο εκπαιδευτικό μας σύστημα, και κάποια μέρα η ανθρωπότητα θα το πληρώσει όταν ανακαλύψουμε ότι είμαστε ανίκανοι να αντιμετωπίσουμε ακόμη και την ελάχιστη ποσότητα έντασης και άγχους.
Να αναπτύξουμε EQ, τον συναισθηματικό δείκτη, ή να διευρύνουμε και να απαλύνουμε τα αισθήματά μας, είναι μία άλλη κατεύθυνση προς την οποία πρέπει να αναπτυχθεί η ζωή, ειδικά στην περίπτωση αυτών που κυνηγούν την επιτυχία. Πρέπει να έχετε μία φιλοσοφία ζωής η οποία δε χρειάζεται να είναι μία θρησκευτική πίστη. Είναι άσχετο με το ποιο θρησκευτικό μονοπάτι ακολουθείτε ή με το αν πιστεύετε ή είστε άθεος. Χρειάζεται να έχετε μία φιλοσοφία στη ζωή η οποία οδηγεί την πράξη σας και προσδιορίζει τις βλέψεις σας.

Τι είδους φιλοσοφία θα έπρεπε να είναι αυτή; Να ξεπεράσετε τα αρνητικά χαρακτηριστικά και τις περιοριστικές ποιότητες της ζωής και να καλλιεργήσετε τις φιλάνθρωπες και ειρηνικές πλευρές. Πώς το κάνετε αυτό; Κάνετε 10 λεπτά διαλογισμό κάθε βράδυ πριν πάτε για ύπνο. Αυτή είναι μία προσπάθεια που πρέπει να κάνετε χάριν της δικής σας πνευματικής υγείας και ειρήνης. Αφιερώστε 23 ώρες και 50 λεπτά στην οικογένειά σας, την κοινωνία, το επάγγελμα, τον κόσμο και 10 λεπτά για τη δική σας ειρήνη, ωφέλεια, ηρεμία και το αίσθημα ευεξίας. Αυτά τα 10 λεπτά, καθίστε ήσυχα και αναπτύξτε μία σκέψη ή ιδέα μέσα στο νου: «Γι’ αυτά τα 10 λεπτά δεν είμαι αυτό το σώμα, ούτε η εμπειρία άνεσης ή δυσφορίας που συνδέεται με το σώμα. Δεν είμαι ο νους, ούτε η εμπειρία της ευχαρίστησης ή πόνου που εμφανίζονται στο νου.» Προσπαθήστε να δημιουργήσετε πλήρη αποταύτιση, πλήρη αποσύνδεση από τις φυσικές και τις νοητικές εμπειρίες. Τώρα, αν δεν είστε το σώμα, αν δεν είστε ο νους, τότε τι είστε; Απλά ο εαυτός σας, τίποτα περισσότερο. Και σ’ αυτή την εμπειρία του εαυτού σας, βιώστε το χώρο, τη σταθερότητα, την ησυχία μέσα σας.

Μετά, αναλογιστείτε γρήγορα τις δραστηριότητες της ημέρας: «Ξύπνησα την τάδε ώρα, το πρωί. Έφαγα αυτό για πρωινό, φόρεσα αυτό, διάβασα εκείνο, είδα αυτό, είπα εκείνο, έκανα αυτό, έκανα εκείνο.» Αν βρείτε μία προκλητική κατάσταση, στην οποία αντιδράσατε με ένα συγκεκριμένο τρόπο, τότε κρατήστε το κουβάρι εκεί για λίγα λεπτά. Ακινητοποιήστε την λήψη εκεί, κοιτάξτε το και σκεφτείτε πώς θα αντιδράσετε αν συναντήσετε την ίδια κατάσταση ξανά. Με καλύτερο ή με χειρότερο τρόπο;

Αν συνεχίσετε να το κάνετε αυτό κάθε μέρα για ένα μήνα, θα βρείτε ότι οι αντιδράσεις σας έχουν αλλάξει. Αντί να πηγαίνετε σαν ένας ταύρος σε κινέζικο μαγαζί και να συνθλίβετε καθετί τριγύρω, είστε πιο προσεκτικοί, πιο συνειδητοί, με μεγαλύτερη επίγνωση του τι κάνετε και ελέγχετε περισσότερο τις αντιδράσεις σας. Θα είστε σε καλύτερη θέση να χειρίζεστε τα επίπεδα άγχους αναγνωρίζοντάς τα και λέγοντας, «Αύριο θα βρω έναν καλύτερο τρόπο να αντιμετωπίσω αυτή την κατάσταση. Δεν θα υποβάλω τον εαυτό μου στην ίδια αγωνία που πέρασα σήμερα.» Η καλλιέργεια της επίγνωσης θα λάβει χώρα με αυτό το διαλογισμό. Αφού έχετε κάνει ανασκόπηση των δραστηριοτήτων της ημέρας, παρατηρήστε τη ροή της φυσικής αναπνοής για πέντε λεπτά, και προσπαθήστε να παίρνετε μεγάλες, βαθιές και αργές αναπνοές. Αυτό ολοκληρώνει την 10λεπτη άσκηση του διαλογισμού.

Δεν χρειάζεται να αντικαταστήσετε άλλες πρακτικές ή τελετουργίες που μπορεί να ακολουθείτε ή όχι. Συμπεριλάβετε αυτό το διαλογισμό σαν συνήθεια στη ζωή σας, όχι σαν κάτι που είστε αναγκασμένοι να κάνετε. Χωρίς καμία περιπλοκή, με έναν πολύ απλό τρόπο, καθίστε ακίνητοι, αποταυτιστείτε από το σώμα και το νου, κάνετε μία ανασκόπηση των δραστηριοτήτων της ημέρας, αναλύστε, πείτε στον εαυτό σας, «Αύριο θα χειριστώ αυτή την κατάσταση με έναν καλύτερο τρόπο», σχεδιάστε, παρατηρήστε την αναπνοή, χαλαρώστε και σταματήστε. Αυτός είναι ο διαλογισμός.

Καθώς αποκτάτε περισσότερη επίγνωση για τις ασυνείδητες αντιδράσεις και ανταποκρίσεις μέσω αυτής της διαδικασίας θα βρείτε ότι αρχίζετε να καλλιεργείτε τις πιο απαλές ποιότητες της ζωής. Αυτές οι ποιότητες έρχονται με την κατανόηση, όταν βάζει κάποιος τον εαυτό του στη θέση των άλλων, γνωρίζει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι άλλοι, και προσπαθεί να βρει ένα συμβιβασμό, μία ισορροπία και αρμονία ανάμεσα σ’ αυτά, ανάμεσα στις φιλοδοξίες του και τις πράξεις των άλλων.

Δώστε ένα χέρι βοηθείας
Το να δίνετε ένα χέρι βοηθείας είναι το πιο σημαντικό πράγμα στη ζωή, γιατί σας επιτρέπει να συνδέεστε με τους άλλους ανθρώπους. Η ανθρωπότητα είναι ένας απλός όμιλος. Δεν υπάρχει μία ομάδα εκλεκτών και μία ομάδα στερημένων. Αυτές οι ομάδες μπορεί να υπάρχουν κοινωνικά και οικονομικά, αλλά ως μέρος της εμπειρίας της ζωής που όλοι περνάμε, δεν υπάρχει διαχωρισμός. Κάποιοι άνθρωποι είχαν την ευκαιρία να εκφράσουν τον εαυτό τους και άλλοι δεν είχαν τέτοια ευκαιρία. Όταν έρθει η ώρα τους, και αυτοί επίσης θα λάμψουν. Εξάλλου είναι ο ίδιος εγκέφαλος, ο ίδιος νους, η ίδια δύναμη μέσα στον καθένα. Η εφαρμογή εξαρτάται από τις ευκαιρίες που έχει κανείς στη ζωή.

Ο Σουάμι Σιβανάντα ήταν ένας υπερασπιστής της ανθρωπότητας. Επαγγελματικά, ήταν γιατρός αλλά άφησε την επικερδή δραστηριότητά του για να γίνει σαννυάσιν. Και έγινε ένας σαννυάσιν υψίστης ποιότητας. Υπάρχει διαφορά ανάμεσα σ’ αυτούς που παίρνουν σαννυάσα επειδή είναι αφοσιωμένοι και σ’ αυτούς οι οποίοι δραπετεύουν από τη ζωή. Υπάρχουν άνθρωποι που παίρνουν σαννυάσα για να δραπετεύσουν από τη ζωή, και υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι παίρνουν σαννυάσα γιατί επιθυμούν να αφιερώσουν τη ζωή τους για να βοηθούν τους άλλους να αναπτυχθούν και να προκόψουν. Υπάρχουν πολλοί οι οποίοι ανήκουν στην πρώτη κατηγορία και λίγοι οι οποίοι ανήκουν στη δεύτερη. Ο Σουάμι Σιβανάντα είχε μόνο ένα στόχο στο νου, «Πώς μπορώ να βοηθήσω έναν άλλο άνθρωπο να αποκτήσει υγεία, ειρήνη και ευημερία;» Και είναι οι διδασκαλίες του αυτές που διδάσκονται στα ιδρύματα που δημιουργούνται στο όνομά του, το Σιβανάντα Μαθ και το άσραμ.

Ο Παραμαχάμσατζι Σατυανάντα επίσης λέει ότι υπάρχει μεγάλη υποκρισία στις ζωές μας. Η ζωή θα έπρεπε να είναι αθώα, απλή και χαρούμενη. Φοράμε διάφορες μάσκες την κάθε στιγμή για να προβάλουμε τον εαυτό μας με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Ακόμη και όταν κοιτάζουμε τον εαυτό μας στον καθρέφτη, φοράμε τις μάσκες. Θέλουμε να βλέπουμε τον εαυτό μας διαφορετικά, όχι όπως είμαστε. Συνηθίζουμε τόσο πολύ να βλέπουμε τον εαυτό μας με τη μάσκα που όταν τη βγάζουμε, δεν αναγνωρίζουμε πια τον εαυτό μας. «Είμαι στ’ αλήθεια έτσι;», είναι η ερώτηση που έρχεται.
Ο μόνος τρόπος με τον οποίο μπορούμε να νιώσουμε ελεύθεροι εσωτερικά είναι βιώνοντας την ενότητα, ατμαμπάβα, να είμαστε σε θέση να βλέπουμε τον εαυτό μας μέσα στους άλλους ανθρώπους. Τότε είναι που αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε αυτούς και τις καταστάσεις τους. Έχοντας φτάσει σε αυτό το σημείο, αν μπορούμε, θα πρέπει να τους βοηθήσουμε. Αν όχι, θα πρέπει να τους κατευθύνουμε σε κάποιον άλλο. Αλλά μία κίνηση συνεργασίας πρέπει να λάβει χώρα ανάμεσα στα ανθρώπινα όντα, όχι για να ικανοποιήσει το εγώ μας, αλλά για να βοηθήσει άλλους να βγουν από τη δυστυχία τους.

Υπάρχει ένα περίφημο ρητό: «Αν ένας άνθρωπος είναι πεινασμένος, μην του δίνεις ψάρι να φάει αλλά δίδαξέ του πώς να ψαρεύει.» Αυτή υπήρξε η αρχή του Σουάμι Σιβανάντα. Αυτός δεν πίστευε στη φιλανθρωπία. Είπε ότι η φιλανθρωπία είναι η μητέρα της φτώχειας, της εξάρτησης, της αδυναμίας. Πάντοτε τόνιζε το ρόλο του πουρουσάρτχα, προσωπική προσπάθεια, προσωπική δύναμη. Να δώσεις ένα χέρι βοηθείας, επομένως, σημαίνει ότι δίνεις τη δύναμη σε έναν άλλο άνθρωπο να διαχειριστεί και να φροντίσει τη δική του ζωή και να είναι υπεύθυνο για την ειρήνη και την ευημερία του. Αυτή είναι η πραγματική σημασία της φράσης «δώστε ένα χέρι βοηθείας». Και αυτή είναι η ιδέα της υπηρεσίας ή σέβα.

Ο Παραμαχάμσατζι μας λέει, «Όταν πάτε στην αγορά για να αγοράσετε παπούτσια ή ρούχα για τα δύο παιδιά σας, αντί να αγοράσετε δύο ζευγάρια, αγοράστε τρία. Δύο για τα δικά σας παιδιά και ένα για το άγνωστο παιδί που έχετε υιοθετήσει μέσα στο νου σας.» Υπάρχουν αρκετοί άποροι άνθρωποι στον κόσμο στους οποίους μπορείτε να δώσετε αυτό το ζευγάρι παπούτσια ή αυτή τη φορεσιά, και θα το εκτιμήσουν για το υπόλοιπο της ζωής τους. Πάντοτε θα θυμούνται την καλοσύνη που τους αγκάλιασε. Αν ο κάθε πλούσιος πολίτης φροντίζει τις ανάγκες των άπορων πολιτών, σε δέκα χρόνια δε θα υπάρχει φτώχεια πουθενά. Το μόνο που έχετε να κάνετε είναι να δείτε τον εαυτό σας σε αυτή την στερημένη κατάσταση. Είμαστε πολύ τυχεροί που έχουμε αρκετά για να τρώμε και επίσης για να σπαταλάμε. Το 80% του πληθυσμού σ’ αυτή τη χώρα δεν έχει ούτε ένα πλήρες γεύμα την ημέρα. Είναι συνάνθρωποί μας που χρειάζονται λίγη ενθάρρυνση, που χρειάζονται να ξέρουν ότι δεν έχουν χάσει όλες τις ευκαιρίες στη ζωή και ότι κάποιος τους φροντίζει. Αν αυτό γίνει μία δραστηριότητα στη ζωή σας, θα πεθάνετε ευτυχισμένοι ξέροντας ότι φέρατε το χαμόγελο σε έναν άνθρωπο ή σε μία οικογένεια. Όταν θα έχετε αυτή τη συνειδητοποίηση, θα είναι μία ημέρα μεγάλης ικανοποίησης.

Μετά τι;


Οι τρεις έννοιες, αυτοσυγκράτηση, να αναπτύξουμε τις απαλές ποιότητες της καρδιάς και τη διαύγεια του νου, και να δίνουμε ένα χέρι βοηθείας, προσφέρουν μία συγκεκριμένη κατεύθυνση και ένα σκοπό στη ζωή που η απόκτηση υλικού πλούτου δεν μπορεί να το κάνει. Σήμερα χρειαζόμαστε μία κατεύθυνση στη ζωή. Σ’ αυτό το πλαίσιο η γιόγκα αποκτά σημασία. Η Γιόγκα δεν είναι αυτό που διαβάζετε ή αυτό για το οποίο ακούτε, ή αυτό που βλέπετε στα μέσα ενημέρωσης. Η Γιόγκα είναι ένας τρόπος ζωής, είναι μία στάση του νου, είναι η καλλιέργεια του καλύτερου που μπορεί να προσφέρει μία ανθρώπινη προσωπικότητα. Γιόγκα είναι να αναπτύξουμε και να ενιοποιήσουμε τις λειτουργίες κεφαλιού, καρδιάς και χεριών. Η Γιόγκα προσφέρει μία μέθοδο. Είναι επίσης ένα εργαλείο για να ανακαλύψουμε το εξαιρετικό, μέσα μας. Όταν ανακαλύψουμε την υπεροχή, την αποδοτικότητα, την διαύγεια, την επίγνωση και την κατανόηση μέσα μας, αυτά αντικατοπτρίζονται στην εξωτερική συμπεριφορά μας, στην δραστηριότητα και τις πράξεις μας, και στον τρόπο σκέψης μας.

Ακολουθώντας αυτές τις τρεις απλές διδασκαλίες, αρχίζουμε να εμπλέκουμε τον εαυτό μας στην άσκηση της γιόγκα. Το να κάνουμε μία λίστα με τις δυνάμεις μας, τις αδυναμίες, τις φιλοδοξίες και τις ανάγκες και να είμαστε αντικειμενικοί σ’ αυτό είναι σουαντάγια, αυτοπαρατήρηση. Όταν δεν ξέρετε πώς να ελέγχετε τις απογοητεύσεις και τις ανησυχίες της ζωής τι νόημα έχει να προσπαθείτε να βρείτε κάτι που πάει πέρα από τη σφαίρα της σκέψης και της ιδέας; Χρειάζεται κάποιος να προετοιμάσει το έδαφος, όπως ένας γεωργός προετοιμάζει το έδαφος για να φυτέψει σπόρους. Αν το έδαφος δεν είναι προετοιμασμένο, μπορείτε να ρίξετε σπόρους ψηλής ποιότητας που ποτέ δεν θα ανθίσουν. Όμως αν το έδαφος είναι προετοιμασμένο, υπάρχει η πιθανότητα η πλειοψηφία των σπόρων να ανθίσει. Προετοιμάστε λοιπόν το έδαφος. Με αυτές τις τρεις διδασκαλίες μπόρεσα κι εγώ να ξεπεράσω την ερώτηση «Μετά τι;», και θα μπορέσετε κι εσείς, επίσης.

From: Yoga Magazine, Where Do We Go from Here? January 2008

Κυριακή, 16 Δεκεμβρίου 2012

Tantra Yoga Path


Like a cobra which has cast its coils
                                    spiraling conch-like three-times-
                                                            and-a-half round Shiva, her mouth
                                               laid on that other mouth
                       which leads to bliss,
            the enchantress
of the world,
            slender as a lotus stem,
                       bright as a lightning-flash,
                                                           lies sleeping,
                       breathing softly out and in,
murmuring poems
                        in sweetest meters,
                                                humming like a drunken bee
                                                                                    in the petals of
                                                            the muladhara lotus,
                        how brightly her light shines
        --Satcakra-nirupana Tantra


Tantra Yoga uses the tools of meditation (dhyana), conscious breathing (pranayama), physical gestures (mudra), sacred sounds (mantra), sacred geometry (yantra), body positions (asana), muscular contractions (bandhas) to achieve self-transformation, conscious awakening, and spiritual evolution.

Tantra means το be liberated by expanding your consciousness -  Yoga means JOIN is the process by which the identity of the individual soul and the Supreme Soul is realized by the Yogi. The human soul is brought into conscious communion with the Divine Reality.

The Tantrikas or Tantrica Yogis combine  two ways of the same Path

The White Tantra or Tantra of the Right Hand (Dakshina Marga) involves the meditative techniques of Tantra and is essentailly a celibate, ascetic path.
AND
The Red Tantra or Tantra of the Left Hand (Vama Marga) involves the use of elements that were considered taboo, such as the ritual of sexual union (maithuna), as a means of attaining liberation. Here, sexual union is used as means for going beyond into transcendent states of consciousness.
The benefits of Yoga Tantric practice include:

* Transcendent sexuality
* Deepened relationships
* Emotional freedom
* Expanded intuitive abilities
* Sustained health and vitality
* Boundless love
* and Playful, ecstatic awareness

According to Tantra, the creation of the world begins with an act of division of the opposites that are united in the deity. From their splitting arises, in an explosion of energy, the multiplicity of the world .
Starting from pure unity (Shiva), the world is a continuous unfolding (energized by the power of Shakti), until a state is reached, when the process must reverse and involute back to the very beginning. Multiplicity must once again become unity. According to Tantra the human being is a miniature universe and the same principles that apply to the universe apply in the case of the individual being.

delfeios


Κυριακή, 9 Δεκεμβρίου 2012

ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Ο ΒΙΟΣ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΥ ΦΙΛΟΣΟΦΟΥ


Η ζωή και η προσωπικότητα του Σωκράτη

Ο Σωκράτης, γιος του γλύπτη (λιθοξόου) Σωφρονίσκου και της μαίας Φαιναρέτης, γεννήθηκε στην Αθήνα και συγκεκριμένα στο Δήμο Αλωπεκής, το 470 ή το 469 π.Χ.
Ακολούθησε στην αρχή το επάγγελμα του πατέρα του, οι Τρεις Χάριτες, άγαλμα που σωζόταν επι Παυσανία ήταν έργο δικό του,  αλλά τα παράτησε για να ασχοληθεί αποκλειστικά με τη φιλοσοφία.
Αυτοδίδακτος στη φιλοσοφία, σχετίστηκε για λίγο με τους Σοφιστές έδειξε προτίμηση στα έργα του Αρχέλαου και σύμφωνα με τη μαρτυρία του Διογένη του Λαέρτιου για ένα μικρό διάστημα έγινε μαθητής του Αναξαγόρα.

Ο ίδιος έθεσε για αποστολή του να ξυπνήσει τους συμπολίτες του από τη διανοητική νάρκη ακολουθώντας μια εσωτερική φωνή, το «δαιμόνιον». Έβλεπε τη φιλοσοφία ως «υπηρεσία στο θεό». Έδειξε παλικαριά στη ζωή, αν και κατά βάση φτω­χός, έχοντας σύντροφο της ζωής του τη δύστροπη Ξανθίππη κι αργότερα την ευγενέστερη Μυρτώ. Από την πρώτη απέκτησε ένα γιο, τον Λαμπροκλή κι από τη δεύτερη, στα ύστερα χρόνια του, άλλους δυο γιους, τον Σωφρονίσκο και τον Μενέξενο. Δεν πήρε ποτέ χρήματα για τη διδασκαλία του· ήταν τύπος ολιγαρκής. Τα πενιχρά εισοδήματα τους λόγο του γεγονότος πως ο Σωκράτης δεν δεχόταν δώρα και χρήματα προκαλούσαν την οργή της Ξανθίππης πουόμως όπως λέγεται εκείνος δεχόταν με παρομοιώδη καρτερία και ηρεμία. Μάλιστα απο τον Πλάτωνα μαθαίνουμε πως ενώ ο Σωκράτης δεν έπαιρνε τίποτα, οι σοφιστές,όπως ο Πρόδικος ο Κέιος έπαιρνε 50 δραχμές (μισή μνα) για σειρά μαθημάτων γραμματικής, και 1 δραχμή για περιληπτικό μάθημα. Παρόλα αυτά η οικογένεια του δεν πρέπει να ήταν ιδιαίτερα φτωχή, και ειδικά ο πατέρας του, άσχετα από τηνγ εμάτη πενία ζωή που ο Σωκράτης ακολούθησε.

Διακρίθηκε για την ηθική του αγνότητα, τη δικαιοσύνη, την ευσέβεια, την ε­ξυπνάδα και τη γαλήνη. Δεν επε­δίωξε να λάβει πολιτικά αξιώματα. Μια φορά μόνο εξελέγη «πρόεδρος εν ταις εκκλησίαις» κατά τη μαρτυρία του Ξενοφώντα, και πιστός τηρητής αυτός των νόμων της πατρίδας «ουκ επέτρεψεν τω δήμω παρά τους νόμους ψηφίσασθαι» κατά τη δίκη των στρατηγών.
Σαν άνθρωπος και σαν φιλόσοφος αποτελεί πραγματικάμια σπανιότατη και μοναδική φυσιογνωμία που έχει γίνει αντικείμενο πολλών συζητήσεων αφού πράγματι είναι ένα φαίνομενο το πως έζησε, δίδαξε και στο τέλος πέθανε. Ας κάνουμε την αρχή απο άτομο του πρώτα. Ήταν ένας χαρακτήρας τίμιος,νομοταγής και ηθικός. Χαρακτηριστικό είναι πως εκτός απο την ανήθικη κατηγορία της διαφθοράς των νέων και την εισαγωγή καινών δαιμονίων που οδήγησε στη δίκη του, ποτέ κανένας δεν βρέθηκε να τον κατηγορήσει για κάτι ανήθικο, μεμπτό ή παράνομο. Ήταν εξαιρετικά νομοταγής και δεν παρέλειπε να εκτελεί τα πολιτικά και θρησκευτικά του καθήκοντα. Σεβόταν τους νόμους και τους θεσμούς και αγαπούσε την πατρίδα του. Μάλιστα ήταν ένας άνθρωπος με ήρεμη αλλα δυνατή θέληση, γενναίος και αποφασιστικός. 

Πολέμησε με θάρρος σε 3 εκστρατείες του Πελλοπονησιακού Πολέμου. Στην πολιορκία της Ποτείδαιας  όπου έσωσε την ζωή του Αλκιβιάδη (432-429 πΧ) στη μάχη του Δηλίου (424 πΧ) και στην μάχη της Αμφίπολης (422 πΧ) όπου επέδειξε ανδρεία, αυταπάρνηση και αντοχή στις κακουχίες. 

Απόδειξη του πόσο ηθικός και δικαιος χαρακτήρας ήταν φάνηκε σε πολλές στιγμές της ζωής του. Χαρακτηριστικά, το 406π.Χ όπου ήταν επιστάτης των πρυτάνεων,(πρόεδρος της βουλής) όρθωσε το ανάστημα του παρά τις πιέσεις και τις απειλές, και ήταν ο μόνος που αντιτάχθηκε στην άδικη και παράνομη ψηφοφορία απόφασης θανάτωσης των νικηφόρων στρατηγών της ναυμαχίας των Αργινουσών που λόγω της θαλασσοταραχής, δεν κατάφεραν να περισυλλέξουν και να τιμήσουν ταπτώματα των νεκρών. Μετά το τέλος του Πελλοπονησιακού Πολέμου και την κατάλυση της Δημοκρατίας απο τους ολογαρχικούς και τους τριάκοντα τυράννους ο Σωκράτης ήρθε πολλές φορές σε σύγκρουση μαζί τους και ειδικά με τον Κριτία. Η ειρωνεία είναι πως ο Κριτίας ήταν παλαιότερα μαθητής του Σωκράτη αλλά και του Γοργία. Ήταν συγγραφέας, ρήτορας φιλόσοφος και ποιητής και πριν γίνει ολιγαρχικός,ένας μορφωμένος και φιλελεύθερος άνθρωπος. Όταν όμως ακολούθησε τον πατέρα του στην ολιγαρχία και αργότερα ανακυρήχθηκε ο αρχηγός των τριάκοντα τυρράνων, έγινε σκληρός, αιμοβόρος και αρχομανής με αποτέλεσμα μείνει γνωστός κυρίως για τη θηριωδία του.

Η παράνομη κατάληψη της εξουσίας με την βοήθεια των Σπαρτιατών, οι δημεύσεις περιουσιών και οι καταδίκες σε θάνατο έκαναν τον Σωκράτη να συγκρουστεί μαζί τους πολλές φορές και να αρνηθεί να συλλάβει ανθρώπους που επαναστατούσαν στην καταπίεση τους και οι τύρρανοι θεωρούσαν απειλή. Εκτός απο το συμβάν με τους στρατηγούς, άλλη απόδειξη του χαρακτήρα του ήταν αυτό με τον Λέοντα τον Σαλαμίνιο το οποίο αναφέρει και στην απολογία του:

<<Εγώ λοιπόν, ω άνδρες Αθηναίοι, δεν κατέλαβα ποτέ κανένα άλλο αξίωμα στην πόλη, διετέλεσα όμως κάποτε βουλευτής. Και έτυχε να πρυτανεύσει η δική μας φυλή, η Αντιοχίς, τότε που εσείς με τους δέκα στρατηγούς που δεν μάζεψαν τους ναυαγούς τη μερά της ναυμαχίας θέλατε να τους δικάσετε όλους μαζί παράνομα, όπως αργότερα το καταλάβατε όλοι σας. Τότε μόνος απο όλους τους πρυτάνεις σας εναντιώθηκα, υποστηρίζοντας οτι δεν πρέπει να κάνετε τίποτα αντίθετοπρος τουςνόμους και ψήφισα ενάντια στη θέληση σας. Και ενώ ήταν έτοιμοι οι ρήτορες να με καταγγέλουν και να βάλουν να με συλλάβουν και εσείς τους παροτρύνατε με φωνές, έκρινα πως είναι προτιμότερο να διακινδυνεύσω όντας με την πλευρά του νόμου και του δικαίου, παρά να είμαι με το μέρος το δικό σας που δεν σκεφτόσαστε δίκαια, απο φόβο μη φυλακιστώ ή μη θανατωθώ… Άλλα όταν έγινε ολιγαρχία, οι τριάκοντα πάλι με κάλεσαν μαζί με τους άλλους τέσσερις στην Θόλο, μας διέταξαν ναπάμε ναφέρουμε απο τη Σαλαμίνα τον Λέοντα τον Σαλαμίνιο, για να τον σκοτώσουμε….Τότε λοιπόν εγώ, όχι με τα λόγια αλλά έμπρακτα απέδειξα πάλι σε εμένα για να μιλήσω πιο καθαρά οτι δεν με ενδιαφέρει διόλου ο θάνατος. Το μόνο που με ενδιαφέρει είναι να μην διαπράξω κάτι άδικο ή ανόσιο…Αλλά αφού βγήκαμε απο τη Θόλο, ενω οι τέσσερεις πήγαν στη Σαλαμίνα και έφεραν τον Λέοντα εγώ έφυγα και πήγα στο σπίτι μου, και ίσως να είχα πεθάνει γιαυτή μου την πράξη αν δεν είχε καταλυθεί σύντομα η εξουσία τους…>>




Η άσχημη μορφή του, όπως ο ίδιος ο Σωκράτης την περιγράφει στο «Συμπόσιο» του Ξενοφώντα, μαζί με την αδιαφορία για την εξωτερική του εμφάνιση, δημιουργούσε αντίθεση στην ευθιξία της αττικής καλαισθησίας. Αλλά και ο τρόπος της ζωής του ήταν απλός. Ελάμβανε τόση τροφή όση του αρκούσε και έπινε μόνον όταν διψούσε. Υποστήριζε ότι τα πολλά φα­γητά και ποτά βλάπτουν όχι μόνο «τάς κοιλίας, αλλά καί τάς κεφαλάς καί τάς ψυχάς». Φορούσε συνεχώς τον ίδιο φθαρμένο χιτώνα και κυκλοφορούσε ξυπόλυτος στις αγορές, τα γυμναστήρια και τους δρόμους πιάνοντας ατελείωτες φιλοσοφικές και πολιτικές συζητήσεις με αποτέλεσμα οι κωμωδιογράφοι της εποχής να βρίσκουν πλούσιο υλικό για να τον σατιρίζουν, πράγμα όμως που τον άφηνε παγερά αδιάφορο. Ποτέ δεν ένιωθε προσβεβλημένος, και πάντα αντιμετώπιζε τα πάντα με χιούμορ, καιαπλές αλλά αποστομωτικές απαντήσεις. Αν και η εξωτερική του εμφάνιση δεν ήταν και η καλύτερη, είχε ένα οξυδερκές πνεύμα και μια χαρισματική προσωπικότητα που καθήλωνε το πλήθος γύρω του. Νηφάλιος και μελίρρυτος, ασκούσε μια παράξενη γοητεία σε όσους βρίσκονταν κοντά του και μπορούσαν να τον ακούν με τις ώρες μαγεμένοι από την αύρα που απέπνεε…

Ωστόσο δεν θα μπορούσε κανείς να τον χαρα­κτηρίσει απόκοσμο. Και τις συναναστροφές επεδίωκε και στα συμπόσια, όταν τον καλούσαν, συμ­μετείχε. Σ’ αυτά, παρά τη συνήθειά του, φορούσε κομψά ενδύματα, όπως και οι άλλοι συμποσιαστές. Αν κρίνουμε από τις περιγραφές που διασώζουν στα «Συμπόσιά» τους ο Πλάτων και ο Ξενοφών, η παρουσία του Σωκράτη σ’ αυτά ήταν περιζήτητη.

Αλλά και ο ίδιος, κατά τον Διογένη Λαέρτιο, κα­λούσε Αθηναίους για δείπνο, παρά τις διαμαρτυρίες της Ξανθίππης. Φρόντιζε και για την εξάσκηση του σώματός του και το διατηρούσε σε καλή φυσική κατάσταση. Εί­ναι γνωστό ότι συχνά πήγαινε στα Γυμναστήρια, όχι μόνο για να συζητεί με τους νέους Αθηναίους, αλλά και για να ασκείται ο ίδιος. Η μετρημένη και λιτή ζωή του εξασφάλιζε άριστη υγεία και ενώ οι Αθηναίοι πολλές φορές είχαν προσβληθεί από λοι­μώδεις ασθένειες, αυτός δεν αρρώστησε ποτέ.

Αξιοσημείωτο στη ζωή του Σωκράτη είναι το γε­γονός ότι δεν ένιωσε την ανάγκη να ταξιδεύει, ό­πως έκαναν οι περισσότεροι φιλόσοφοι, εκτός από την περίπτωση που συμμετείχε στις εκστρατείες. Σ’ αυτές έδειξε απαράμιλλη γενναιότητα. Λέγεται ό­τι στη μάχη του Δηλίου πήρε στους ώμους του τον Ξενοφώντα που είχε πέσει από το άλογό του. Τότε ενώ σχεδόν όλοι οι Αθηναίοι ετράπησαν σε άτακτη φυγή, αυτός οπισθοχωρούσε με ηρεμία και γύριζε κάπου κάπου αγριοκοιτάζοντας, έτοιμος να αντεπιτεθεί αν δεχόταν επίθεση. Όλο τον άλλο καιρό ο Σωκράτης παρέμεινε στην Αθήνα, κάνοντας οξύτατες συζητήσεις, προσπαθώντας να μάθει τους Αθηναίους ν’ αναζητούν την α­λήθεια. Υπάρχει βέβαια η μαρτυρία του Ίωνα του Χίου, ότι στα νιάτα του ο Σωκράτης ταξίδεψε στη Σάμο. Ο Αριστοτέλης επίσης ισχυρίζεται ότι πήγε και στους Δελφούς. Μια νεότερη μαρτυρία, που παρουσιάζει ο Φαβωρίνος στα δικά του «Απομνη­μονεύματα», πιστοποιεί ότι ο Σωκράτης πήγε και στον Ισθμό.
Παρ’ όλ’ αυτά, προκαλούσε την προσοχή και το ενδιαφέρον των συμπολιτών του και δεν τους άφη­νε αδιάφορους η παρουσία του, ούτε το περιεχόμενο της διδασκαλίας του. Για τούτο και οι περισσότεροι εξέφραζαν το θαυ­μασμό τους για το αδούλωτο φρόνημα και την εμ­μονή του στις αρχές του. Προκαλούσε όμως και το φθόνο και τη δυσαρέσκεια για τις καινούργιες ιδέ­ες που έβαζε στο προσκήνιο της ζωής των Αθηναί­ων. Έτσι εξηγείται και η διακωμώδησή του στα έρ­γα του Αριστοφάνη («Νεφέλες», «Όρνιθες» κ.α.), αλλά και οι επίσημες κατηγορίες που διατυπώθη­καν αργότερα και τον οδήγησαν τελικά στη δίκη, την καταδίκη και το θάνατο.
Η πορεία του Σωκράτη ως φιλοσόφου έχει το εξής ασυνήθιστο: Δεν άφησε τίποτα γραπτό. Όλα όσα γνωρίζουμε προέρχονται από τις καταγραφέςτου Πλάτωνα, του Αριστοτέλη και του Ξενοφώντα. Επίσης άλλη μίαπροέρχεται τον5ο αιώνα π.Χ από τον Λιβάνιο. Καμία όμως δεν αντικαθιστά σε αξία και πιστότητα αυτή του Πλάτωνα αφού η φιλοσοφία και κυρίως ο θάνατος του συγκλόνισε την κοινωνία εκείνης της εποχής και ειδικά τον Πλάτωνα που στην ηλικία των 28 ετών είχε αρχίσει να διαμορφώνει σταδιακά τη δική του υπόσταση. Η Απολογία συγκεκριμένα γράφτηκε το 396 π.Χ. Τα λόγια δεν είναι πιστή αντιγραφή όμως θεωρείται σχεδόν σίγουρο πως ο Πλάτωνας τα έγραψε όσο πιο πιστά μπορούσε να τα θυμηθεί αν και ίσως έβαλε και δικές του ιδέες μέσα στις καταγραφές των διδασκαλιών και της Απολογίας του διδασκάλου του. Του Ξενοφώντα θεωρείται μάλλον μιμητικό του Πλάτωνα, και ακόμα πιο πιθανό να έχουν παραποιηθεί λόγια του Σωκράτη αφού δεν μπορούσε να συλλάβει τις ιδέες του τόσο όσο ο μεγαλοφυής Πλάτωνας.

Αφετηρία της Σωκρατικής σκέψης ήταν ο σκεπτικισμός. <<Εν οίδα ότι ουδέν οίδα>>. Ο τρόπος σκέψης του στρεφόταν κυρίως γύρω απότα καθημερινά προβλήματα της ζωής. Αγαπούσε τους ανθρώπους και του άρεσε να έρχεται σε επαφή με τις έννοιες τους και με ότι τους απασχολούσε. Μιλούσε συχνά για το ήθος, την καλοσύνη, το δίκαιο, την ανδρεία και τα αντίθετα τους. Έλεγε στους νέους, ειδικά στα παιδιά των πλουσίων, να μην δίνουν σημασία στα υλικά αγαθά και να μην νοιάζονται για πλούτη, παρά μόνο για αυτοβελτίωση. Πίστευε πως ο άνθρωπος με χρήση λογικών μεθόδων μπορούσε να βρει λύση σε ότι τον απασχολεί και την πραγματική αλήθεια.

Η μεγαλοφυής μέθοδος της διαλογικής συζήτησης που ονομάστηκε <<μαιευτική>> και που είχε ως βάση τη λογική πως η μαμή βοηθάει όχι το μωρό αλλά τον τοκετό του, έκανε κάθε συνομιλητή του να βρει μόνος του μέσα από ένα σωστό διάλογο -με τις κατάλληλες ερωτήσεις-την απάντηση που έψαχνε σε ότι τον απασχολούσε, επειδή θεωρούσε ότι αυτή βρισκόταν ήδη μέσα του. Ο συνομιλητής λοιπόν μέσω του διαλόγου, αντί να λάβει οποιαδήποτε απάντηση, μέσω ερωτήσεων την εκμαίευε από μόνος του. Στην περίπτωση όμως της μεθόδου της <<ειρωνείας>> ο Σωκράτης προσποιούνταν άγνοια επί του θέματος, κέρδιζε τον συνομιλητή και αφού τον άφηνε να αναπτύξει τη θεωρεία του υποτίθεται για να τον διαφωτίσει μέσω περίπλοκων και έξυπνων ερωτήσεων, ανάγκαζε τον <<γνώστη>> να παραδεχτεί την άγνοια του. Συνήθιζε να εκθειάζει τον συνομιλητή, ώστε στο τέλος να φανεί η πραγματική έλλειψη γνώσης του, και η αληθινή πνευματικότητα του Σωκράτη. Θεωρούσε λοιπόν πως εάν ο άνθρωπος έχει το γνώθι σαυτόν, να γνωρίζει δηλαδή τον εαυτό του, θα βρει τους ηθικούς κανόνες που θα τον διέπουν αφού μέσα από την αυτογνωσία γίνεται ο καθένας ενάρετος και κατανοεί την φύση τωνπραγμάτων στο πραγματικό της βάθος, κάτι που φυσικά και τότε όπως και σήμερα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να συναντήσεις στους περισσότερους ανθρώπους. Η παραδοχή πως κανένας δεν είναι παντογνώστης, οδηγεί στο αγαθό και ενάρετο. Στην ευσέβεια και το σεβασμό.  Ο Σωκράτης θεωρούσε αρετή τη σύνεση και τη φρόνηση. Γι αυτόν αγαθό είναι ότι κάνουμε με γνώση, ενώ για την κακία έλεγε πως <<ουδείς εκών αμαρτάνει>>. Κανένας δεν αμαρτάνει επειδή το θέλει παρά μόνο από απερισκεψία, ανοησία και άγνοια. Σαν ιδρυτής της ηθικής επιστήμης και της Σωκρατικής διαλεκτικής προήγαγε την βελτίωση των ανθρώπινων ενστίκτων όπως αυτά εκδηλώνονται με κεντρικό πυρήνα τη διδασκαλία και την διάπλαση της προσωπικότητας των νέων. Αυτό το επεδίωκε γιατί πίστευε πως η αρετή είναι κάτι που διδάσκεται αφού η γνώση και η πράξη συνδέονται άμεσα.

Αν και το ποιόν του Σωκράτη ήταν σε γενικές γραμμές γνωστό σε όλους, ο σπουδαίος φιλόσοφος είχε και εχθρούς που ενοχλούνταν από τη χαρισματική του προσωπικότητα, την ενασχόληση του με τους εκπροσώπους της μισαλλοδοξίας, της κακεντρέχειας, της αρχομανίας, της στενομυαλιάς και της ηθικολογικής κατά τα άλλα ασυδοσίας. Στάθηκε μεγάλος πολέμιος ειδικά των αρχόντων και των σοφιστών και φαίνεται χαρακτηριστικά πως ο Σωκράτης ήξερε πολύ καλά που άρχιζε η πνευματική ελευθερία του ανθρώπινου νου σπάζοντας τους φραγμούς του παρωπιδισμού, και που υπήρχε η διαχωριστική γραμμή της ασυδοσίας αυτής και της κακής χρήσης της ελευθερίας. Μάθαινε τους ανθρώπους να σκέφτονται: Προσπαθούσε να αφυπνίσει τις συνειδήσεις ώστε να μπορούν να ξεχωρίζουν ποτέ πρέπει να είναι πνευματικά ελεύθεροι και σκεπτόμενοι άνθρωποι ώστε να κατανοούν την πραγματικότητα, και πότε πρέπει να καταλαβαίνουνκαι να αντιστέκονται στην προσπάθεια διάβρωσης και κακών ιδεών στο όνομα της δήθεν ελευθερίας του λόγου. Αυτό θεωρήθηκε και το πιο απειλητικό. Το ότι μάθαινε τον κόσμο να χρησιμοποιεί το κεφάλι του και ήταν εξαιρετικά ικανός να καυτηριάζει όλους αυτούς που το μόνο που μπορούσαν να κάνουν αφού δεν μπορούσαν να καταφέρουν και κάτι καλύτερο- ήταν να τον ειρωνεύονται.

Η ειλικρίνεια του και η ειρωνεία του στα κακώς κείμενα της τότε κοινωνίας ενοχλούσαν πάρα πολλούς από αυτούς, και κάποιοι βάλθηκαν να τον εξοντώσουν. Βρέθηκε τότε το 399 π.Χ. ένας άγνωστος τραγικός ποιητής ο Μέλυτος, ένας πλούσιος βυρσοδέψης Πολιτικός της δημοκρατίας με μεγάλη πολιτική επιρροή στην Αθήνα ο Άνυτος, κι ένας ρήτορας ο Λύκων. Ο Μέλητος εμφανίστηκε σαν κυρίως κατήγορος αλλά υποκινητής ήταν ο πολιτικός Άνυτος ο οποίος δεν ήταν αμέμπτου ηθικής και μάλλον είχε λόγο να αντιπαθεί το Σωκράτη αφού κάποια στιγμή τον είχε κατακρίνει ανοιχτά και αυστηρά επειδή εξανανάγκασε τον γιο του να ακολουθήσει το επάγγελμα του και δεν του επέτρεψε να ασχοληθεί με τη φιλοσοφία, αλλα κυρίως γιατί ο Σωκράτης καταπολεμούσε τις ολέθριες θεωρείες των σοφιστών και των δημοκρατών, κατακρίνοντας το καθεστώς του δημοκρατικού πολιτεύματος, ονομάζοντας βλακώδη την εκλογη των αρχόντων με κυάμους. Κατά τον Αριστοτέλη και το Διόδωρο κάποτε ο πολιτικός Άνυτος θα καταδικαζόταν σε θάνατο αλλά δωροδόκησε τους δικαστές.
Η κατηγορία ήταν ότι δεν αναγνωρίζει τους θεούς τους, εισάγει καινούριους θεούς ή δαίμονες (καινά δαιμόνια), πλανά και διαφθείρει τους νέους σε νέα δαιμόνια. Εδώ θαπρέπει να τονίσω, επειδή έχει συζητηθεί πάρα πολύ, πως το δαιμόνιο που αναφέρεται δεν έχει τη σημασία που αποδίδει η χριστιανική θρησκεία σήμερα, αλλά ήταν μια θεότητα, ένα πνεύμα οδηγός που δρούσε σαν ενδιάμεσο επικοινωνίας, σαν μια εσωτερική φωνή, μεταξύ θεού και ανθρώπων. Κάθε άνθρωπος είχε το δικό του δαιμόνιο – πνεύμα οδηγό και είναι σαν το φύλακα άγγελο. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι πως όταν ο ρήτορας Λυσίας προσφέρθηκε να του γράψει την απολογία του για τη δίκη, αρνήθηκε και δεν θέλησε ούτε ο ίδιος να γράψει κάτι γιατί όπως είπε ο τρόπος ο οποίος έζησε, χωρίς να πειράξει κανέναν ήταν η καλύτερη απολογία και το δαιμόνιον του τον απέτρεπε λοιπόν από κάτι τέτοιο. Γενικότερα ο Σωκράτης εμφανίζεται να αναφέρει αρκετές φορές αυτό το περιβόητο δαιμόνιον. Στην Απολογία λέγει πως <<είναι μια φωνή που ακούω η οποία όποτε την ακούω με αποτρέπει από κάτι που πρόκειται να κάνω και ποτέ δεν με προτρέπει σε τίποτα>>. Επίσης ο Πλάτωνας συμπληρώνει στο Συμπόσιο πως το δαιμόνιον ήταν ενδιάμεσο ον ανάμεσα σε θεούς και ανθρώπους. Δεν εννοείται λοιπόν κάποια πνευματική υπόσταση με την έννοια αρνητικής οντότητας. Οι κατηγορίες βασίστηκαν περισσότερο στο φόβο της επιρροής που εξασκούσε ο Σωκράτης ειδικά στο νέο και προοδευτικό αίμα του τόπου, παρά στο ότι υπήρχε αμφιβολία της ηθικής του. Σημαντικό ρόλο έπαιξε η άμεση και καυστική του ειλικρίνεια, η αμεσότητα και η ευρύτητα της αποδοχής των λόγων του όχι μόνο στη νεολαία, αλλά και σε όλους όσους απεχθάνονταν τους δήθεν γνώστες και διδασκάλους, που το μόνο που ήθελαν είναι να επηρεάζουν, να κατευθύνουν συνειδήσεις, να ελέγχουν και να χειροκροτούνται. Είχε επίσης ενοχλήσει το γεγονός πως ο Σωκράτης δεν ξεχώριζε τους μαθητές του και μέσα σε αυτούς ήταν και παιδιά ολιγαρχικών. Η ευθύτητα και το καυστικό του χιούμορ δεν ήταν παρά μια μύγα στα πλευρά όλων των κομπλεξικών φαφλατάδων και αλαζόνων της εποχής, που απλά δεν μπορούσαν να συγκριθούν μαζί του σε πνευματικό επίπεδο και αντί να εκτιμήσουν τη συνεισφορά του και να προσπαθήσουν να μάθουν κάτι,ανησυχούσαν μη ξεμπροστιαστούν και αρχίσει ο κόσμος να αφυπνίζεται και στραφεί εναντίον τους. Καίριο ρόλο στην έχθρα εναντίον του έπαιξε και ο Αριστοφάνης, ο οποίοςέκανε ότι μπορούσε για να τον παρουσιάσει ως γελοίο, γραφικό και έκφυλο αλλά παρόλα αυτά επικίνδυνο και τρελό, παρασύροντας πολλούς σε αυτή τη νοοτροπία που σαφώς επηρέασε και τη δικαστική απόφαση. Αν και η προσφορά της διδαχής του στους ολιγαρχικούς είχε θεωρηθεί ύποπτη, θα πρέπει να σκεφτούμε πως εκτός από το γεγονός πως ο Σωκράτης δεν αρνιόταν τη γνώση σε κανέναν που την αναζητούσε, τα παιδιά των πλουσίων είχαν πιο άνετη πρόσβαση στη γνώση και περισσότερο χρόνο να την απολαύσουν από τα παιδιά των φτωχών. Εκτός αυτού, οι κατηγορίες ήρθαν και σε μια εποχή που ο Πελοποννησιακός Πόλεμος είχε αφήσει ανεξίτηλα σημάδια και οι Αθηναίοι ήταν πιο ευαίσθητοι από ποτέ σε ζητήματα της πόλης τους και της θρησκείας τους νιώθοντας την ανάγκη να κρατήσουν την κοινωνική και θρησκευτική συνοχή τους στα πάντα περισσότερο από ποτέ, χωρίς καμία παραφωνία που θα μπορούσε να θεωρηθεί γι αυτούς απειλή της υπάρχουσας δομής. Δεν ήταν λοιπόν δύσκολο να βρεθεί ένα εξελαστήριο θύμα. Κατά τη γνώμη μου οι κατήγοροι του Σωκράτη δεν ήταν παρά απλοί εκπρόσωποι, τα όργανα που χρησιμοποιήθηκαν για την εξόντωση του, ενώ από πίσω υπήρχαν πολύ περισσότεροι. Εδώ παρατηρούμε πως η εποχή του Σωκράτη ελάχιστα διαφέρει από τη δική μας.

Ο Μέλητος έπρεπε σύμφωνα με το νόμο να πάει με ένα ή δυο μάρτυρες και να γνωστοποιήσει στο Σωκράτη τις κατηγορίες ώστε να εμφανιστεί στον άρχοντα βασιλέα και τη βασίλειον στοά στο ΒΔ τμήμα της αγοράς, ώστε να του αποδοθούν και επίσημα. Σύμφωνα με τους Πλατωνικούς διαλόγους Θεαίτητον και Ευθύφρων, ο Σωκράτης προκειμένου να μην καθυστερήσει,διέκοψε μια συνομιλία που είχε με τον Θεόδωρο τον Μεγαρέα τον γεωμέτρη και τονμαθητή του Θεαίτητο και φτάνοντας εκεί έπιασε κουβέντα με τον Ευθύφρονα που περίμενε εκεί για μια δική του υπόθεση. Η δίκη ορίστηκε και θα εκδικαζόταν απο την Ηλιαία, το λαϊκό δικαστήριο που αριθμούσε 6.000 μέλη πάνω απο 30 χρονών απο 10 αθηναϊκές φυλές. Στη δίκη του Σωκράτη κληρώθηκαν και παρέστησαν 500 δικαστές. Η στάση του Σωκράτη ήταν περήφανη και γαλήνια και η απολογία του ένα πραγματικό μάθημα για όλους. Ο Άνυτος επέμενε στην θανατική ποινή υποστηρίζοντας μάλιστα πως ή δεν έπρεπε να γίνει αυτή η δίκη καθόλου ή ο Σωκράτης έπρεπε να καταδικαστεί σε θάνατο. Μεγάλη η αδημονία του να τον ξεφορτωθεί.

Η Απολογία του Σωκράτη χωρίζεται σε τρία μέρη στα οποία και θα επεκταθούμε με μια συνοπτική ανάλυση στο καθένα από αυτά ώστε σε γενικές γραμμές να γίνει κατανοητή η περιβόητη αυτή Απολογία.: Στο πρώτο και κυριότερο μέρος της ο Σωκράτης αρχίζει αρνούμενος ότι είναι δεινός ρήτορας όπως οι κατήγοροι τον χαρακτηρίζουν με το επιχείρημα του Άνυτου πως θα μπορούσε να τους πλανέψει. Δηλώνει πως θα μιλήσει όπως ακριβώς αισθάνεται καλώντας όλους όσους είναι μέσα στο ακροατήριο να πουν εάν ισχύουν όσα αρνητικά λέγονται γι αυτόν. Αναλύει το πραγματικό νόημα της σοφίας και κατά πόσο είναι σοφός ή όχι σαν άνθρωπος, συνεχίζοντας με λεπτομέρεια για όσα λέγονται εις βάρος του. Ακολουθεί ένας διάλογος με τον Μέλητο όπου τον προκαλεί να αποδείξει με ποιον τρόπο διαφθείρει τους νέους. Ο διάλογος αυτός για να αναλυθεί λέξη προς λέξη χρειάζεται ένα άρθρο μόνο του. Τα συμπεράσματα ήταν πως ο Μέλητος απαντώντας απλά και μονολεκτικά στις διαυγείς, έξυπνες και περίπλοκες, ουσιαστικά ρητορικές για αυτόν ερωτήσεις του Σωκράτη, στερείται ικανοποιητικών απαντήσεων και πνευματώδους επιχειρηματολογίας. Εάν δεν έπαιζαν και άλλοι παράγοντες ρόλο που ανέφερα νωρίτερα σε προηγούμενη παράγραφο μάλλον θα επιβεβαιωνόταν ο Σωκράτης ο οποίος είχε πει πως <<είναι σε όλους φανερό πως εάν δεν είχα παρουσιαστεί για να με κατηγορήσουν ο Άνυτος και ο Λύκων, θα χρώσταγε (ο Μέλητος) και 1000 δραχμές πρόστιμο επειδή δεν θα έπαιρνε ούτε το 1/5 των ψήφων>> εννοώντας τις ψήφους της καταδίκης του που δεν θα ήταν ούτε το 1/5, και σε αυτή την περίπτωση ο Μέλητος θα αναγκαζόταν να επιβαρυνθεί με πρόστιμο. Εν ολίγοις για μένα οι κατήγοροι απλά αδυνατούν να πείσουν. Διαβάζοντας ο καθένας την Απολογία μπορεί να βγάλει τα συμπεράσματα του. Στη συνέχεα καταθέτει παραδείγματα του ήθους του κατά τη διάρκεια της ζωής του αναφέροντας και ονομαστικά παρευρισκόμενους στο ακροατήριο που τον γνωρίζουν και που είναι εκεί για μάρτυρες υπεράσπισης ή κατηγορίας καταλήγοντας πως δεν φοβάται τον θάνατο και δεν θα παρακαλέσει κάνοντας εν τέλει αυτό που νιώθει σωστό. Στην πρώτη ψηφοφορία των δικαστών τον κρίνουν ένοχο με περίπου 280 υπέρ της ενοχής του και 220 κατά αυτής.

Το δεύτερο μέρος της Απολογίας είναι μετά την ανακοίνωση της ψηφοφορίας και όταν τον ρωτούν οι δικαστές τι ποινή θέλει να του επιβληθεί. Ο Σωκράτης δεν αγανακτεί για την απόφαση και μάλιστα απορεί που καταδικάστηκε με τόσο μικρή διαφορά. Μάλιστα κάποια στιγμή εξοργίζει το δικαστήριο λέγοντας πως πρέπει ως ποινή να του επιβληθεί δια βίου και δωρεάν σίτιση στο πρυτανείο όπως γίνεται στους ευεργέτες της πόλης. Εναλλακτικά αντιπροτείνει ένα πρόστιμο 30 μνων με εγγυητές τον Κρίτωνα, Απολλόδωρο και Κριτόβουλο. Ότι λέει δεν το λέει απο αλαζονεία αλλά γιατί πραγματικά είναι εντάξει με τον εαυτό του και νιώθει πως ποτέ στη ζωή του δεν έβλαψε κανέναν, αντίθετα έκανε μόνο καλό. Ίσως επειδή διαισθανόταν την επικείμενη απόφαση και ήθελε να προκαλέσει λίγο όλη αυτή τη κωμωδία εναντίον του.

Μετά και το δεύτερο σκέλος ακολουθεί και η επόμενη ψηφοφορία όπου τον καταδικάζει σε θάνατο και μάλιστα με περισσότερες ψήφους. 

Εκεί ακολουθεί το τρίτο και τελευταίο μέρος. Απορεί γιατί βιάζονται να σκοτώσουν έναν 70χρονο που βρίσκεται ήδη στη δύση της ζωής του. Δεν μετανιώνει για ότι είπε και έκανε και δεν θα προσπαθήσει να αποφύγει την καταδίκη.

Μάλιστα λέει χαρακτηριστικά κάτι που κάνει εξαιρετική εντύπωση: <<Θέλω όμως σε εσάς που με καταψηφίσατε να δώσω και ένα χρησμό για το μέλλον: Γιατί ήδη βρίσκομαι στο σημείο που οι άνθρωποι σαν πρόκειται να πεθάνουν αποκτούν τη δυνατότητα να προλέγουν καλύτερα. Λέω λοιπόν, σε όσους απο εσάς, άνδρες με σκοτώσατε, ότι αμέσως μετά το θάνατο μου, θα τιμωρηθείτε πολύ χειρότερα. Μα τον Δία, απ όσο με τιμωρείτε σκοτώνοντας με. Γιατί τώρα με την πράξη σας αυτή νομίζετε πως θα απαλλαγείτε απο το να δίνετε λόγο για τη ζωή σας. Αλλά ακριβώς το αντίθετο θα συμβεί όπως εγώ σας τα λέω. Γιατί θα αυξηθούν εκείνοι που σας ελέγχουν, τους οποίους εγώ μέχρι τώρα, χωρίς να το καταλαβαίνετε εμπόδιζα >>. Να σχολιάσω απλά πως αυτό αποδείχτηκε επιεικώς προφητικό απο τότε μέχρι και σήμερα και επαναλαμβάνεται συνεχώς και καθημερινά. Συνεχίζει διερωτώμενος τι υπάρχει στην άλλη ζωή και ευελπιστεί να συναντήσει πραγματικούς δικαστες στον Άδη και να συναντήσει τις μεγάλες προσωπικότητες της ιστορίας. Κατακρίνει τους κατηγόρους του που πίστεψαν πως θα μπορούσαν να τον βλάψουνμε αυτό τον τρόπο, και αποχαιρετά όλους με τα συγκλονιστικά λόγια:<<Αλλά τώρα είναι ώρα να φύγουμε, εγώ για να πεθάνω και εσείς για να ζήσετε. Ποιοι απο μας πηγαίνουν σε καλύτερο μέρος είναι άγνωστο σε όλους μας εκτός απο το Θεο…

Στη φυλακή έμεινε ένα μήνα περίπου λόγο της απουσίας του ιερού πλοίου της πόλης, της Πάραλου που βρισκόταν στην Δήλο για τις γιορτές του Απόλλωνα. Όσο απουσίαζε το ιερό πλοίο κανένας δεν μπορούσε να εκτελεστεί. Μάλιστα καθυστέρησε λόγο τρικυμίας Ο Κρίτων που ήταν πιστός φίλος του Σωκράτη, τον επισκέφτηκε για να τον ειδοποιήσει πως το πλοίο φάνηκε στοΣούνιο, άρα πλησίαζε και η ώρα της εκτέλεσης της ποινής. Παρά την επιμονή τη δική του όπως και άλλων φίλων και μαθητών του να δραπετεύσει, εκείνος αρνήθηκε κατηγορηματικά να το κάνει. Θα δεχόταν την ποινή του με ηρεμία και αξιοπρέπεια μένοντας πιστός στους κανόνες της πολιτείας και της απόφασης του δικαστηρίου, δείχνοντας έτσι πως εξακολουθεί να τιμά και να σέβεται τους νόμους. Εκτός απο αυτό όμως η πράξη του να μην εμποδίσει το θάνατο του έκρυβε και βαθύτερο νόημα. Δραπετεύοντας θα έπρεπε να ζήσει σαν φυγάς μακρια απο τον τόπο του και αυτό δεν το ήθελε. Δεν τον ενδιέφερε να ζήσει όση ζωή του απέμεινε στα 70 του χρόνια στην εξορία,μακρια απο τη ζωή και το περιβάλλον που γνώριζε και αγαπούσε, σαν ένας δραπέτης. Άλλωστε για τον Σωκράτη ο θάνατος που θα ερχόταν απο το κώνειο, δεν ήταν παράμια επιτάχυνση της χρονικής στιγμής του θανάτου που θα ερχόταν απο γηρατεία έτσι και αλλιώς κάποια στιγμή. Δεν έβλεπε τον θάνατο σαν το τέλος. Εκτός από αυτό όμως, με την αυτοθυσία του δεν ήθελε παρά να αποδείξει στους υπόλοιπους την μεγάλη αλήθεια που γιαυτόν ήταν αυτονόητη: Πως με τον αδιαμαρτύρητο θάνατο του και υποφέροντας αγόγγυστα την αδικία της εκτέλεσης του αποδείκνυε αυτόματα πως έμενε πιστός στις πεποιθήσεις και τις αρχές που σε όλους δίδασκε μια ζωή, πλήττοντας έτσι τη μισαλλοδοξία και τη δεισιδαιμονία. Στους πλατωνικούς διαλόγους Κρίτων και Φαίδωνα καταγράφεται και αυτη η συνομιλία με τον Κριτία, αλλα και η φοβερή στιγμή του θανάτου του. Οι φίλοι του και μαθητές του τον επισκεπτονται στο κελί του για να του κάνουν συντροφιά και να του δώσουν θάρρος, αν και μάλλον ο Σωκράτης δίνει θάρρος σε αυτούς. Κατά το τέλος της ημέρας ο φρουρός φέρνει το κώνειο που πίνει χωρίς ίχνος ταραχής και αγωνίας. Η δραματική διήγηση κορυφώνεται με τον Σωκράτη να νιώθει στα πόδια του το μουδιασμα του θανάτου και όταν πλησιάζει η ώρα να ξεψυχίσει λέει και τα τελευταία λόγια στον Κριτία, να θυσιάσει στον Ασκληπιό για λογαριασμό του ένα κοκκορα. Το τραγικό του τέλος έρχεται με τη λεπτομερειακή εξιστόριση ακόμα και των συσπάσεων του προσώπου του καθώς χάνει το χρώμα του και πεθαίνει. Πραγματικά συγκλονιστική στιγμή…Και έτσι τελειώνει η ζωή ενός απο τους μεγαλύτερους φιλοσόφους της αρχαίας Ελλάδας αλλά και μια σελίδα ντροπής για την ιστορία και το θεσμό της Δημοκρατίας…

Η σπάνια φιλοσοφική οντότητα του Σωκράτη είχε συγκεντρώσει γύρω του πολλούς μαθητές που ίδρυσαν τις λεγόμενες Σωκρατικές Σχολές, προσθέτοντας στον κορμό της διδασκαλίας του και την δική τους φιλοσοφική αντίληψη. Αυτές ήταν: Η Μεγαρική ή Εριστική Σχολή, η Κυνική Σχολή και η Κυρηναική Σχολή. Θα αναλύσουμε συνοπτικά το αντικείμενο της κάθε μίας ώστε να δωθεί ένα γενικό νόημα χωρίς να ξεφύγουμε απο την κεντρική ουσία που είναι ο βίος του Σωκράτη, αφού για να μιλήσουμε εις βάθος για την κάθε μια, θα χρειαστεί και εδώ ένα ολοκλήρο άρθρο.

Στην Μεγαρική ή Εριστική που ιδρύθηκε από τον μαθητή του Σωκράτη, Ευκλείδη από τα Μέγαρα, διδασκόταν πως το ον είναι ένα και ταυτίζεται με το αγαθό στοιχείο παρόλο που μπορεί να εμφανίζεται με διαφορετικές έννοιες και ονομασίες. Ο άνθρωπος πρέπει να επιδιώκει την ανύψωσητ ου μέχρι τη θεϊκή νόηση και αυτό επιτυγχάνεται με τον διαλεκτικό έλεγχο. Επίσης επικεντρώνεται στον τρόπο που γίνεται μέσα από πολλές εννοιολογικές αποδόσεις μιας έννοιας να διατηρήσεις την σημασία της. Η Μεγαρική Σχολή έπαιξε καταλυτικό ρόλο στη διαμόρφωση της Πλατωνικής θεωρίας των Ιδεών, αφού μετά το θάνατο του Σωκράτη, ο Πλάτωνας έμεινε αρκετό καιρό με τον Ευκλείδη.

Στην Κυνική Σχολή που ιδρύθηκε από τον Αντισθένη διδασκόταν ο αυτοέλεγχος, η αρετή και η σωφροσύνη που δίδασκε ο Σωκράτης, και που είναι το μέσον για το υπέρτατο αγαθό, την αρετή. Αυτή επιτυγχάνεται με την αυτογνωσία και με την πειθαρχία στον καθημερινό βίο μας. Η πειθαρχία και η απαλλαγή από την ηδονή, απελευθερώνει από τις ανάγκες. Ζούσαν αυστηρά, λιτά και σεμνά, περιφρονώνταςτον πολιτισμό και τα αγαθά του και οτιδήποτε έχει σχέση με τη γνώση που σχετίζεται με τον πολιτισμό. Ζούσαν στη φύση θεωρώντας πως έτσι προφυλάσσονται από τις κακοτοπιές και τις απογοητεύσεις της κοινωνίας και επιτυγχάνουν την θέωση. Αντιπροσωπευτικότερος μαθητής αυτής της Σχολής, ήταν ο Διογένης από την Σινώπη που πέρασε μεγάλο μέρος της ζωής του μέσα σε ένα πιθάρι, κρατώντας ένα φανάρι και κραυγάζοντας πως ψάχνει να βρει έναν αληθινό και τίμιο άνθρωπο!  Άλλη μία από τις άπειρες αποδείξεις της διαχρονικότητας ή ακόμα και της προφητικής, επίκαιρης διδασκαλίας του Σωκράτη.

Στην Κυρηναϊκή Σχολή, η σχολή που βγήκε μέσα από τη γνώση της ηδονής που δημιούργησε ο Αρίστιππος πρέσβευαν την αρετή που προέρχεται από τη γνώση και το ενάρετο που προέρχεται από την πράξη που προσφέρει ευχαρίστηση. Ευχαρίστηση όμως που δεν πρέπει να σε καταλαμβάνει, κάνοντας σε σκλάβο της. Η ηδονή είναι ευτυχία και η ευδαιμονία της στιγμής η μεγαλύτερη ευτυχία, αφού το παρελθόν έχει ήδη μείνει πίσω μας και το μέλλον αργεί ακόμα να έρθει όποτε το παρόν έχει τη μεγαλύτερη αξία με βασική προϋπόθεση όμως, η ευδαιμονία αυτή να μην προκαλείται ποτέ σε βάρος κάποιου άλλου και να του προκαλεί δυστυχία. Ο Αρίστιππος διδάσκει τη φιλοσοφία ως τέχνη ζωής που αποσκοπεί στην διατήρηση της εσωτερικής ευτυχίας.
  
Μπορεί να πέρασαν αιώνες και αιώνες από το θάνατο του Σωκράτη αλλά τα κληροδοτήματα του και η συνεισφορά του στην ανθρώπινη εξέλιξη της σκέψης και των αξιών του πολιτισμού μας, εξακολουθούν και παραμένουν επίκαιρα μέχρι σήμερα. Η διδασκαλίες του επαληθεύονται συνεχώς, αφού ο καθένας από εμάς ψάχνει να βρει κάθε μέρα τον πραγματικό εαυτό του!