Function Disabled

Δευτέρα, 16 Μαΐου 2016




Yoga is a very important subject for children. Just as we go to school to be educated and to increase the capacity of our intellect, when we practise yoga we increase our capacity to learn much more.

When the famous saint, Swami Vivekananda, was living in Chicago, USA, he used to go to the library, borrow large volumes of books, take them home and return them the next day. After some time the librarian became curious and asked him, "Why do you take out so many books when you can't possibly read them all in one day?" Swami Vivekananda replied that he read each and every page of every book. The librarian could not believe it, and so Swami Vivekananda asked her to test him. She opened a book, selected a page and paragraph, and asked him to tell her what was written there. Swami Vivekananda repeated the sentence exactly as it was written in the book, without looking at it. The librarian was astounded and did more tests. Each time Swami Vivekananda repeated the exact words written in the book.

Later the librarian discovered that Swami Vivekananda had a photographic memory. He did not have to read books. His eyes, his mind, would capture the image on the page, and whenever he wished, he could just recall a book, a page, a sentence. That was the capacity of his brain and mind. How did he develop this capacity? He did not have it when he was ordinary Narendra, before he became Swami Vivekananda. His life story tells us that he had many difficulties and problems in his early life. Yet when he started to practise yoga with sincerity, he was able to develop that quality of the brain known as photographic memory.

We can also develop the potential and quality of our brain and mind provided we know how to use and apply yoga. Yoga is not a subject for spiritual development or spiritual realisation. Rather, as the tradition says, yoga is a subject for dealing with the mind. As students, you have faced your mind. You know how difficult it is to focus on study, how difficult it is to remember things, how at examination time, despite being full of confidence, all the effort you have put into your studies suddenly dissipates and your mind becomes blank in the exam room. Most people have had that experience. We know that to deal with the brain and to develop its potential is very difficult. But yoga provides the solution.

Exams, memory and concentration

Students often ask how to develop concentration, how to face exams without getting nervous, and how to memorise. One of the faculties of mind is memory, another is intellect and another is understanding. Intellect, memory and understanding are the three faculties that students have to manage. In the past people have thought a lot about how to improve the quality of the body and mind. The yoga techniques were devised in accordance with the natural laws of the body. The body has many glands and in children the most important one is the pineal gland in the centre of the head, which is responsible for the development of the cerebral, mental faculty. Yoga says that if you can maintain the health of the pineal gland, which begins to decay after the age of eight, then the learning process, the capacity to retain information and the memory improve.

To maintain the health of the pineal gland, three techniques were devised. The first is surya namaskara, which most of you have practised. The second is trataka for developing concentration. The third is pranayama to balance the two hemispheres of the brain.

Surya namaskara

The practice of surya namaskara is composed of five different postures which influence different organs and glands in the body, ensuring they perform in an optimum manner. Surya namaskara means 'salute to the sun'. It is to be practised in the morning, when there is calm and quiet, when you are fresh and not under tension and stress from study. It is done to improve the circulation of the blood, to energise the different parts and organs of the body and to control the breath.

The breath plays a very important role. When you are angry, or tense, or frustrated, your breathing will become very shallow and very fast. When you are relaxed and peaceful, the breathing will be deep and long. Scientifically it has been proven that the breath controls many activities of the brain and that with control of the breath, we can alter the state of the mind, reduce the stress level in the brain and nervous system, and experience harmony and tranquillity.


Trataka is the most effective practice for developing concentration. During exam time, if you do five minutes before you begin your studies, you will find it very useful. Light a candle and place it so that the flame is at eye level. Look straight at the flame without blinking the eyes for half a minute, or as long as you are able to keep your eyes open. When you feel the need, close your eyes and see the afterimage of the flame in front of the closed eyes. When the after image disappears, the screen in the forehead becomes black. Then open the eyes and again look at the flame without blinking the eyes. Whenever you close your eyes, you will see the afterimage of the flame, and you look at that. You will find that the image moves, it won't remain static. Sometimes it will move up, to the left, to the right, or down, it will keep moving. So you have to make an effort to hold that image fixed at one point and not allow it to move. Do this for five minutes before going to sleep and before you begin your studies. In a couple of days you will find you are able to memorise and retain whatever you read more easily. This practice develops mental concentration. It is most important for success in studies.


Bhramari pranayama, plugging the ears and humming like a bee, balances the two hemispheres of the brain. One part of the brain is known as the right brain, the other part is known as the left brain. Many times in the right brain there is nothing left and in the left brain there is nothing right! So when there is nothing left in the right brain and nothing right in the left brain, then you cannot focus, concentrate, study or succeed in life! In order to integrate the faculties of both hemispheres of the brain there is a practice known as nadi shodhana pranayama.

Nadi shodhana has to be done in a specific way. First of all, imagine a staircase. If we look at a staircase from the side, we will see the steps. We have to co-ordinate our breath as if we are climbing the steps. For example, if we have to climb seven steps in one breath, we visualise, we breathe in and step up, we hold the breath, we breathe in, step up, we hold the breath, we breathe in, step up, etc. So one inhalation is broken into seven steps. Then we breathe out in the same manner, so the exhalation is also in seven steps.

First close the right nostril. Breathe in - hold - breathe in - hold - breathe in - hold - breathe in - hold - breathe in -hold - breathe in - hold - breathe in - hold. You take seven steps in one breath. Then breathe out and come down the seven steps in the same way. Now, close the left nostril, open the right nostril, and again breathe in - hold - breathe in - hold - for a total of seven steps. Then breathe out and come all the way down the seven steps. If you feel any strain, reduce the number of steps.

Repeat the same pattern about five times with each nostril to complete the practice of nadi shodhana pranayama. If you understand and try this practice, you will find that the retention capacity of the brain will increase. You will be able to memorise and concentrate with much less effort.

To succeed in your studies and to develop control over the mind, these three practices are a must.

Bal Yoga Mitra Mandal

The children who have been demonstrating the practices today are from Bal Yoga Mitra Mandal (Children's Yoga Fellowship). BYMM has about 81,000 members aged between 8 and 14, and they look after their own organisation and manage their own affairs. After the age of 14, the children retire from this organisation and join another one for teenagers. Until the age of 14, we teach basic yoga practices only. Over the years we have found that many children who are weak in their studies initially are able to give excellent performances. There have been times when the children have been occupied in teaching yoga to other children in different parts of the country and have not had time for their own studies. Then just before the exams, they go through their books, take the exam and come in the merit list. We don't teach the children many practices, only the most basic ones that students can use to improve their studies and mind.

Yoga nidra

Here is a success story. Once a small boy came to the ashram and although he was never sent to school, he was taught science, arts, commerce, languages, etc. by a special practice known as yoga nidra. Yoga nidra is a technique that you can do before you fall asleep in bed at night, but you need a teacher to guide you. While the boy was sleeping, his teacher would give him instructions, which would be registered by the mind. Often the teacher would read chapters from books. The next day, when the boy was awake, he would read the same chapter and the boy would say, "I know that subject, I know the content," and he would be able to describe what was written in the chapter. This was an experiment which shows that our mind is able to register information even when we are asleep.

Later, we did an experiment where we gave a young German girl the practice of yoga nidra and taught her various things during this type of sleep. When her parents sent her to school, she came home on the first day and said, "I don't need to go anymore because I already know everything they are teaching there." When she was put into the next class, she said the same thing. Today that girl has attended school very little and still knows all the subjects. Tests have been taken and she has passed every one. She is only fourteen now, but last year was admitted into a college. This is an example of how the technique of yoga nidra can work on the human mind.

Make yoga a habit

This is the effect of yoga, and therefore you have to give yoga a chance in your life. If you are sincerely committed to the practice of yoga, within one year you will be a different student. If for one year you practise surya namaskara, trataka and nadi shodhana pranayama seriously, your problems will change. Whereas today you say you have difficulty in concentration and attention, next year you will be saying you have outgrown your school and can't obtain admission anywhere because you are too young. So, you decide which problem you want to face - lack of concentration or the problem of excellence.

The problem of excellence means you have committed yourself. Therefore, do not think of yoga as a set of physical exercises that we do for health or for eradicating disease or illness. Think of yoga as a way to improve and develop the strength and quality of the brain and the mind. Then you will have a very successful life all the way from your studies to your future life. This is the message of yoga for all of you -practise yoga with such determination and dedication that it becomes a habit in your life.

How can we settle a fight with a friend without drifting apart as a result?

There is a simple solution. When the fight is over, don't carry it with you. Let it be. Drifting apart happens when you carry the frustration with you. You fought this morning, but you are still carrying the effect of the fight this evening. If you carry the impression of the fight tomorrow, then the day after it will give birth to more hatred and jealousy and you will drift apart. If you do fight with someone, in the next second look at them, smile and shake hands. Finish the fight and become friends again. We can fight ten times in a day, but also make friends ten times in the day. If you can develop this ability, that quality will be recognised by others as a virtue, as a strength, and people will appreciate you.

How can I control anger?

The easiest way to control anger is to practise shashankasana. This practice controls the adrenaline and then the aggression and anger vanish. Anyone who gets angry should do this asana at night and then go to sleep immediately afterwards. The anger will become controlled within a week.

How can I increase my height?

There are two things you can do. When I came to the ashram, my guru taught me two postures. One was sarvangasana, where the legs and trunk go up when you are lying down, and the other was tadasana. Both practices are very good for improving height. Practise sarvangasana first. Stay in the posture for at least two minutes, because when the neck is bent in this asana, it affects the thyroid gland, which is responsible for our physical growth. When there is a problem in its functioning either the body is swollen, which is the state of hypo-thyroid, or the body becomes thin, which is the state of hyperthyroid. So practise sarvangasana to regulate and maintain the thyroid gland. After this practice, lie on your back and rest for a while, then come to your feet for tadasana in which you should try to stretch as high as possible. The more you stretch, the greater the effect on your height.

Τρίτη, 3 Μαΐου 2016

Become Fearless

Become Fearless
Satsang by Swami Satyananda Saraswati

To develop fearlessness, do not be afraid of anyone. One who is frightened is constantly plagued by fear. People lock the doors at night and then sleep. Why do they do this? What are they afraid of when the walls are built up so high all around the house? They are scared even when there is nothing to lose. But there are many other reasons for fear as well, such as death and disrepute.

Right from childhood I was never afraid of anything. There were thick forests where I lived and I used to walk straight into them. I was fond of hunting and even at the age of eight I used to go on hunting expeditions. I used to walk through the forest in the dark. I had the desire to kill a tiger and was never afraid of death. What is there in death? Everyone has to die one day. I did not agree with the philosophy of fear. I think a man's samskara is imprinted on him from birth itself. When I was born, a gun was brought for me to touch, not a mala. I was given wine to drink, not honey.

When parents give certain samskaras to a child, he is bound to develop along these lines. It is because of this background in my childhood that people call me names and spread rumours about me, but I am not the least bothered. Those who are writing my true life story will see that it survives the ravages of time. I think in this way.

Science tells us that nobody dies of hunger. People die of overeating, not hunger. The death rate is higher among the eaters than among the starved. In the Jain religion you are told not to drink milk. I lived on milk for many days and nothing happened to me. Once in Swami Sivananda's ashram I decided to fast for forty days and take only fresh limewater, but my vow was broken on the occasion of Swami Sivananda's birthday. For prasad distribution, boondi laddoos, a type of sweet, were brought from the local market and stored in a room. I was made the in-charge of that room. In the beginning I helped myself to a little bit of boondi, then I took, another helping, and thus my fast was broken. But I never thought that one would die of starvation.

Fearlessness has to be imparted by parents as a samskara during childhood. The mother plays a crucial role in this area. Many mothers threaten their child, saying, "Keep quiet or I'll beat you. Stop crying or I won't give you any food to eat." When the child does not stop crying, the mother says, "I will go and tell your father." Such threats should not be uttered to a child. Children are bound to be naughty. If they do not make mischief in your presence, they will do so behind your back. You should never give any suggestion which will create fear in the child's mind. If the child jumps from the wall, what will happen? He will die. So what? Death is not such a big thing.

Being born is a big thing. To take birth there has to be a long preparation. There is no problem in dying. People are so scared of death. I do not understand this fear. The body is a decrepit flat, seventy years old, parts of which are wobbling and falling apart. There is heat, there is cold, the window is coming apart, white ants are eating into the wood. You go on living in the same flat and cannot even move around properly. You cannot eat, you cannot drink, you cannot throw out the wastes from the body. Won't you think, let me die quickly so I can get a new model in the next birth?

If you die today, you will be born next year; it is only a matter of one year. After that, you will get a good birth in which you will have a loving, caring mother who will feed you well. As you grow up everything will be available. You will go to school and college, play football, hockey, badminton and tennis. Now this old body can play nothing. Why should I keep this 1923 model which can do nothing? Fear of death is the root of all fear. Man is afraid of death. Desire for food, sleep and progeny are the first three instincts. Fear of death is the fourth.

The feeling of insecurity is deeply ingrained. Parents, especially the mother, play a vital role in imparting samskaras to the child. I do not give any importance to the father's role, which I consider to be only social, but the role of the mother is crucial and deeply significant. If the gurudom of the mother falters, the discipleship of the child gets shaky. The mother is the first and foremost teacher, but the mother may put many false ideas and beliefs into the child. I will tell you about my own childhood events in this connection.

Near where we lived there was a bamboo structure and it was widely believed that a ghost lived there at night. As I grew up I began to wonder about the truth of that belief and sometimes I was inclined to believe it. At first I hesitated to pass by there, but then I purposely decided to take that road and started going that way. I asked my family members about it. My father used to tell me that there was an ulterior motive in creating this kind of fear in people. He said that there was no need to be frightened and I could easily pass by on that road. He also suggested that I take a torch with me. My father explained, "There are rascals who spread such fear of ghosts in order to isolate a certain area. Then, after committing thefts in crowded areas, they use that lonely place as a hideout because they are sure that nobody would dare to go to that supposedly haunted place to catch them." My father was in the Police Department and he knew the ways of criminals. He was also influenced by the ideas of Arya Samaj, which stood against superstition and blind belief, even though the Arya Samajis themselves were not completely free of such false convictions.

When fear is completely uprooted we can get rid of the limitations of the personality, and in this way social limitations will also come to an end. For example, if there is no brake in a car it makes no difference as long as we can manage with the clutch and the accelerator. But suddenly when the need to apply the brake arises, then we realize there is a problem because the clutch and the accelerator are of no use. Here fear will come to our rescue. This limiting, natural instinct can also become our saving grace. Food, sleep, sex and fear are the switches that keep the life process under proper control. Just imagine what life would have been like if there had been no need for food or fear? Many problems, organizational complexities and limitations arise because of the need for food! These are the speed breakers on the road.

In the 8,400,000 species of man's evolution these instincts and the consequent limitations are essential for human development. When the heart is purified, the emotions purged, the antahkarana, the psyche, deconditioned, then it is right to become fearless. But today your heart is not pure and your mind is not clean. There are people whom you think are your enemies or your friends. If you become fearless at such a stage, it will be very difficult for the people around you. Fear is a necessary instinct. It is nature's defence mechanism working through you.

Fear, sex, sleep and hunger are instincts common to all beings, not only humans. You can find them everywhere. But why should these instincts be there? Why are you not free? In the process of evolution there are grades, just as there are grades in primary school, high school, college and university, and each grade has its own limitations. You can't have a college syllabus in primary school. You can't have an MA syllabus in high school. You can't teach higher mathematics to a child in seventh class. In seventh grade you have to teach that a yard is made up of three feet, a mile is made up of eight furlongs, but when the child goes to a higher grade and starts advanced maths, then inches, feet and yards become irrelevant. At that time you tell him that these are all false, but you do not tell him so in the lower grades.

In the same way, fear disappears on its own. There is no effort needed to eliminate it, but the real necessity is that man becomes self-aware. He must know what he is up to at every moment. If you misappropriate any item, the outcome is fear. If you pursue sensual enjoyment, fear of ill health and disease will crop up. If you have a lot of money, fear of taxation will creep in. If you are famous and enlightened, fear of being denigrated and downgraded will creep in. Everything in the world is governed by fear. There is only one thing that will not lead to fear - vairagya, or non-attachment, is outside fear. The outcome of delusion is fear; the outcome of learning and erudition is fear. All the assets of life give rise to fear, the only exception is vairagya.
Non-attachment in life generates fearlessness.

-Rikhia, 1996

Τετάρτη, 27 Απριλίου 2016

Χάθα Γιόγκα το Θεμέλιο της Τάντρα

Σουάμι Σατυανάντα - Χάθα Γιόγκα, το θεμέλιο της Τάντρα.

Η Χάθα Γιόγκα είναι μια πολύ σημαντική επιστήμη. Τα αρχαία χρόνια την ασκούσαν για πολλά χρόνια, σαν μια προετοιμασία για ανώτερες καταστάσεις συνειδητότητας.

Τώρα όμως έχει ξεχαστεί τελείως ο πραγματικός σκοπός αυτής της μεγάλης επιστήμης. Οι πρακτικές της Χάθα Γιόγκα, τις οποίες είχαν συνθέσει οι ρίσις και οι σοφοί των παλαιών χρόνων για την εξέλιξη της ανθρωπότητας, τώρα κατανοούνται και χρησιμοποιούνται με πολύ περιορισμένο τρόπο. Πολύ συχνά ακούμε τους άλλους να λένε: «Α, δεν κάνω διαλογισμό, κάνω μόνο σωματική γιόγκα, Χάθα Γιόγκα». Τώρα, όμως έφθασε η στιγμή να διορθώσουμε αυτό το λάθος.

Ίντα και Πίνγκαλα

Η Χάθα Γιόγκα αφορά δύο σημαντικά και ουσιαστικά συστήματα στο φυσικό μας σώμα – τις ηλιακές και σεληνιακές δυνάμεις. Στην Τάντρα και στην Χάθα Γιόγκα, είναι γνωστές σαν Ίντα και Πίνγκαλα. Η Ίντα αντιπροσωπεύει την νοητική δύναμη και η Πίνγκαλα την πρανική δύναμη. Αυτές οι πρανικές και νοητικές δυνάμεις αντιδρούν μεταξύ τους στο σώμα και ελέγχουν, οδηγούν και κατευθύνουν η κάθε μία, τις ιδιότητες της δράσης και της γνώσης. Χάρη σ’ αυτές, ζούμε, κινούμεθα, σκεπτόμαστε και έχουμε γνώσεις.

Οι πρανικές και νοητικές δυνάμεις κυκλοφορούν διαμέσου των Ίντα και Πίνγκαλα νάντις μέσα στην δομή της σπονδυλικής στήλης. Σε κάθε τσάκρα αυτές διακλαδίζονται και μέσα από το δίκτυο των νάντις πηγαίνουν σε όλα τα ανάλογα όργανα και σημεία του σώματος. Οι γραφές και τα Ταντρικά κείμενα αναφέρουν, ότι αυτό το φυσικό σώμα περιέχει ένα πλέγμα από 72.000 νάντις. Πιστεύω, ότι αυτό είναι ένας πολύ συγκριτικός υπολογισμός. Νάντι δεν σημαίνει νεύρο. Σημαίνει μια ροή, όπως ακριβώς κυκλοφορεί ένα ραδιοφωνικό κύμα ή μια ακτίνα λέιζερ. Υπάρχουν 72.000 κανάλια ή ροές, που μεταφέρουν αυτές τις δύο ενέργειες Ίντα και Πίνγκαλα, που αντιδρούν μεταξύ τους, σε κάθε πόρο του ανθρώπινου σώματος. Δεν υπάρχει ούτε ένα σημείο σ’ αυτό το σώμα, που να μην έχει την αλληλοεπίδραση αυτών των δύο δυνάμεων.

Στις πρακτικές της Χάθα Γιόγκα ενδιαφερόμαστε για την ισορρόπηση της Ίντα και της Πίνγκαλα – αυτές τις δύο δυνάμεις, που αλληλοαντιδρούν τις δυνάμεις της πράνα και του νου. Όταν κυριαρχεί η πρανική δύναμη και η νοητική δύναμη γίνεται δευτερεύουσα, τότε δημιουργούνται σωματικές διαταραχές ισορροπίας εξ’ αιτίας της υπερβολικής πράνας στο σύστημα. Από την άλλη πλευρά, αν κυριαρχεί η νοητική δύναμη και είναι δευτερεύουσα η πρανική δύναμη, τότε δημιουργούνται ασθένειες του νου. Αυτός είναι ο ορισμός των σωματοψυχικών και των ψυχοσωματικών ασθενειών. Οι αρρώστιες δεν προέρχονται μόνο από το νου, προέρχονται επίσης και από το σώμα. Το σώμα είναι μέρος του νου και ο νους είναι μέρος του σώματος. Ο νους και το σώμα δεν είναι δύο ξεχωριστές πραγματικότητες. Σε διαφορετικά στάδια της εκδήλωσής τους, τα γνωρίζουμε σαν σώμα και νου, αλλά στην ουσία είναι ένα πράγμα.

Επιστήμη του Εξαγνισμού

Για να καθαρίσουμε το νου, είναι απαραίτητο, ολόκληρο το σώμα να υποβληθεί σε μια διαδικασία απόλυτου καθαρισμού. Η Χάθα Γιόγκα είναι επίσης γνωστή σαν η επιστήμη του εξαγνισμού, όχι ενός τύπου καθαρισμός, αλλά έξι τύπων. Το κλίσμα είναι ένα είδος καθαρισμού. Η σανκαπραξάλανα είναι ένα άλλο. Ο καθαρισμός ολόκληρου του νευρικού συστήματος είναι επίσης μέρος της Χάθα Γιόγκα. Διότι εκτός από τον καθαρισμό του φυσικού σώματος, πρέπει να καθαρίσουμε και τα νάντις. Το σώμα πρέπει να καθαριστεί με έξι διαφορετικούς τρόπους για έξι είδη ακαθαρσιών. Όταν καθαρίσετε το σώμα απ’ αυτές τις ακαθαρσίες, τα νάντις λειτουργούν και απελευθερώνονται οι μπλοκαρισμένες ενέργειες. Τότε οι ενέργειες μεταφέρονται σαν συχνότητες κυμάτων μέσα από την φυσική δομή του καναλιού και πηγαίνουν κατευθείαν στον εγκέφαλο.

Γι’ αυτό θεωρούμε, ότι η Χάθα Γιόγκα αποτελεί την προκαταρκτική πρακτική για την Τάντρα, για την Κουνταλίνι και για την Κρίγια Γιόγκα. Όταν οι ρίσις ανακάλυψαν την επιστήμη της Χάθα Γιόγκα, δεν είχαν κατά νου την θεραπεία. Παρόλο, που η Γιόγκα αποδείχθηκε πολύ αποτελεσματική στην θεραπεία πολλών δύσκολων και ανίατων ασθενειών, θεωρώ τα θεραπευτικά αποτελέσματα της Γιόγκα σαν παραπροϊόν και περιστασιακά. Το κύριο αντικείμενο της Χάθα Γιόγκα είναι να δημιουργήσει μια απόλυτη ισορροπία των ενεργειών και των διαδικασιών της πρανικής και νοητικής δύναμης. Όταν επιτευχθεί αυτή η ισορροπία, τα κύματα, που παράγονται, αφυπνίζουν τη σουσούμνα νάντι – την κεντρική δύναμη, που είναι υπεύθυνη, για να διαφωτίσει τα ανώτερα κέντρα της ανθρώπινης συνειδητότητας.

Ο πραγματικός σκοπός λοιπόν της Χάθα Γιόγκα δεν είναι να κτίσει το σώμα ή να καλυτερεύσει την υγεία, αλλά να ενεργοποιήσει και να αφυπνίσει τα ανώτερα κέντρα, που είναι υπεύθυνα για την εξέλιξη της ανθρώπινης συνειδητότητας. Εάν η Χάθα Γιόγκα δεν χρησιμοποιηθεί γι’ αυτόν τον σκοπό, τότε χάνει το πραγματικό της νόημα.

Η Βάση για την Μεταμόρφωση

Η ηλιακή ενέργεια αντιπροσωπεύει τον ήλιο – την πράνα. Η σεληνιακή ενέργεια αντιπροσωπεύει το φεγγάρι, το νου. Αυτές οι δύο δυνάμεις διατηρούν τον ρυθμό της ζωής και της συνειδητότητας. Αυτό είναι ένα στάδιο της εξέλιξης και η ανθρωπότητα πρέπει να εξελιχθεί. Εάν ο πολιτισμός δεν έχει μια δομή, που να συμβαδίζει με την εξέλιξη, τότε ο άνθρωπος πρέπει να αντιμετωπίσει την καταστροφή, τον θάνατο και την τέλεια εξουδετέρωση. Δεν μπορεί κανείς να αρνηθεί την εξέλιξη.

Τα πάντα σ’ αυτό το σύμπαν εξελίσσονται ακόμη και τα βράχια. Εάν υπάρχει μεταμόρφωση σε κάθε σημείο της δημιουργίας, γιατί να μην υποστεί και η συνειδητότητα του ανθρώπου αυτή την μεταμόρφωση; Η μεταμόρφωση είναι επιστημονικό γεγονός. Δεν είναι φιλοσοφία, πίστη ή δόγμα. Είναι ο δρόμος της εξέλιξης και δίνει νόημα στη ζωή. Αυτό το φυσικό σώμα διαρκώς υφίσταται διάφορες διαδικασίες μεταμόρφωσης, που επηρεάζουν κάθε κύτταρο της υλικής του σύστασης.

Τώρα οι άνθρωποι έχουν αρχίσει να αντιλαμβάνονται, ότι η ύλη στην απόλυτη μορφή της είναι ενέργεια. Γι’ αυτό θα πρέπει να αναλύσουμε και να ορίσουμε πάλι το σώμα και να εξετάσουμε πώς μπορεί να γίνει αυτή η μεταμόρφωση. Μπορεί να μετατραπεί το σώμα σε σωματίδια φωτός; Σκεφθείτε το σχετικά με την επιστήμη, όχι σε σχέση με την πίστη, που είχατε μέχρι τώρα.

Εάν αυτό το σώμα μπορεί να υποστεί μια μεταμόρφωση, τότε με ποιο τρόπο; Η απάντηση είναι η Γιόγκα. Με τις διαδικασίες της Γιόγκα το σώμα γίνεται τόσο λεπτό και τόσο αγνό, που μεταμορφώνεται σε Γιογκικό σώμα, το οποίο δεν επηρεάζεται από τα γηρατειά και την αρρώστια.

Η εξάσκηση της Χάθα Γιόγκα γίνεται για να ξεκινήσει μια διαδικασία σ’ αυτό το φυσικό σώμα, με την οποία τα πρανικά κύτταρα και οι νοητικές δυνάμεις, που αντιδρούν μεταξύ τους στο πλαίσιο της ζωής και της ύπαρξης, μπορούν να μεταμορφωθούν. Εκτός αν υποστούν μεταμόρφωση τα φυσικά κύτταρα, άδικα θα συζητήσουμε για τη σύμπνοια ή την ενότητα.

Μας ανοίγεται μια μεγάλη προοπτική. Εάν η ύλη στην απόλυτή της μορφή είναι ενέργεια , τότε αυτό το φυσικό σώμα μπορεί να μεταμορφωθεί σε σκέτη ενέργεια με την συστηματική πρακτική έξι τεχνικών καθαρισμού της Χάθα Γιόγκα: νέτι, ντάουτι, μπάστι, νάουλι, καπαλμπάτι και τρατάκ. Μετά θα πρέπει κανείς να κάνει πραναγιάμα.

Οι Διαστάσεις της Πράνα

Η Χάθα Γιόγκα είναι η προετοιμασία για τη πραναγιάμα.

Οι περισσότεροι άνθρωποι θεωρούν, ότι η πραναγιάμα είναι απλώς αναπνευστικές ασκήσεις, αλλά στην πραγματικότητα είναι πολύ περισσότερα. Στα Σανσκριτικά «αγιάμα» σημαίνει στην κυριολεξία διάσταση, όχι έλεγχος. Οπότε κάνει κανείς πραναγιάμα, για να ευρύνει τις διαστάσεις της Πράνα.

Πριν από πολλά χρόνια ήθελα να ξέρω για τις διαστάσεις της πράνα. Η πράνα έχει πολλά επίπεδα ύπαρξης. Σε ποια επίπεδα κυλάει η πράνα; Τι συμβαίνει εάν δεν κυκλοφορεί η πράνα; Eκείνη την εποχή περίπου είδα ένα όνειρο. Είδα μια ωραία πόλη με τεράστιους δρόμους με στύλους ηλεκτρισμού κατά μήκος τους. Μπήκα στα κτίρια και βρήκα φώτα, τηλέφωνα, τηλεοράσεις, τα πάντα, αλλά δεν υπήρχε ηλεκτρισμός. Ολόκληρη η πόλη βρισκόταν βυθισμένη στο σκοτάδι.

Ομοίως και μέσα μας βρίσκονται επίπεδα ύπαρξης, περιοχές της συνειδητότητας, που είναι βυθισμένες στο απόλυτο σκοτάδι. Αυτά τα επίπεδα είναι πολύ πιο όμορφα και δημιουργικά απ’ αυτά, στα οποία ζούμε τώρα. Πώς όμως θα διεισδύσουμε σ’ αυτά και πώς θα τα φωτίσουμε; Δεν έχει νόημα να μιλάμε για διαφορετικές καταστάσεις της συνειδητότητας. Πρέπει να μπορεί κανείς να έχει την εμπειρία τους, όπως έχετε την εμπειρία της κατάστασης του ονείρου ή του ύπνου. Όταν αφυπνισθεί η πρανική ενέργεια, με την άσκηση της πραναγιάμα, κυκλοφορεί σ’ αυτές τις σκοτεινές περιοχές της συνειδητότητας. Τότε φωτίζεται η εσωτερική πόλη και ο άνθρωπος ξαναγεννιέται σε μια καινούργια περιοχή της εμπειρίας.

Η Πρακτική Άποψη

Εάν θέλετε να έχετε αυτές τις υπερβατικές εμπειρίες, οι πρακτικές της Χάθα Γιόγκα και της Πραναγιάμα θα έπρεπε να τελειοποιηθούν. Επίσης θα πρέπει να τηρεί κανείς τους κανόνες και τις συμβουλές. Αυτό δεν σημαίνει να αφήσει κανείς όλες τις απολαύσεις της ζωής, αλλά όπως ξέρετε καλά «Δεν μπορείς να έχεις την πίττα ολάκερη και τον σκύλο χορτάτο». Μόλις λοιπόν αποφασίσεις να εισχωρήσεις σε μια άλλη διάσταση της συνειδητότητας, πρέπει να είσαι έτοιμος να θυσιάσεις μερικά από εκείνα τα πράγματα, που είναι οπωσδήποτε καταστρεπτικά στην άσκηση της πραναγιάμα και της Χάθα Γιόγκα.

Αυτό είναι ένα σημαντικό σημείο, που πρέπει κανείς να σκεφθεί. Επομένως σας θυμίζω, ότι οι πρακτικές της Χάθα Γιόγκα, των ασάνων και πραναγιάμα, έχουν τελικό προορισμό την ποιότητα της ανθρώπινης συνειδητότητας – όχι μόνο ο νους. Με αυτή τη γνώση, με αυτή την αντιμετώπιση, μπορούμε να προχωρήσουμε μέσα από τις ασκήσεις.

Το νέτι είναι μια απλή πρακτική, κατά την οποία χύνουμε ζεστό αλμυρό νερό μέσα από το ένα ρουθούνι και το βγάζουμε από το άλλο. Με την πρακτική θα μπορείτε να αναρροφήσετε ένα δοχείο κρύο νερό με μιας και από τα δύο ρουθούνια και θα δείτε τι δροσιστικό και ανανεωτικό, που είναι.

Οι πρακτικές ντάουτι έχουν κυρίως σχέση με τον καθαρισμό της πεπτικής οδού. Υπάρχουν πολλοί τύποι ντάουτι.

Το κούντζαλ, η πλύση του στομάχου, γίνεται με το να πιεί κανείς αλμυρό νερό και μετά να το κάνει εμετό.

Το Βάστρα ντάουτι καθαρίζει την βλέννα από τον οισοφάγο και το στομάχι με το να καταπιεί κάποιος μια μακριά λεπτή λωρίδα ύφασμα και μετά την τραβάει έξω.

Η Σανκαπραξάλανα πλένει τελείως και κάνει γενική επισκευή σε όλη την πεπτική οδό. Συνίσταται στο να πιεις δέκα έξι ; ποτήρια αλμυρό νερό και να κάνεις μια σειρά από πέντε από πέντε ασάνες μεταξύ διαδοχικών ποτηριών. Αυτό καθαρίζει όλη τη βλέννα, που βρίσκεται σε αποσύνθεση και μυρίζει άσχημα από τα έντερα.

Το Μπάστι είναι το Γιογκικό ένεμα, κατά το οποίο αναρροφά κανείς από τον πρωκτό αέρα ή νερό και μετά τα αποβάλλει.

Το Νάουλι, το κύλισμα πάνω στην κοιλιά, δυναμώνει την κοιλιά και απομακρύνει όλες τις αδιαθεσίες της κοιλιάς.

Το Καπαλμπάτι, η εντατική μπροστινή αναπνοή, καθαρίζει την μπροστινή περιοχή του εγκεφάλου και ετοιμάζει το νου για διαλογισμό.

Το Τρατάκ είναι μια μέθοδος συγκέντρωσης, με την οποία ελέγχεις ο νου με το να ελέγχεις τα μάτια. Για να εξασκηθεί κανείς θέτει ένα σημείο συγκέντρωσης, π.χ. την φλόγα ενός κεριού ή μια μαύρη κουκίδα. Κοιτάξτε σταθερά αυτό το σημείο για ένα λεπτό και μετά κλείστε τα μάτια σας και οραματισθείτε το αντίστοιχο είδωλο στο κέντρο μεταξύ των φρυδιών.

Η Χάθα Γιόγκα και η Πραναγιάμα είναι τα θεμέλια για την Κουνταλίνι Γιόγκα και την Τάντρα. Η παράδοσή μου είναι η Βεδάντα, αλλά αντιλαμβάνομαι, ότι αυτή η φιλοσοφία είναι διανοητική και ποτέ δεν μπορείς να φθάσεις το σημείο της εξέλιξης μέσα από την διάνοια. Η διάνοια γίνεται ένας φραγμός στην πνευματική αφύπνιση και πρέπει να βρούμε ένα δυναμικό τρόπο να την ξεπεράσουμε. Έχω δοκιμάσει πολλούς τρόπους και βρήκα, ότι η πραναγιάμα ήταν ο πιο αποτελεσματικός.


Έχουν γραφεί πολλά για την επιστήμη της Πραναγιάμα – η νάντι σόντανα πραναγιάμα είναι ένας καθαρισμός των καναλιών της ενέργειας. Πρώτα εισπνέετε από το αριστερό ρουθούνι (και διεγείρετε το δεξί ημισφαίριο του εγκεφάλου. Κρατείστε την αναπνοή σας. Μετά εκπνεύστε από το δεξί ρουθούνι (διεγείρετε την αριστερή πλευρά του εγκεφάλου). Κρατείστε πάλι την αναπνοή σας. Η εισπνοή και η εκπνοή είναι μια αυτόματη διαδικασία. Το κουμπάκα, το κράτημα της αναπνοής χρειάζεται χρόνια ολόκληρα για να τελειοποιηθεί. Όταν θα έχετε κάνει μερικές προόδους στην άσκηση της πραναγιάμα και μπορείτε να κρατήσετε την αναπνοή χωρίς δυσφορία, πρέπει να προσθέσετε τη μουλαμπάντα (συστολή του περίνεου), την ουντιάνα μπάντα (συστολή της κοιλιάς) και τζαλαντάρα μπάντα (κλείδωμα του σαγονιού). Με αυτά θα κοντρολάρετε και θα ισορροπήσετε την αυξημένη ενέργεια σε όλο το σύστημα.

Εάν κάνετε πραναγιάμα δεν χρειάζεται να ανησυχείτε για το νου, ο έξαλλος νους δεν υπάρχει για σας. Όσο συνεχίζετε την εξάσκηση της πραναγιάμα, σπρώχνετε την πρανική δύναμη στις διάφορες σκοτεινές περιοχές της συνειδητότητάς σας και ο νους σας εξανεμίζεται. Δεν υπάρχει διαδικασία της σκέψης. Οι σκέψεις είναι εντυπώσεις. Διαβάζετε αυτό το κείμενο, είναι μια εντύπωση. Συνειδητοποιείτε τις εντυπώσεις σιγά – σιγά και έτσι νομίζετε, ότι κινούνται. Αλλά οι σκέψεις δεν κινούνται – δεν ταξιδεύουν στο παρελθόν, στο παρόν και στο μέλλον – είναι απλώς εκεί, αυτό είναι όλο.

Όταν αλλάζετε την δομή της υλικής ουσίας, τότε και η νοητική ουσία αυτομάτως υφίσταται αλλαγή. Ο νους είναι μια περαιτέρω εκδήλωση του σώματος και όταν επηρεάζετε το νου, επηρεάζετε και το πνεύμα. Ώστε, σώμα, νους και πνεύμα δεν είναι «η τριάδα», είναι η μονάδα, ένα. Αυτό είναι το νόημα πίσω από τις ασκήσεις της πραναγιάμα και της Χάθα Γιόγκα.

Στην Ινδία είναι πολύ γνωστή η άσκηση του μπου σαμάντι (υπόγειο σαμάντι). Ο Γιόγκι θάβεται υπογείως και παραμένει εκεί σε μία κατάσταση υπνωτικής καταληψίας για πολλές μέρες συνέχεια. Ο ρυθμός της αναπνοής του και ο μεταβολισμός του επιβραδύνονται εκπληκτικά.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των επιστημόνων, ένας κανονικός άνθρωπος θα πέθαινε μετά από δύο ώρες σε μια τέτοια κατάσταση. Αλλά μερικοί Γιόγκις μπορούν να ελαττώσουν εκούσια τον ρυθμό των φυσικών τους λειτουργιών και έτσι μειώνεται κατά πολύ η ανάγκη για οξυγόνο.

Το 1977 ο Σουάμι Σατυαμούρτι, που ήταν 102 χρόνων, τάφηκε για 9 ημέρες. Μετά από 6 μέρες θεωρήθηκε κλινικά νεκρός. Σύμφωνα με τις ενδείξεις μηχανημάτων, που κατέγραψαν τον σφυγμό του, η καρδιά του είχε σταματήσει, πράγμα το οποίο σήμαινε, ότι ο εγκέφαλός του στερείτο το οξυγόνο. Την ένατη μέρα βγήκε από «τον τάφο» του σε τέλεια υγεία, όπως διαπίστωσαν γιατροί και επιστήμονες, που είχαν παρακολουθήσει το πείραμα.

Αυτό είναι ένα καταπληκτικό γεγονός. Μπορεί να μην είναι ένα μεγάλο πνευματικό κατόρθωμα, αλλά είναι οπωσδήποτε ένα επιστημονικό κατόρθωμα και μία καθοδήγηση. Με τις ασκήσεις της πραναγιάμα, μπορεί κανείς να κυριαρχήσει στις ακούσιες διαδικασίες του σώματος, του εγκεφάλου και του νου. Ο έλεγχος αυτών των διαδικασιών σας επιτρέπει να κατευθύνετε την ροή και τον προορισμό της ζωής σας – καθώς και του θανάτου σας.

Η Χάθα Γιόγκα είναι μια μεγάλη επιστήμη, που ο καθένας μπορεί να ασκήσει ανάλογα με την ειδικότητά του. Ίσως όχι όλες οι τεχνικές, αλλά τουλάχιστον λίγες απ’ αυτές μπορούν να γίνονται κάθε μέρα. Οι τεχνικές της Χάθα Γιόγκα, μαζί με ασάνας και μερικές πραναγιάμα, είναι αρκετές για τους περισσότερους ανθρώπους. Έχω τον μεγαλύτερο σεβασμό για τον διαλογισμό, αλλά πιστεύω, ότι είναι απαραίτητο να κάνει κανείς πρώτα αυτά τα τρία προκαταρκτικά σκέλη. Έπειτα μπορείτε να προχωρήσετε κι άλλο, αν χρειάζεται. Εάν όμως η προετοιμασία είναι τέλεια, δεν θα χρειασθεί να μάθετε διαλογισμό από κανένα. Μια ωραία μέρα, ενώ θα κάνετε πραναγιάμα, θα υψωθεί ο νους σας σ’ ένα καινούργιο βασίλειο της συνειδητότητας.

Διάλεξη του Σουάμι Σατυανάντα Σαρασουάτι στο «Διεθνές Συνέδριο Γιόγκα», στο Δουβλίνο, στις 22 Σεπτεμβρίου 1979.

Εικόνα, από το οπισθόφυλλο του βιβλίου της Ελληνικής μετάφρασις "Κουνταλίνι Τάντρα" του Παραμαχάμσα Σατυανάντα Σαρασουάτι.

Δευτέρα, 11 Απριλίου 2016

Scientifically The Humans Are Not Coming From The Monkeys / ΔΕΝ ΚΑΤΑΓΟΜΕΘΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΙΘΗΚΟ

Scientifically The Humans Are Not Coming From The Monkeys
Darwin Was Just A Jew and His Unscientific Theory just a Big Lie


Ό φλοιός τής γής όταν εψύχετο καί εσχηματίσθησαν οί πρώτες στεριές, άρχισε νά δημιουργείται χλωρίς καί πανίς. Επί τής γής εκινούντο πολύ μεγάλα ποσά ενέργειας, διότι εκτός από τήν κοσμική ακτινοβολία πού έρχεται καί σήμερα ήσαν καί οί ακτινοβολίες από τό εσωτερικό τής γής. Τότε τό στρώμα στεριάς ήταν πολύ λεπτό καί εξήρχοντο ακτινοβολίες πάσης φύσεως : από απλά φωτόνια καθώς καί σωματίδια πάσης φύσεως καί μεγέθους. Είς τήν επιφάνεια είχαν δημιουργηθή πολλά έλη, αλλά τά απαραίτητα ήταν αυτά πού διατηρούσαν πάντα νερό, τά αβαθή έλη. Σέ αυτά εδημιουργείτο ένα στρώμα αφρού, παχύ, ίσως καί περισσότερο από ένα μέτρο. Σέ άλλα σημεία λεπτότερο 5-10 εκατοστά, αφρώδες σάν σπόγγος. Η θερμοκρασία τουλάχιστον επί εννέα μήνες τόν χρόνο έπρεπε νά ήταν μέτρια, σταθερή. Αυτός ήταν ό λόγος πού δέν εγεννήθησαν όλοι οί άνθρωποι τήν ίδια εποχή. 

Πρώτα είς τήν Αιγηίδα καί μέ τήν βελτίωση τών καιρικών συνθηκών καί είς άλλα μέρη. Είς αυτό τό αφρώδες στρώμα εγεννώντο αρχικώς χόρτα, φυτά από πλοκή τής ύλης μέ υγρασία. Εδημιουργείτο ό γεννετικός κώδιξ καί μετά ανεπτύσσοντο. Σιγά σιγά όμως αναμειγνύετο ή ύλη καί ψυχοενέργεια καί εδημιουργούνται ζώντες οργανισμοί, αρχικώς μονοκύτταροι καί αργότερα πολυκύτταροι, άλλοι ζούσαν καί άλλοι διελύετο. Σέ κάθε στιγμή εδημιουργούντο εκατομμύρια μικρά πλέγματα μέ τέτοια δόμησι, πού νά μπορούν νά προσλάβουν καί άλλην ύλην καί ψυχοενέργεια καί νά μεγαλώσουν, ζωικές ρίζες, ζωικοί κώδικες γενετικής. 

Επειδή ή θερμοκρασία ήταν κατάλληλη από τό εσωτερικό τής γής καί τόν ήλιο καί ή τροφή άφθονη από τούς νεοδημιουργηθέντες μικρότερους οργανισμούς ή από αποσύνθεση τών νεκροθέντων, όλα αυτά ίσως νά έκαναν ένα υγρό σάν αίμα ή γάλα. Έτσι ετρέφοντο οί γεννετικές ρίζες μέχρι νά μεγαλώσουν καί νά αποκτήσουν κάποια οντότητα καί αυτοτέλεια, πού νά μπορούν νά ζήσουν μόνες τους έξω από αυτόν τόν πλακούντα, ενώ εκινούντο μέ τό ένστικτο. Από αυτά τά εδημιουργήματα ζήτημα είναι εάν έζησε ένα στά εκατοντάδες χιλιάδες. Τά άλλα τά έτρωγε ό χρόνος (Κρόνος), αποσυντίθετο. Έτσι δημιουργήθηκαν από τόν Δία ολοί οί ζώντες οργανισμοί πού εγνωρίσαμε ή όχι, διότι άλλαξαν συνθήκες ζωής (ψύξη τού φλοιού) ή διότι δέν είχαν ανθεκτική δομή ή δέν είχαν δημιουργηθεί συνθήκες αναπαραγωγής ή διότι δέν επικρατούσαν στούς βάλτους οί ίδιες ακτινοβολίες ή ή ίδια χημική σύσταση τού εδάφους κτλ. Τίποτα όμως δέν έγινε μέ καλούπι. Τά πρωτόζωα λοιπόν σέ ένωση μεταξύ των, όπως τά άτομα καί τά μόρια τής ύλης, δημιουργούσαν μεγαλύτερα οργανικά πλέγματα, όπως ή ύλη εδημιούργησε τούς βράχους, τά βουνά κτλ. Τά πρωτόζωα έδωσαν τά γονίδια καί από τίς ενώσεις γονιδίων έγιναν οί μονοκύτταροι καί οί ρίζες αυτών μέ τήν πρόσληψι ετέρων πρωτοζώων καί γονιδίων, εδημιούργησαν τόν σκελετό, τήν γεννετική ρίζα τό D.N.A. τών κυττάρων, τών πολυκύτταρων οργανισμών διά τών συνεχομένων «βομβαρδισμών» των μέ κοσμικές καί λοιπές ακτινοβολίες από τό εσωτερικό τής γής, τίς ανεμοθύελλες, τά κύματα. Μέσα λοιπόν στήν πάλη των, ενώνονταν μέ άλλες ρίζες καί μέ τήν προσθήκη νέων γονιδίων δημιούργησαν μία νέα ρίζα διαφορετική τών υπαρχούσων. Αυτή εκκολάπτετο είς τήν αφθονία τής φύσεως μέσα είς τό αφρώδες στρώμα τών βάλτων καί γεννιόταν ένα νέο ζώο. 

Μετά οί γεννετικές ρίζες αυτού τού ζώου, πρίν ακόμα εκκολαφθούν έν τή γεννέσει των προσλαβάνουν νέα πρωτόζωα καί γονίδια καί δημιουργούσαν τήν ρίζα ενός νέου ζώου, τό οποίο διαφέρει από τό προηγούμενο. Γιαυτό υπάρχουν ζώα πού διαφέρουν ελάχιστα. Οί γεννετικές ρίζες όλων τών ζώων έχουν δημιουργηθή κατά τόν ίδιο τρόπο. Κάθε ζώου ή ρίζα έχει γίνει από τήν μεταβολή τής ρίζας κάποιου άλλου. Τό DNA ανθρώπου έχει περισσότερα γονίδια από τού αρχανθρώπου καί εκείνου περισσότερα από τού Πιθήκου. Δέν είναι υποχρεωτικό σέ μία γεννετική ρίζα μέ 180 γονίδια νά προστεθούν άλλα 9 καί νά έχουμε άλλο ζώο, δυνατόν όμως όπως κινούνται στόν υγρό αφρό νά συγκροτηθούν βιαίως από ένα κύμα δύο ρίζες ή μία μέ 180 γονίδια (ζώου Α) καί ή άλλη μέ 9 γονίδια (ζώου Β), νά ενωθούν καί νά γεννηθεί τρίτο ζώο πού δέν θά έχει κανένα από τά χαρακτηριστικά τών δύο πρώτων. Άν ενωθή υδρογόνο μέ οξυγόνο γίνεται νερό, τό οποίο δέν έχει καμία ομοιότητα μέ τό υδρογόνο καί τό οξυγόνο, τά οποία τό εδημιούργησαν. Τό ίδιο μέ τόν άνθρωπο καί τόν πίθηκο. Δέν είναι υποχρεωτικό νά προέρχεται ό ένας από τόν άλλον. Τό ίδιο μέ τόν σκύλο καί τό τσακάλι κτλ. Έχουν κοινά σημεία αλλά τό κάθε είδος εξείχθηκε διαφορετικά. Τόν νόμον αυτόν ακολουθεί ή φύσις.

Σήμερα σέ όλες τίς γεωθερμικές ζώνες τής γής , θά βρούμε κυανοβακτηρίδια πού φωτοσυνθέτουν καί ταϊζουν άλλους οργανισμούς μέ τά θρεπτικά συστατικά των πού παράγουν μέ τήν φωτοσύνθεση. 

Κάπως έτσι λοιπόν θά έπρεπε καί οί δικοί μας πρόγονοι νά έζησαν δίπλα στά κυανοβακτήρια στίς σκληρές εποχές τών παγετώνων πού ή τροφή ήτο ανύπαρκτη. Οί προγονοί μας ήτο μικρόβια πού ανήκουν στήν οικογένεια τού ζωοπλαγκτού. Γιά δισεκατομμύρια χρόνια οί πρόγονοί μας παρέμεναν μικροσκοπικοί έως καί πρίν 600 εκατ χρόνια. Γιατί όμως ; Έως καί πρίν από χρόνια εμφανίσθησαν τά ευκαρυωτικά κύτταρα τών οποίων εμείς είμαστε σύνολο. 

Τό κολλαγόνο απότελει τό στρώμα στό οποίο επικάθονται καί ενώνονται αυτά τά κύτταρα (εδημιουργήθη πρίν από 600.000.000 χρόνια άρχισε νά παράγεται μαζικά μέσα σέ οργανισμούς). Τό συνθέτει ό οργανισμός τού ανθρώπου όπως καί όλων τών εμβίων όντων. Άν σέ ένα ποτήρι βάλλουμε ευκαρυωτικά κύτταρα καί λίγο βιταμίνη C, μόλις μέσα σέ ένα μήνα θά δούμε πώς θά δημιουργηθεί ιστός. Αυτό είναι λοιπόν πού κάνει τό κολλαγόνο, δημιουργεί ιστούς διαφόρων σχημάτων όπως ή επιδερμίδα μας. Εξαιτίας τού κολλαγόνου μπόρεσαν οί οργανισμοί νά αποκτήσουν μάζα ικανή νά τούς κάνουν ορατούς στήν αρχή, έως νά φθάσουν στό μέγεθος τών δεινοσαύρων. Τό κολλαγόνο αποτελείται από άτομα οξυγόνου, γιαυτό χρειαζόταν ένα περιβάλλον μέ οξυγόνο. Αυτό συνέβη πρώτη φορά πρίν από τήν πρώτη περίοδο τών παγετώνων (2 δις 200εκατ χρόνια) όπου τό οξυγόνο έμπαινε πρώτη φορά στήν σύνθεση τής ατμόσφαιρας. Επειδή όμως τό οξυγόνο ήτο λίγο καταναλωνόταν στήν αναπνοή, έτσι δέν υπήρχε αρκετό γιά τήν δημιουργία κολλαγόνου. 

Τήν δεύτερη όμως περίοδο τών παγετώνων τό οξυγόνο αυξήθη πάρα πολύ καί έτσι κατέστη δυνατόν ή παραγωγή κολλαγόνου, κολλαγόνου πού ήτο ανθεκτικότερο. Αποτέλεσμα αυτής τής μεγαλυτέρας παραγωγής κολλαγόνου ήτο ή δημιουργία νέων δομών στά σώματα τών οργανισμών. Εμφανίσθησαν ζώα μεγαλύτερα καί ογκώδη. Γιά πρώτη φορά στήν ιστορία τής γής εμφανίσθησαν οργανισμοί ογκώδη πού ανέπτυξαν χαρακτηριστικά τά οποία έχουμε έως σήμερα (Παλαιοζωϊκή εποχή). Αυτά τά ζώα αποκτούν τόν πρώτο σκελετό καί τά πρώτα αισθητήρια όργανα πού σέ λίγο θά εξελικτούν σέ μάτια, μύτη κ.τ.λ. Τότε λοιπόν πρίν από 600 εκατ χρόνια συνέβη αυτό τό τεράστιο άλμα στήν εξέλιξη. Οργανισμοί μικροσκοπικοί απέκτησαν όγκο πού έφθανε ακόμα καί τά 30 εκατοστά.

Τά απολυθώματα δέν βοηθούν στόν προσδιορισμό του, άν ήταν δηλαδή ψάρι, φυτό ή κάποιο ζώο τής ξηράς. Αυτή ή μορφή ζωής, τό γνωστό απολίθωμα τής Ναμίμπια καλείται «τεριντίνιο», δέν ήταν ούτε ψάρι, ούτε φυτό, αλλά είχε περάσει στό επόμενο στάδιο τής εξελίξεως καί ζούσε σέ αμμώδεις βυθούς. Παρόμοιο είδος ζωής εβρέθη στήν Σιβηρία καί καλείται «γεωργία». Ήτο επίσης σύνθετος οργανισμός μήκους 30 εκατοστών καί εμετακινείτο. Γλυστρούσε στόν βυθό τής θάλασσας όπου έβρισκε τήν τροφή του. Επίσης στήν Σιβηρία εβρέθη σύνθετος οργανισμός πού έμοιαζε μέ σαληγκάρι καί ονομάζεται «κιμπερέλα». Είχε μάλιστα ένα είδος πλωκαμιού πού τού επέτρεπε νά σκαλίζει καί νά βρίσκει τήν τροφή του. Γενικά όμως πάνω από 100 τέτοια είδη ζωής ενεφανίσθησαν ξαφνικά πρίν 600 εκατ χρόνια καί αποτελούν τήν πανίδα «εντιακάρ». 

Οί πρόγονοί μας εβρίσκονταν ανάμεσά των καί είχαν επίσης αλλάξει βαθμίδα. Αυτοί οί νεόι σύνθετοι οργανισμοί είχαν 100.000 φορές μεγαλύτερη μάζα από τά μικρόβια πού είχαν προηγηθεί. Επί 3 δις χρόνια οί ζωντανοί οργανισμοί παρέμεναν μικροσκοπικοί καί αόρατοι στό ανθρώπινο μάτι, ώσπου όλα άλλαξαν στό πέρας τής δευτέρας περιόδου τών παγετώνων. Τό ίδιο είχε συμβεί μετά τήν πρώτη περίοδο τών παγετώνων (2δις 200 εκατ ) όπου από τήν απλή δομή τού βακτηρίου οί πρόγονοί μας περνούσαν στήν μορφή ενός ευκαρυωτικού οργανισμού, 1000 φορές μεγαλυτέρου καί πιό σύνθετου πού διέθετε πυρίνα καί διάφορα οργανίδια. Μετά λοιπόν τήν πρώτη εποχή τών παγετώνων αποδεικνύεται πώς μεγάλος όγκος οξυγόνου εισήχθη στό περιβάλλον μετά τό φαινόμενο τής χιονόμπαλας καί οδήγησε στήν οξείδωση τού μαγνησίου καί στά τεράστια κοιτάσματα πού υπάρχουν σήμερα στόν πλανήτη.

Επομένος γιά δισεκατομμύρια χρόνια ή ζωή στήν γή παρέμενε σέ μορφή βακτηρίου ώσπου οί παγετώνες οδήγησαν στήν αύξηση τού οξυγόνου, οξυγόνου πού μέ τήν ενέργειά του οί πρόγονοί μας πέρασαν στό στάδιο τών ευκαριωτικών κυττάρων καί από εκεί στήν σύνθετη μορφή ζωής, δηλαδή στήν πανίδα «εντιακάρ».

Στήν περίοδο τών παγετώνων ολόκληρη ή γή ήτο καλυμένη μέ πάγο. Χάρη στά ηφαίστια τό διοξείδιο τού άνθρακα άρχισε νά συσσωρεύεται στήν ατμόσφαιρα μέ αποτέλεσμα νά δημιουργηθή τό φαινόμενο τού θερμοκηπίου. Ή γή πέρασε ξαφνικά από μία περίοδο -50 βαθμών κελσίου σέ +50 βαθμών κελσίου. Ή θερμότητα τού εσωτερικού τής γής πού προστάτευσε τήν ζωή γιά τόσα χρόνια, ήτο γιά άλλη μία φορά καθοριστική γιά τήν εξέλιξη. Ή ζέστη όμως όλο καί αύξανε μέ αποτέλεσμα ή θάλασσα νά φθάση τούς 45 βαθμούς κελσίου. Τότε ή ραγδαία εξάτμισις τών υδάτων οδήγησε σέ υπερκυκλώνες τών 10000 χλμ τήν ώρα καί τεράστια πίεση στόν πυρίνα των. Αυτές οί συνθήκες οδήγησαν σέ φοβερές κακοκαιρίες, τεράστια κύματα καί τρομερές καταιγίδες πού είχαν σάν αποτέλεσμα τήν καταστροφή τής γής μέν, τήν αύξηση τού οξυγώνου δέ. Αυτοί οί κυκλώνες καί τά τεράστια κύματα πού δημιουργούσαν, οδήγησαν στό νά ανέβουν σέ ρυχότερα νερά τά θρεπτικά συστατικά πού βρίσκονταν στόν βυθό τών θαλασσών καί δημιουργόνταν από τά ηφαίστια, πού ελευθέρωναν μεγάλα ποσά ενέργειας. Τά θρεπτικά συστατικά αυτά απετέλεσαν αποθέματα τροφήε σέ μικρά βάθη. Όταν τό φώς τού ήλιου έφθασε καί πάλι στήν επιφάνεια μετά τό πέρας τών καταστροφών, τά κυανοβακτηρίδια πού επέζησαν χάρη τών γεωθερμικών πηγών άρχισαν τήν φωτοσύνθεση μέ άμεσο αποτέλεσμα τήν παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων οξυγόνου.

Τό πράσινο άρχισε νά κυριαρχή στίς ακτές τούν πλανήτη. Χωρίς λοιπόν τήν παγοκάλυψη τής γής ή ζωή θά βρισκόταν ακόμα στό στάδιο τών βακτηρίων καί ό πλανήτης θά ήταν ακόμα ό κόσμος τών στρωματόλιθων όπου κανένα όν δέν θά είχε επαρκές μέγεθος γιά νά κινηθή.

Σήμερα λοιπόν ή εξέλιξη έφθασε στόν άνθρωπο τού οποίου τό σώμα είναι ή απόδειξης αυτών τών αλλαγών στήν γή τά τελευταία 3 δις χρόνια . τό ανθρώπινο σώμα αποτελείται από 60 τρις κύτταρα, ευκαριωτικά κύτταρα πού τό καθένα δηλαδή έχει έναν πυρίνα. Είμαστε δηλαδή ένα σύνολο κυττάρων πού εμφανίσθησαν πρίν από 2δις 200 εκατ χρόνια καί άρχισαν νά ενώνονται μεταξύ των εξαιτίας τού κολλαγόνου πού παράγεται μαζικά μέσα σέ οργανισμούς γιά πρώτη φορά πρίν από 600 εκατ χρόνια.

Η κοσμογονία τού Ησιόδου, απαλαγμένη από τά λογοτεχνικά της στοιχεία είναι καί ή κοσμογονία πού υϊοθετούν όλοι οί μεγάλοι αρχαίοι καί σύγχρονοι επιστήμονες. Ακόμα όμως καί οί επικές περιγραφές μέ τούς Θεούς καί τά τέρατα δέ είναι πολύ μακρυά από τήν πραγματικότητα. Ή γή στά πρώτα χρόνια τής ζωής της διέθετε ένα ζωικό βασίλειο τόσο τερατώδες όσο δέν μπορούν να περιγράψουν καί τά πιό απίθανα παραμύθια γιά δράκους, τέρατα κτλ. Έζησαν ζώα όπως ό Βασιλόσαυρος, ένα κλασσικό κύτος τής μυθολογίας, μέ μήκος 15 μέτρα πού ήταν μισός φάλαινα μισός σαύρα. Ό Μεγαλόδους είδος καρχαρία τεραστίου μεγέθους πού ό σημερινός λευκός καρχαρίας, μπροστά του έμοιαζε μέ νεογέννητο. Τά Ληντισχθύ, ψάρια όπως τά μικρά γνωστά σέ εμάς, τεραστίου όμως μεγέθους (24 μέτρων μήκους). Όλη ή Ιουρασική περίοδος ήταν γεμάτη από ψάρια σάν αυτά. Αργότερα στήν Κρητιδική περίοδο έζησε ό Μοσάσαυρος, 18 μέτρα μήκος πού ήταν μισός σαύρα μισός φίδι. Έτρωγε φάλαινες, καρχαρίες, χελώνες καί ήταν ότι τό πιό άγριο έζησε ποτέ στίς θάλασσες τής γής. 

Μικρότερος από τόν Μοσάσαυρο ήταν ό Ξιφάκτιος, ψάρι πού καταβρόχθιζε οτιδήποτε σέ μέγεθος ανθρώπου καί μεγαλύτερο. Στήν ξηρά υπήρξε ό Τυραννόσαυρος σέ ύψος πολυκατοικίας, πού έτρεχε μέ τήν ταχύτητα τών 32 μιλίων. Επίσης υπήρξε ό Βροντόσαυρος μέ λαιμό 30 ft καί όγκο επίσης πολυκατοικίας. Παρά τό μέγεθός των δέν θά μπορούσαν νά αποτελέσουν σπουδαία απειλή γιά τόν άνθρωπο, εκτός όμως από ένα είδος Δεινοσαύρου! Όλοι οί Δεινόσαυροι αντιλαμβάνονται καί κυνηγούν ότι κινείται, όχι όμως ό Κομψόγναθος. Από αυτόν δέν υπάρχει περίπτωση νά διαφύγη τό θύμα. Οί Κομψόγναθοι δέν τρώνε όπως τά άλλα αρπακτικά. Δέν σκοτώνουν καί μετά τρώνε τό θύμα, αλλά απλώς τρώνε τό θύμα ζωντανό. Θερμόαιμοι Δεινόσαυροι πού τά 65 εκατ χρόνια πού τούς χωρίζουν από τό ανθρώπινο είδος, είναι λίγα γιά νά προκαλούν ακόμα τόν φόβο.

Ή ζωή τής γής όμως, φθάνει τά 4-4,5 δις χρόνια πού είναι πολύ λίγα ώστε νά εξελιχθή ή πρώτη αμοιβάδα σέ άνθρωπο. Ό Κρίκ (βραβείο Νόμπελ ιατρικής-φυσιολογίας τό 1916. Ό άνθρωπος πού ανεκάλυψε τό D.N.A.) μέ μελέτες του απέδειξε πώς τό συστατικό-καταλύτης τού ανθρωπίνου D.N.A., είναι τό Μολυβδαίνιο, τό οποίο όμως υπάρχει στήν γή σέ ίχνη. Ό Κρίκ υπεστήριξε πώς στήν δημιουργία τού D.N.A. θά έπρεπε νά χρησιμοποιηθή κάποιο υλικό πού είναι στήν γή σέ περίσσεια (π.χ.Νικέλιο, Πυρίτιο).

Ό Κρίκ καταλήγει πώς τό D.N.A τού ανθρώπου έγινε κάπου όπου θά υπήρχε τό συστατικό σέ περίσσεια. Αυτή ή θεωρία τής παρεμβατικής εξελίξεως, διατυπώνεται γιά πρώτη φορά στήν Ελληνική «Μυθολογία» όπου : «Έκ Διός άνθρωποι εγένοντο» καί όχι «ό Ζεύς ανθρώπους εγέννησε», υπήρχαν δηλαδή άνθρωποι.

Το σύνολο των αδιάκοπα επιτελούμενων εξεργασιών, αποτέλεσμα των οποίων είναι η ανταλλαγή της ύλης και ο πολλαπλασιασμός, τα δύο χαρακτηριστικά γνωρίσματα της ζώσας ύλης, λέγεται ζωή.

Μέχρι σήμερα δόθηκαν πολλοί ορισμοί για τη ζωή, της οποίας κύριο γνώρισμα θεωρούσαν την ανταλλαγή της ύλης. Όταν όμως ανακαλύφτηκαν οι ιοί, οι οποίοι δεν έχουν δικό τους μεταβολισμό, τότε έγινε αναθεώρηση του ορισμού και θεωρήθηκε ως κύριο χαρακτηριστικό της ζωής ο πολλαπλασιασμός. Στοιχειώδης μονάδα ζωής είναι το κύτταρο. Οι ζωντανοί οργανισμοί είναι είτε μονοκύτταροι, δηλαδή αποτελούνται μόνο από ένα κύτταρο, είτε είναι πολυκύτταροι, δηλαδή αποτελούνται από πολλά, περισσότερα από δύο, κύτταρα. Διακρίνονται σε ζωικούς και φυτικούς οργανισμούς.

Οι λειτουργίες που επιτελεί κάθε ζωντανός οργανισμός, είναι οι εξής:

1. Η ανταλλαγή της ύλης και της ενέργειας. Αυτή περιλαμβάνει ένα σύνολο εργασιών με τις οποίες ο οργανισμός παίρνει από το περιβάλλον θρεπτικές ουσίες, τις συνθέτει και τις κάνει όμοιες με τα συστατικά του και αποβάλλει τις άχρηστες. Οι συνθετικές αυτές εργασίες ονομάζονται αφομοιώσεις. Παράλληλα τα συστατικά των κυττάρων κάνουν ορισμένες αντίθετες εξεργασίες, δηλαδή διασπώνται σε απλούστερες ενώσεις, κυρίως με τη δράση του οξυγόνου, και ελευθερώνουν ενέργεια που χρησιμοποιεί με πολλούς τρόπους ο οργανισμός. Οι διασπαστικές αυτές εργασίες ονομάζονται αναλύσεις.

2. Διεγερσιμότητα ή ερεθιστότητα. Είναι η αντίδραση των ζωντανών οργανισμών σε οποιοδήποτε ερέθισμα. Χαρακτηριστικό είναι ότι τόσο τα κύτταρα, όσο και οι διάφοροι οργανισμοί, αντιδρούν διαφορετικά σε κάθε ερέθισμα και μάλιστα με τον ίδιο τρόπο, ανεξάρτητα από το είδος του ερεθίσματος. Άλλα κύτταρα αντιδρούν με προσεκβολή που μοιάζει με ψεύτικα πόδια, άλλα πάλι με κίνηση. Η αντίδραση με την κίνηση ονομάζεται τακτισμός, και όταν το κύτταρο κινείται προς το ερέθισμα, μιλάμε για θετικό τακτισμό, ενώ όταν απομακρύνεται από αυτό, μιλάμε για αρνητικό τακτισμό. Ανάλογα πάλι με το είδος του ερεθίσματος, έχουμε θερμοτακτισμό, φωτοτακτισμό, χημειοτακτισμό κτλ.

3. Αναπαραγωγή.

4. Η κίνηση των κυττάρων μπορεί να γίνεται με διάφορους τρόπους: α) πλασματική κίνηση: είναι η εσωτερική κίνηση του πρωτοπλάσματος, η οποία είναι ζωηρή, διαρκής, και γίνεται από την επιφάνεια του κυττάρου προς το βάθος και αντίστροφα, β) κροσσωτή κίνηση: γίνεται με μόνιμες προσεκβολές του κυττάρου, τους κροσσούς ή τα μαστίγια. Η κίνηση αυτή γίνεται συμμετρικά, δηλαδή όλοι οι κροσσοί κινούνται ο ένας μετά τον άλλο, όπως τα στάχυα στον αέρα, γ) αμοιβαδοειδής κίνηση: τέτοια κίνηση έχει ένας μονοκύτταρος οργανισμός, η αμοιβάδα, από την οποία δόθηκε και η ονομασία στην κίνηση αυτή. Ένα δηλαδή μέρος του κυτταροπλάσματος προχωρεί εμπρός σαν προσεκβολή και έπειτα το υπόλοιπο κύτταρο μαζεύεται προς το μέρος της προσεκβολής, δ) μυϊκή κίνηση: είναι η τελειότερη και ρυθμίζεται από το νευρικό σύστημα του οργανισμού. Συναντιέται στα μυϊκά κύτταρα και γίνεται με σύσπαση και χαλάρωση των μυϊκών ινιδίων που περιέχουν τα κύτταρα αυτά.
Βέβαια πιο πολύπλοκες είναι οι λειτουργίες αυτές στους πολυκύτταρους οργανισμούς, όπου ομάδες κυττάρων συμμετέχουν μαζί στις διάφορες λειτουργίες.

Από την αρχαιότητα απασχόλησε τον κόσμο το μεγάλο και άλυτο αυτό πρόβλημα, το πώς δηλαδή γεννήθηκε η ζωή στον κόσμο. Βέβαια μόνο οί Έλληνες μπόρεσαν νά φάνουν ικανοί καί νά ασχοληθούν μέ τέτοια ερωτήματα. Πολλές θεωρίες υπάρχουν, πολλές υποθέσεις έγιναν, αλλά καμιά δεν είναι σίγουρη και πειστική. Ο μεγάλος σοφός του 5ου π.Χ. αι. Αρχέλαος πίστευε ότι η επίδραση θερμού και ψυχρού πάνω σε σάπια οργανική ύλη δημιουργεί ζωντανή ύλη. Ο Δημόκριτος τον 4ο π.Χ. αι. διατύπωσε την άποψη ότι η γη ήταν μαλακή και όλο λάσπη και σε μια περίοδο στερεοποιήθηκε από τον Ήλιο. Ύστερα με την επίδραση της ηλιακής θερμότητας, έγιναν στην επιφάνεια της Γης διάφορες ζυμώσεις, σχηματίστηκαν φυσαλίδες υγρασίας και γύρω από τις φυσαλίδες αυτές προκλήθηκαν σήψεις μέσα σε λεπτές μεμβράνες. Στις σήψεις αυτές σχηματίστηκαν έμβρυα, τα οποία μεγάλωσαν, έσπασαν τις μεμβράνες και βγήκαν έτσι τα διάφορα ζώα. Τα ελαφρότερα από τα ζώα αυτά πέταξαν και έγιναν πουλιά, ενώ τα βαριά, που ήταν όλο λάσπη, αποτέλεσαν τα ζώα της γης. 

Τέλος τα ζώα που είχαν υγρή φύση, πήγαν προς τις θάλασσες, τους ποταμούς και τις λίμνες και αποτέλεσαν τα ψάρια. Η θεωρία αυτή εξακολουθούσε να γίνεται δεκτή μέχρι και τα χρόνια της αναγέννησης. Με τη θεωρία αυτή του Δημόκριτου δόθηκε η εξήγηση της αυτόματης γένεσης της ζωντανής ύλης. Αντίθετα ο Αριστοτέλης πίστευε ότι υπάρχουν άλλοι τρεις τρόποι γένεσης, εκτός από την αυτόματη, δηλαδή με το ζευγάρωμα των ζώων, χωρίς ζευγάρωμα και με τη βλάστηση. Πίστευε ακόμη ότι υπάρχει ένα ζωτικό πνεύμα, το οποίο γεμίζει το σύμπαν. Το πνεύμα αυτό δέχεται την επίδραση μιας ψυχικής θερμότητας και γεννά από τη λάσπη μια φυσαλίδα οργανικής ύλης, η οποία παριστάνει το έμβρυο ενός ζώου που θα γεννηθεί αργότερα.

Το 17ο αι. ο Ιταλός Φραντσίσκο Ρέντι, ύστερα από μακροχρόνια πειράματα που έκανε βράζοντας χέλια, φίδια και κομμάτια από κρέας σε φιάλες για να αποσυντεθούν, ανακάλυψε ότι δε γεννιέται ζωή από τη σήψη. Απλώς τα σκουλήκια που παρουσιάζονταν στα αποσυνθεμένα κρέατα προέρχονταν από σπέρματα των μυγών οι οποίες πήγαιναν και τα μόλυναν. Έτσι, καταρρίπτεται η ιδέα της αυτόματης γένεσης. Τη θεωρία αυτή επαλήθευσε αργότερα ο Ιταλός Λατσάρο Σπαλαντζάνι (1729-1799), έπειτα από μελέτες που έκανε με το μικροσκόπιο. Στα 1672 ο Μαλπίγκι ανακάλυψε ότι στο αβγό που δεν έχει ακόμα επωαστεί, υπάρχει ο νέος οργανισμός ήδη προσχηματισμένος σαν έμβρυο. Ο οργανισμός αυτός, με την επέμβαση της γονιμοποίησης, αρχίζει να αναπτύσσεται. Το 1677 ο φοιτητής Λούντβιχ Χαμ ανακαλύπτει τα σπερματοζωάρια και δίνεται πια η εξήγηση της σύζευξης ωαρίου και σπερματοζωαρίου, για το σχηματισμό του μελλοντικού νέου οργανισμού. Δόθηκαν λοιπόν οι εξηγήσεις για τους τρόπους με τους οποίους σχηματίζεται η ζωή στη Γη, καθώς και για τους τρόπους αναπαραγωγής των ζωικών και φυτικών οργανισμών. 

Ωστόσο, εξήγηση για το πώς πρωτοεμφανίστηκε η ζωή στον πλανήτη μας δεν υπήρχε. Ο Λαμάρκ (1744-1829), μεγάλος Γάλλος φυσιοδίφης, υποστήριξε ότι τα ζωικά και φυτικά είδη εξελίσσονται συνέχεια και μάλιστα προς το καλύτερο. Ακόμη υποστήριξε ότι η Γη δεν είναι δυνατό να έχει την ηλικία που της απέδιδε η Γραφή, αλλά πολύ μεγαλύτερη, τόση ώστε να επιτρέψει τέτοιου βαθμού γεωλογικές μεταβολές, με αντίκτυπο στην εξέλιξη των ειδών, που απαιτεί πολύ μεγάλα χρονικά διαστήματα. Αργότερα όμως ο Λαμάρκ αναγκάστηκε, με την πίεση του κλήρου της εποχής, να αναιρέσει τα όσα είπε. Ωστόσο η ανακάλυψη είχε γίνει: αρχικά δηλαδή υπήρχαν ατελείς ζωντανοί οργανισμοί, οι οποίοι σιγά σιγά εξελίχτηκαν σε λεπτότερους, τελειότερους και πιο πολύπλοκους (Βλ. λ. εξέλιξης, θεωρία).

Η ανακάλυψη του κυττάρου από το Ρόμπερτ Χουκ και η διατύπωση της άποψης ότι το κύτταρο είναι η στοιχειώδης μονάδα της ζωής (το 1824 από τον Ανρί Ζοακέν Ντιπροσέ), προσγειώνει βέβαια τα πράγματα και οδηγεί στη σκέψη, ή μάλλον στο ερώτημα, από πού κατάγεται το πρώτο κύτταρο; Η συνεργασία των βιολόγων με τους χημικούς θα δώσει πολλές απαντήσεις. Ανακαλύπτεται η χημική σύσταση του κυττάρου, αποτελούμενου από πρωτεΐνες και πυρηνικά οξέα, το δεσοξυριβονουκλεϊνικό οξύ ή DNA (Λεβέν, 1909) και το ριβονουκλεϊνικό οξύ ή RNA (Άλτμαν, 1889). Ακόμη επιτυγχάνεται η πειραματική σύνθεση των σπουδαιότατων αυτών οξέων σε δοκιμαστικό σωλήνα, του DNA από τον Κόρνμπεργκ και τους συνεργάτες του, του RNA από τη σχολή του Οχόα. Βρέθηκε λοιπόν ότι οι κληρονομικοί χαρακτήρες των έμβιων όντων, οι οποίοι όπως είναι γνωστό βρίσκονται στα χρωματοσώματα των φυλετικών κυττάρων (βλ. λ. αναπαραγωγή), είναι αποτυπωμένοι πάνω στο DNA και μάλιστα με μια ορισμένη σειρά. 

Οι χαρακτήρες αυτοί μεταγράφονται στο RNA, το οποίο χρησιμεύει πια σαν μήτρα, για το σχηματισμό των συστατικών του νέου οργανισμού (εργασίες Μίρσκι, Χάρτμαν κ.ά.). Αυτή η μεταγραφή και η σύνθεση του RNA αποτελεί το γενετικό κώδικα.

Γενικοί χαρακτήρες των έμβιων όντων. Είναι πολύ μεγάλη η ποικιλία των ζώντων οργανισμών, τους οποίους σε γενικές γραμμές διακρίνουμε σε ζωικούς και σε φυτικούς. Άλλοι απ’ αυτούς είναι υδρόβιοι, δηλαδή ζουν μέσα στο νερό, άλλοι πάλι ζουν στον ατμοσφαιρικό αέρα. Τέλος υπάρχουν και οι αναερόβιοι οργανισμοί, οι οποίοι αναπτύσσονται χωρίς αέρα. Έχουν προσαρμοστεί στο περιβάλλον όπου ζουν, διαμορφώνοντας κατάλληλα τα όργανά τους. Άλλα έχουν πνεύμονες για να αναπνέουν τον ατμοσφαιρικό αέρα, άλλα βράγχια για να ζουν στο νερό κτλ. Επίσης έχουν φτερά για να πετούν, ουρά για να πιάνονται από τα δέντρα και πόδια κατάλληλα για να γαντζώνονται, πτερύγια για να κολυμπούν, πόδια για να περπατούν. Όλα όμως παρουσιάζουν την ίδια εξελικτική πορεία: γεννιούνται, μεγαλώνουν, ενηλικιώνονται, κάνουν απογόνους, γερνούν και τέλος πεθαίνουν. Ο θάνατος είναι η μοιραία κατάληξη κάθε ζωντανού οργανισμού, είτε από φθορά είτε από κακές συνθήκες του περιβάλλοντος είτε από απρόοπτες καταστροφικές εξωτερικές συνθήκες. Όλα επίσης τα έμβια όντα αγωνίζονται έναν αδιάκοπο αγώνα για την επιβίωση. Μοχθούν και αγωνίζονται για να εξασφαλίσουν την τροφή τους, τη στέγη τους και αμύνονται εναντίον των εχθρών τους. Ο σκοπός τους είναι πώς να βελτιώσουν τη ζωή τους, πώς να περάσουν καλύτερα και ανενόχλητα. Αυτά που επικρατούν επιζούν. Τα υπόλοιπα πεθαίνουν και εξαφανίζονται.

Ό Homo sapiens, sapiens, είναι το πιο εξελιγμένο είδος των έμβιων όντων. Ανήκει στο βασίλειο των ζώων και η συστηματική του κατάταξη είναι : υποείδος : Άνθρωπος ο έμφρων, ο έμφρων (Homo sapiens, sapiens), είδος : Άνθρωπος ο έμφρων (Homo sapiens), γένος : Άνθρωπος, οικογένεια : Ανθρωπίδες, υπόταξη : Ανθρωποειδή, τάξη : Πρωτεύοντα, ομοταξία : Θηλαστικά, φύλο : Χορδωτά και βασίλειο : Ζώα. Την καταγωγή του ανθρώπου μελετά η επιστήμη της Ανθρωπολογίας. Η αναζήτηση προγονικών μορφών του ανθρώπου, όπως και κάθε άλλου είδους, δε βρίσκεται στα σύγχρονα με τον άνθρωπο είδη, όπως π.χ. στον πίθηκο, γι’ αυτό άλλωστε και δεν ευσταθεί η άποψη ότι ο άνθρωπος κατάγεται από τον πίθηκο αλλά τόσο ο άνθρωπος όσο και οι ανθρωποειδείς πίθηκοι έχουν κάποια ομοιότητα.

Τεκμήρια για την καταγωγή του ανθρώπου αποτελούν απολιθωμένα οστά, που ανακαλύπτονται σε διάφορες περιοχές της γης. Συνήθως είναι μεμονωμένα τμήματα σκελετού, ένας μηρός, μια λεκάνη, μια σιαγόνα, από τα οποία οι ανθρωπολόγοι αναπαριστούν ολόκληρο το σκελετό του οργανισμού, στον οποίο θα πρέπει το εύρημα να ανήκε. Από τη μορφή, το μέγεθος και τις αναλογίες των διάφορων μερών του σκελετού συμπεραίνεται το σχήμα και το μέγεθος του κρανίου, το είδος της τροφής (από τα δόντια), το αν περπατούσε όρθιος ή ημιόρθιος (από το σχήμα και το μέγεθος της λεκάνης, του μηρού και των σπονδύλων).

Για να θεωρηθεί ένα αναπαραστημένο κατ’ αυτό τον τρόπο ον ότι αποτελεί προγονική μορφή του ανθρώπου, θα πρέπει να έχει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά : να παρουσιάζει τάση βραχυκεφαλοποίησης, εκλέπτυνσης του σκελετού, αύξησης της κρανιακής χωρητικότητας και διαμόρφωσης της λεκάνης και της σπονδυλικής στήλης για την όρθια στάση. Θα πρέπει επίσης να υπάρχουν μαρτυρίες ότι κατασκεύαζε και χρησιμοποιούσε εργαλεία.

Τόν Σεπτέμβριο τού 1996 ό παλαιοντολόγος Άρης Πουλιανός ανεκάλυψε στήν Χαλκιδική κνήμη ανθρώπου, δίπλα σέ πρωτόγονα λίθινα καί χαλαζιακά εργαλεία. Ή κνήμη άνηκε σέ όρθιο άνθρωπο, πού είχε αναπτύξει τόν διποδισμό. Ό άνθρωπος αυτός ήτο νοήμων καί διά τούτο εκατασκεύαζε εργαλεία. Ή ηλικία αυτού τού ανθρωπίδα είναι 11-12 εκατ. χρόνια καί συντρίβει τήν «Λούσυ» πού βρήκε ό Βρεττανός Λήκυ στήν Τανζανία, καί έπεισε αμέσως όλο τόν κόσμο πώς ό άνθρωπος ήρθε από τήν Αφρική.

Ή ανθρώπιδα βέβαια τής Τανζανίας είναι περί τών 7,5εκατ.ετών νεοτέρα τού Έλληνος είς τήν Μακεδονία. Στίς αρχές τής Μειοκαίνου λοιπόν τοποθετείται ό Αρχάνθρωπος τής Τρίλλιας καί είναι ό αρχαιότερος στόν κόσμο έως καί σήμερα. Στά Γρεβενά στό χωριό Περδίκκας εβρέθη σκελετός ελέφαντα 3 εκατ. ετών πού είχε πεθάνει μέ όχι φυσιολογικό τρόπο. Οί επιστήμονες διεπίστωσαν πώς ό ελέφας είχε σκοτωθεί μεθοδικά. Πρώτα εδέχθη πληγή είς τούς οφθαλμούς του καί κατόπιν στό κρανίο. Στά οστά επίσης εβρέθησαν ίχνη αποξύσεων, τά οποία έγιναν μέ λίθινο εργαλείο. Ομάδα ανθρώπων λοιπόν, γνωρίζοντας τί αντιμετωπίζει, τύφλωσε τόν παντοδύναμο ελέφαντα καί μετά τόν σκότωσαν γιά νά τόν γδάρουν καί νά φάνε τό κρέας του. Καί αυτά όλα εκατομμύρια χρόνια πρίν, όταν ακόμη καί σήμερα υπάρχουν «άνθρωποι» στήν «μητέρα» Αφρική πού ζούν σέ άγρια κατάσταση. Ή άμμεση αυτή μαρτυρία κυνηγιού πρίν τόσα χρόνια, σημαίνει υποτυπώδης μορφή κοινωνίας, αλλά δέν θά μπορούσε νά υπάρξη κοινωνία χωρίς γλώσσα.

Μπορούμε λοιπόν νά συμπεράνουμε μέ τά έως τώρα ευρήματα, πώς τουλάχιστον ό προφορικός λόγος εγγενήθη είς τήν Ελλάδα. Φυσικά καί οί άνθρωποι σέ όλη τήν γή κυνηγούσαν. Όχι όμως τόσο μεγάλα ζώα καί τόσο παλαιά. Αποδείξεις παρομοίων μεγάλων κυνηγών έχουμε στήν περίοδο τού Νεάντερταλ, ενός ανθρωπότυπου πού δέν φαίνεται νά ευδοκίμησε ιδιαιτέρως είς τήν Ελλάδα. Ξαφνικά πρίν από 60000έτη εμφανίζεται ένα είδος, παράλληλα μέ τόν H.S., ό Νεαντερτάλιος, ένας γενετικά αλλοιωμένος H.S. ένα ανθρωπόμορφο τέρας χωρίς λόγο μέ όγκο κρανίου μικρότερο ακόμα καί τού homo Erectus. Σέ μία περίοδο μέ δυσμενέστατες συνθήκες, οί άνθρωποι καί οί νεαντερτάλιοι, βρέθηκαν αντιμέτωποι σέ έναν αγώνα επιβίωσης. Ό ανθεκτικός νεάντερταλ εναντίον τού πολιτισμένου ανθρώπου. Περί τό 30000πχ οί Η.S. νικούν τόν Νεάντερταλ. Τελείως όμως ; Εξαφανίσθη ή κατέφυγε κάπου μακρυά από τόν H.S.; σήμερα μάλλον τόν συναντούμε σέ κάποιες φυλές τής Αφρικής καί σέ ιθαγενείς τής Αυστραλίας. Όπου όμως είχαμε συνύπαρξη είχαμε καί αργή μέν, αλλά παρακμή δέ τού H.S. Μέ τήν επαφή κυρίως σέ μεγάλα ποσοστά, τό D.N.A. ανα-προγραμματίστηκε μέ αποτέλεσμα μεταλλάξεις στό σώμα καί στήν ψυχή. 

Έτσι καί σήμερα μέ τήν συνύπαρξη τών ειδών, επέρχεται Νεαντερταλοποίηση στόν H.S., δηλαδή «βλακισμός». Ό Ελλην H.S νίκησε καί διέπρεψε είς τό πνεύμα καί τόν πολιτισμό, μέχρι νά ανακοπή από τόν ερχομό βαρβάρων καί βαρβάρων, πού τελικά θά καταπνίξουν τό Αιγαίο δεκάδες χιλιάδες καί εκατοντάδες χρόνια μετά. Τό 1959 μία ομάδα χωρικών μέ επι κεφαλής τόν Φίλιππο Χαζαρίδη βρήκαν ένα σπήλαιο στά Πετράλωνα Χαλκιδικής. Εκεί τό 1960 ό Χρήστος Σαριγιαννίδης ανεκάλυψε ένα κρανίο πού ήταν ανθρώπινο. Τό κρανίο παρεδόθη στό Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο. Ό Πουλιανός τό 1965 εξετέλεσε επιτόπια έρευνα καί διαπίστωσε πώς πρόκειται γιά προϊστορική ταφή καί πώς τό κρανίο ήταν ορθογναθικό. Μετά τό 1975 ήρθαν στό φώς λίθινα καί οστέϊνα εργαλεία, ακόμα καί ίχνη φωτιάς. Τά ανακαλυφθέντα εργαλεία ανήκουν στόν Πλειστόκαινο 2 εκατ.έτη έως 10000πχ.

Στό σπήλαιο λοιπόν στά Πετράλωνα τό 1959 ευρέθη ό Αρχάνθρωπος μέ ύψος 1,5μ καί μέ όρθιο σκελετό. Οί Αρχάνθρωποι έζησαν στό σπήλαιο γιά 1 εκατ. χρόνια. Μπήκαν πρίν 1.700000 χρόνια όταν τό κλίμα τής γής γίνεται ψυχρότερο καί βγήκαν πρίν 600000 χρόνια. Αυτός ό αρχάνθρωπος είναι ό αρχαιότερος άνθρωπος τής Ευρώπης.Ό Άρης Πουλιανός καί ή Ανθρωπολογική εταιρία Ελλάδος μετά από 40 έτη έρευνας απέδειξαν πώς ό άνθρωπος στάθηκε γιά πρώτη φορά όρθιος στή Ελλάδα. Αυτός μιλούσε είχε νόμους ,έφτιαχνε όπλα καί χρησιμοποιούσε φωτιά 1εκατ.έτη πρίν. Σέ συμπόσιο τής Ουνέσκο ό Πουλιανός ανακοίνωσε πώς ό αρχάνθρωπος τών Πετραλώνων σηματοδοτεί τό μεταβατικό στάδιο μεταξύ τού Homo Erectus καί τού Homo Sapiens. Ό Πουλιανός απεφάνθη πώς ό αρχάνθρωπος ήταν δεξιόχειρας, καί επειδή τό εγκεφαλικό κέντρο τής ομιλίας καί τής δεξιοχειρίας είναι τό ίδιο, μπορούμε νά υποθέσουμε πώς ό αρχάνθρωπος μιλούσε. Ό Πουλιανός ανακάλυψε οστά άλλων 10 αρχανθρώπων καί ίχνη φωτιάς στά κατώτατα στρώματα τού δαπέδου τού σπηλαίου καί είναι ηλικίας 1ος εκατ.ετών.

Τήν δεκαετία τού 1960 ό Δ.Θεοχάρης εξεκίνησε έρευνες στήν Θράκη καί στόν Έβρο. Σήμερα έχουν ανακαλυφθή παλαιολιθικές θέσεις σέ πολλά μέρη στήν Ελλάδα. Ή Ελλάς είναι κατοικούμενη συνεχώς επί 12-11εκατ.χρόνια. Στήν Θράκη μόνο από επιφανειακές έρευνες έχουν ανακαλυφθή 23 παλαιολιθικές θέσεις τών 200000-35000 ετών. Στό Απήδημα τής Μάνης εντοπίσθηκε ανεκαλύφθη ότι ή περιοχή κατώκετο ήδη από τό 300000 πχ. Ευρέθησαν 2 κρανία Homo Taenarius τής πρώϊμης παλαιολιθικής εποχής, αλλά καί υπολείματα 6 σκελετών. Τό πλέον ενδιαφέρον εύρημα αφορά μία ολόκληρη γυναίκα 20 ετών, τής οποίας ό σκελετός τοποθετείται στό 30000πχ καί ανήκει στόν τύπο Κρό Μανιόν (σύγχρονος άνθρωπος). Στήν Θεόπετρα στήν Θεσσαλία ευρέθησαν υπολείματα κατοικήσεως από τό 50000πχ, αλλά τό σπουδαίο είναι τά στοιχεία πού αποδεικνύουν ότι οί παλαιολιθικοί Έλληνες άρχισαν νά καλλιεργούν, υποτυπωδώς ενδεχομένως, αλλά νά καλλιεργούν. Ή μόνιμη εγκατάσταση δείχνει τήν έναρξι εκμεταλλεύσεως τών φυσικών πόρων τής περιοχής, αλλά καί τήν γένεσι τής έννοιας τής Πατρίδος. 

Ή πρώτη συστηματική έρευνα είχε γίνει από τόν Αυστριακό Μάρκοβιτς στήν Κακιά Σκάλα καί στήν Αργολίδα (σπήλαιο Ulbrich), αλλά τά ευρήματα δέν είδαν ποτέ τό φώς τής δημοσιότητος, ούτε είναι γνωστό τί απέγιναν. Ό Γερμανός αρχαιολόγος Στάμπφους ερεύνησε τήν περιοχή τής Βοιωτίας, μεταξύ Λεβαδείας καί Αλιάρτου κατά τήν κατοχή. Ανεκάλυψε λίθινα εργαλεία καί ίχνη φωτιάς. Ό Βέλγος Σερβέ τό 1960 ανεκάλυψε στήν δυτική Ηλεία 10 εργαλεία τής Μέσης παλαιολιθικής εποχής, μεταξύ 200000-35000πχ. Παλαιολιθικές θέσεις ευρέθησαν είς Εύβοια καί Σποράδες, στό περίφημο σπήλαιο τού Κύκλωπος, επίσης στήν Θάσο, στήν Ζάκυνθο καί στήν Κεφαλληνία. Μόνο στίς Κυκλάδες δέν έχουν ανακαλυφθή, αλλά δέν θά ήταν δυνατόν νά αντέξουν τά ευρήματα, στίς τόσο ακραίες γεωλογικές ανακατατάξεις πού συνέβησαν, ακόμα καί έως τήν Αρχαϊκή περίοδο. Ό Έλληνας έτρωγε κρέας από τά 11-12εκατ.έτη πρίν. Ό βιοφυσικός Δρ.Αναστάσιος Τουσίμης, ερευνητής στήν NASA, μετά από ηλεκτρονομικροσκοπική εξέταση απέδειξε πώς ή διατροφή τών τότε Ελλήνων ήταν τό κρέας καί οί καρποί. Ό Έλλην ήτο κυνηγός καί τροφοσυλλέκτης. Ό Έλλην Μακεδών θά ανακαλύψει τήν φωτιά, καί χάρις στό δώρο τού Προμηθέως ό Έλλην θά αποκτήσει ένα πανίσχυρο όπλο. Τά νέα όπλα του πού τώρα φτιάχνει χρησιμοποιώντας τήν φωτιά, τού δίδουν μεγάλο πλεονέκτημα σέ σχέση μέ τά άλλα ζωικά είδη. Κατόπιν αρχίζει νά αλιεύει καί ανακαλύπτει τήν γεωργία.

DNA ΕΛΛΗΝΩΝ. Ό Κώστας Τριανταφυλλίδης γενετιστής στό τμήμα Βιολογίας ΑΠΘ λέγει: «τό 25% τών Ελλήνων είναι Νεολιθικής Προελεύσεως, ενώ τό 75% είναι Παλαιολιθικής. Επίσης τό 20% τών Ελλήνων έχουν ίδιο μέ τούς Ιταλούς. Στήν Μεταπαγετόνια περίοδο από τήν Ελλάδε πρός τήν δύση εξαπλώθηκε τό DNA».

Πάρ’αυτα υποστηρίζεται (όπως γράφουν τά βιβλία γενικώς καί αορίστως) ότι πολύ μακρινοί πρόγονοι των Ανθρωπιδών θα πρέπει να ήταν μια ομάδα πιθήκων που έζησαν πριν από 25 ως 10 εκατομμύρια χρόνια, οι Δρυοπίθηκοι. Ένα από τα πολλά είδη των Δρυοπιθήκων, που έζησε πριν από 14 εκατομμύρια χρόνια στην Ινδία και στην Αφρική, ο Ραμαπίθηκος, είχε μέγεθος μικρού παιδιού ηλικίας 5-6 ετών, ενώ τα χαρακτηριστικά των γνάθων και των δοντιών του θυμίζουν σύγχρονα ανθρώπινα χαρακτηριστικά. Σύμφωνα με μια άποψη ο Ραμαπίθηκος είναι ο μακρινός πρόγονος της οικογένειας των Ανθρωπιδών, δηλαδή του σύγχρονου ανθρώπου και όλων των απολιθωμένων μορφών που μοιάζουν με τον άνθρωπο, ενώ άλλες ομάδες Δρυοπιθήκων ή προγόνων τους εξελίχθηκαν στους σύγχρονους πιθήκους.Απόγονοι του Ραμαπίθηκου φαίνεται πως είναι μια ομάδα οργανισμών, που έζησε πριν από 4 ως 2 εκατομμύρια χρόνια, οι Αυστραλοπίθηκοι. Ονομάστηκαν έτσι γιατί βρέθηκαν σε νότιες (Austral) περιοχές της Ανατολικής Αφρικής. Οι Αυστραλοπίθηκοι, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά τους, διακρίνονται σε επιμέρους ομάδες, όπως: Αυστραλοπίθηκος ο αφρικανός (Australopithecus africanus), Αυστραλοπίθηκος ο λεπτός (Australopithecus gracilis), Αυστραλοπίθηκος ο ρωμαλέος (Australopithecus robustus) και Αυστραλοπίθηκος ο μποέσιος (Australopithecus boisei).Στην επόμενη χρονική περίοδο των Ανθρωπιδών διακρίνουμε τά είδη: Άνθρωπος ο ευκίνητος (Homo habilis), Άνθρωπος ο όρθιος (Homo erectus) και Άνθρωπος ο έμφρων ή σοφός (Homo sapiens).

Ο Homo habilis εμφανίζεται την περίοδο από 2,2 ως 1,6 εκατομμύρια χρόνια. Έχει ανάστημα 1,40 μέτρα, βάρος γύρω στα 45 κιλά, κρανιακή χωρητικότητα 500-750 cm3. Περπατούσε όρθιος και κατασκεύαζε εργαλεία λίθινα από ειδική σκληρή πέτρα, τον οψιδιανό.Στο επόμενο διάστημα, μέχρι τα 0,6 εκατομμύρια χρόνια, εμφανίζεται η μορφή του Homo erectus. Έχει κρανίο με περισσότερο ανθρώπινα χαρακτηριστικά. Το μέτωπο ορθώνεται, μικραίνει η γνάθος και τα δόντια. Έχει βάρος γύρω στα 55 κιλά και κρανιακή χωρητικότητα 750-1.200 cm3. Έζησε στην Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική. Χρησιμοποίησε τελειότερα εργαλεία και γνώριζε τη χρήση της φωτιάς. Ευρωπαϊκές μορφές του είδους θεωρούνται ο Άνθρωπος της Χαϊδελβέργης και της Ουγγαρίας. 

Ο Άνθρωπος ο όρθιος (erectus) σε σχέση με το σημερινό άνθρωπο μοιάζει πιθηκόμορφος, ενώ σε σχέση με το σημερινό πίθηκο μοιάζει ανθρωπόμορφος.Μετά τα 0,6 εκατομμύρια χρόνια τα ίχνη του Homo erectus εξαφανίζονται, για να δώσουν τη θέση τους σε μορφές καθαρά ανθρώπινες, γνωστές με το όνομα ο Άνθρωπος του Νεάντερταλ. Η ονομασία οφείλεται στην κοιλάδα Νεάντερ, κοντά στο Ντίσελντορφ της Γερμανίας, όπου βρέθηκε μέσα σε σπηλιά ο πρώτος σκελετός του είδους. Οι Νεάντερταλ είχαν μικρό ανάστημα, 1,55 ως 1,60 μ., πλατύ στέρνο, φαρδείς ώμους και φαίνεται πως ήταν δυνατοί.

Στην ίδια περίοδο του ανθρώπου του Νεάντερταλ εντάσσονται ευρήματα από μορφές που βρέθηκαν σε διάφορες περιοχές της Ευρώπης και που μοιάζουν περισσότερο με το σύγχρονο άνθρωπο. Άλλες από αυτές έχουν πιο πρωτόγονα χαρακτηριστικά, ενώ άλλες πιο εξελιγμένα, όπως ο άνθρωπος του Cro-Magnon, που βρέθηκε για πρώτη φορά στη Γαλλία. Όλες αυτές οι μορφές χαρακτηρίζονται ως Προ-έμφρονες (Presapiens) και θεωρούνται οι πρόγονοι των ανθρώπινων φυλών.

Ο άνθρωπος μαζί με τα διάφορα είδη πιθήκων κατατάσσεται στην τάξη των Πρωτευόντων. Η κοινή φυλογενετική προέλευση των πρωτευόντων στηρίζεται σε ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά τους, όπως: α) μακριά και ευκίνητα άκρα με αντιτακτό το μεγάλο δάχτυλο (αντίχειρα) του χεριού (οι πίθηκοι έχουν αντιτακτό και το μεγάλο δάχτυλο του ποδιού), β) δάχτυλα μακριά με πλατιά νύχια (κατάλληλα για λαβές), γ) όραση έγχρωμη και στερεοσκοπική, δ) αναπτυγμένος εγκέφαλος.
Ο άνθρωπος όμως διαφοροποιείται από τους ανθρωποειδείς πιθήκους χάρη στην εδαφόβια ζωή και την όρθια στάση, χαρακτηριστικά που θεωρείται ότι έδωσαν ώθηση στη διανοητική ανάπτυξη του ανθρώπου και τη διαμόρφωση του σκελετού του.

Προσαρμογές του ανθρώπινου σκελετού, που διαμορφώθηκαν από την όρθια στάση, είναι : α) Τα κυρτώματα της σπονδυλικής στήλης. β) Η απελευθέρωση των άνω άκρων και η χρήση τους ως συλληπτήριων οργάνων και κατάλληλων για ακριβείς και λεπτές κινήσεις, η σμίκρυνση των καρπικών οστών και η επιμήκυνση των φαλάγγων. γ) Η αύξηση της κρανιακής χωρητικότητας, η ανάπτυξη του εγκεφάλου και ιδιαίτερα των μετωπιαίων λοβών. δ) Η διεύρυνση του θώρακα. ε) Η διαμόρφωση της λεκάνης και της άρθρωσης του ισχίου. στ) Η ισχυροποίηση της φτέρνας και του αστράγαλου και η εξάλειψη της ποδικής καμάρας. ζ) Ο περιορισμός της ουράς στους κοκκυγικούς σπονδύλους. Ανάλογες μεταβολές έγιναν στο νευρικό και το μυϊκό σύστημα.

Η ανάπτυξη του εγκεφάλου συνοδεύεται βαθμιαία από αντίστοιχα πνευματικά προϊόντα, όπως ο έναρθρος λόγος, η κοινωνική ζωή, ο συνδυαστικός στοχασμός, η αναζήτηση, η αισθητική, η επιστήμη, η δημιουργική φαντασία, που είναι καθαρά ανθρώπινα χαρακτηριστικά. Το ανθρώπινο σώμα θεωρείται η πιο εξελιγμένη και η τελειότερη βιολογική μηχανή. Αποτελείται από κύτταρα, από μεσοκυττάρια ουσία και από υγρά συστατικά, όπως το αίμα, η λέμφος και το υγρό των ιστών.Διακρίνουμε ομάδες κυττάρων, τους ιστούς, που έχουν διαφοροποιηθεί μορφολογικά και επιτελούν την ίδια λειτουργία. 

Οι ιστοί του ανθρώπινου σώματος είναι τέσσερις : α) ο επιθηλιακός, τα κύτταρα του οποίου καλύπτουν επιφάνειες του σώματος ή σχηματίζουν αδένες, β) ο ερειστικός, που υποδιαιρείται στον οστίτη, το συνδετικό και το χονδρικό, γ) ο μυϊκός και δ) ο νευρικός.Οι ιστοί συνεργάζονται μεταξύ τους και σχηματίζουν όργανα. Τα όργανα αποτελούνται από κύτταρα και των τεσσάρων ιστών, αλλά σε κάθε όργανο ένας ιστός κάνει την κύρια λειτουργία, ενώ οι άλλοι συνεπικουρούν. Π.χ. στον εγκέφαλο την κύρια λειτουργία επιτελεί ο νευρικός ιστός, ενώ στα οστά ο ερειστικός, στα σπλάγχνα ο επιθηλιακός κτλ.Πολλά όργανα συνεργάζονται, για να επιτελέσουν μια πιο σύνθετη λειτουργία, και σχηματίζουν τα οργανικά συστήματα. Τα οργανικά συστήματα του ανθρώπου είναι: το νευρικό, το ερειστικό, το μυϊκό, το σύστημα αισθητηρίων οργάνων, το πεπτικό, το κυκλοφορικό, το αναπνευστικό, το ουροποιητικό, το σύστημα των ενδοκρινών αδένων, το γεννητικό.Όλα τα οργανικά συστήματα του ανθρώπινου σώματος, τοποθετημένα κατάλληλα και λειτουργικά και καλυπτόμενα από το δέρμα, συνεργάζονται αρμονικά με την επίδραση του νευρικού συστήματος και των ορμονών και συγκροτούν ένα ενιαίο αρμονικό σύνολο.


Από τούς πρώτους πού προσπάθησαν νά εξηγήσουν τόν κόσμο χωρίς μύθους ήτο ό Αριστοτέλης, αλλά καί πρίν από αυτών υπήρχον άλλοι.

I. Ό Ηράκλειτος (6ος αιώνας πχ) διακήρυξε τήν αιώνια κίνηση καί μεταβολή τών όντων καί τήν αέναη ανανέωση καί εξέλιξή των.

II. Ό Θαλής ό Μιλήσιος (6ος αιώνας πχ) προσπάθησε νά βρεί μία επιστημονική εξήγηση τών φυσικών φαινομένων καί ώς βασικό συστατικό τής ζωής θεωρούσε τό νερό.

III. Ό Αναξίμανδρος (6ος αιώνας πχ) εξήγησε, παρακάμπτοντας τούς μύθους, τό σύμπαν καί ντήν προέλευση τής ζωής. Θεωρείται πρόδρομος τής θεωρίας τής αυτόματη γενέσεως τού σύμπαντος.

IV. Ό Ξενοφάνης (5ος αιώνας πχ) κατάλαβε πώς τά απολιθώματα στήν Γή είναι λείψανα οργανισμός πού έζησαν στήν Γή στό παρελθόν. Επίσης κατάλαβε πώς επειδή θαλάσσια απολιθώματα βρίσκονται στήν Γή, τότε κάποτε ή Γή ήτο καλυπτομένη από θάλασσα.

V. Ό Εμπεδοκλής (5ος αιώνας πχ) συνέλαβε τήν ιδέα τής φυσικής επιλογής

VI. Ό Αριστοτέλης (4ος αιώνας πχ) κατέταξε ιεραρχικά τά έμβια όντα στήν φυσική κλίμακα. Πρώτα κατέταξε τήν άψυχη ύλη καί ακολουθούσαν τά φυτά, τά πρωτόγονα ζώα, τά πτηνά καί τά θηλαστικά. Στήν μέση βρισκόταν ό άνθρωπος, μισός καί μισός πνεύμα καί επάνω από αυτόν ό Θεός.

Συστηματική κατάταξη τού ανθρώπου
Φύλο – χορδωτό
Κλάση – θηλαστικό
Τάξη – Πρωτεύον , Παμφάγο
Οικογένεια – Ανθρωποειδές
Γένος – Homo
Είδος – Homo Sapiens Σοφός άνθρωπος

Νεάνθρωπος. Ο όρος αναφέρεται σε μια σειρά απολιθωμάτων που βρέθηκαν σε διάφορα μέρη της Γης και ανήκουν, κατά τους ειδικούς, σε ανθρώπους που έζησαν κατά την εποχή της υποχώρησης των παγετώνων, πριν 40.000 χρόνια περίπου.

Ο άνθρωπος του Κρο Μανιόν (ονομάστηκε έτσι επειδή οι πρώτοι σκελετοί βρέθηκαν στην τοποθεσία Κρο Μανιόν της Γαλλίας), είχε ύψος 1,90 περίπου, εξαιρετικά ανθεκτικό σκελετό, μεγάλο κεφάλι με ορθογώνιο πρόσωπο και ψηλό μέτωπο. Η οδοντοφυΐα του ήταν όμοια με του σύγχρονου ανθρώπου. Ο άνθρωπος του Κρο Μανιόν θεωρείται προγονική μορφή της λευκής φυλής και ήταν διαδομένος σ’ όλη τη Δυτική και Κεντρική Ευρώπη κατά την ανώτερη παλαιολιθική εποχή. Παρόμοιοι σκελετοί βρέθηκαν και στη Β. Αφρική και πιστεύεται ότι ο ανθρώπινος αυτός τύπος ήταν διαδομένος και στην περιοχή του Μαρόκου και της Τύνιδας. Η θεωρία αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι οι Βερβερίνοι, που κατοικούν στην περιοχή αυτή και δεν έχουν αναμειχθεί με τους Άραβες, έχουν πολύ κοινά χαρακτηριστικά με τους ανθρώπους του τύπου Κρο Μανιόν. Οι άνθρωποι του Κρο Μανιόν κατασκεύαζαν τελειοποιημένα εργαλεία και οι καλλιτεχνικές τους εκδηλώσεις φανερώνουν ανώτερες πνευματικές και ψυχικές ικανότητες. Κατασκεύαζαν μικρά αγάλματα από πηλό, είχαν αναπτυγμένη διακοσμητική τέχνη και έθαβαν με μεγάλη φροντίδα τους νεκρούς.

Ο άνθρωπος του Γκριμάλντι (ονομάστηκε έτσι γιατί βρέθηκε στα σπήλαια Γκριμάλντι, στα σύνορα Ιταλίας-Μονακό) είχε μικρό ανάστημα, περίπου 1,60 μ., έφερε πολλά νεγροειδή χαρακτηριστικά και είναι πιθανό ο τύπος αυτός να αποτελεί προγονική μορφή των μαύρων φυλών.

Ο Σανσελάιος τύπος ανθρώπου (βρέθηκε στην περιοχή Σανσελάντ της Γαλλίας) έχει επίσης μικρό ανάστημα, άκρα ισχυρά και κοντά, μεγάλο κρανίο και ισχυρή γνάθο. Η γενική κατασκευή του θυμίζει τους Εσκιμώους που ζουν στη Βόρεια Αμερική. Πολλοί επιστήμονες υποστηρίζουν ότι οι Εσκιμώοι κατάγονται από αυτόν τον ανθρώπινο τύπο και η υπόθεση αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι τα εργαλεία και ο τρόπος ζωής των Εσκιμώων και των Σανσελάιων ανθρώπων ταιριάζουν απόλυτα. Και βέβαια δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι κατά την εποχή που έζησαν οι Σανσελάιοι η Κεντρική Ευρώπη ήταν σκεπασμένη από πάγους.

Ο σκελετός του τύπου Ασελάρ βρέθηκε στη Δυτική Αφρική σε στρώματα που αντιστοιχούν στην ανώτερη παλαιολιθική εποχή της Ευρώπης. Ο τύπος αυτός παρουσιάζει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τους προηγούμενους, καθώς και με τις σύγχρονες φυλές που κατοικούν στη Νότια Αφρική, τους Βουσμάνους και τους Οτεντότους.

Η αλλαγή του κλίματος, που συνέβη μετά την υποχώρηση των παγετώνων κατά τη μεσολιθική εποχή, και γενικότερα ο αγώνας για την επιβίωση, ανάγκασαν τις ανθρώπινες αυτές ομάδες να μετακινούνται, πράγμα που είχε ως αποτέλεσμα την ανάμειξή τους. Έτσι στη σύγχρονη εποχή καμιά φυλή δεν έχει όλα τα χαρακτηριστικά ενός από αυτούς τους τύπους. Όμως πολλές φυλές διατηρούν μερικά από τα χαρακτηριστικά τους.

Νεάντερταλ, άνθρωπος. Ανθρώπινος τύπος, σκελετός του οποίου βρέθηκε για πρώτη φορά το 1856 σε ένα σπήλαιο στην κοιλάδα του ποταμού Νεάντερ της Γερμανίας, κοντά στο Ντίσελντορφ. Ο σκελετός αυτός έμοιαζε ανθρώπινος, παρουσίαζε όμως και ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που δε συναντιούνται σε καμιά σύγχρονη ανθρώπινη φυλή. Γι’ αυτό θεωρήθηκε νέο είδος, διαφορετικό από τον άνθρωπο τον σοφό (Homo Sapiens), στο οποίο ανήκουν οι σύγχρονοι άνθρωποι. Επειδή τα χαρακτηριστικά του σκελετού αυτού φαίνονταν χοντροκομμένα και πρωτόγονα, προτάθηκε και το όνομα Άνθρωπος ο πρωτογενής (Homo Primigenius). Στη σύγχρονη εποχή υπάρχει και η άποψη ότι ο άνθρωπος του Νεάντερταλ θεωρείται υποείδος του Homo sapiens (Homo sapiens neanderthalensis).
Αργότερα παρόμοιοι σκελετοί βρέθηκαν σε πολλά μέρη της Ασίας και Αφρικής. Οι Νεαντερτάλιοι εξαφανίστηκαν στις αρχές του τελευταίου παγετώνα (Riss Wurm) πριν 50. 000 χρόνια περίπου. Σκελετοί που βρέθηκαν στην Παλαιστίνη και αντιστοιχούν σ' αυτή την εποχή, έχουν χαρακτηριστικά ανάμεικτα, πράγμα που μας κάνει να πιστεύουμε ότι οι δύο ανθρώπινοι κλάδοι συναντήθηκαν και αναμείχτηκαν και τελικά οι Νεαντερτάλιοι χάθηκαν, επειδή, κατά μια άποψη, δεν κατόρθωσαν να συναγωνιστούν με επιτυχία τους περισσότερο εξελιγμένους συγγενείς τους.

Οι Νεαντερτάλιοι ήταν μικρού αναστήματος (1,50- 1,60 μ.) και όπως φαίνεται από τα αποτυπώματα των μυών πάνω στα οστά, είχαν σώμα μυώδες και ρωμαλέο. Το κεφάλι τους ήταν ογκώδες, κάπως δυσανάλογο προς το υπόλοιπο σώμα, με κοντό λαιμό. Ο θόλος του κρανίου πολύ χαμηλός, πλατυσμένος και φαρδύς, το μέτωπο ψηλό, με κλίση προς τα πίσω, η μύτη πλατιά και τα υπερόφρυα τόξα τονισμένα. Οι γνάθοι ήταν πολύ ισχυρές και προεξείχαν. Το πίσω μέρος του κρανίου παρουσίαζε ένα εξόγκωμα, που λέγεται κόρυμβος. Η χωρητικότητα της κρανιακής κάψας κυμαινόταν από 1200-1700 κυβ. εκ., δηλαδή μερικές φορές ξεπερνούσε και αυτή του σύγχρονου ανθρώπου. Από τα αποτυπώματα του εγκεφάλου στο εσωτερικό της κρανιακής κάψας βλέπουμε ότι δεν υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ εγκεφάλου Νεαντερτάλιων και Homo Sapiens. Από την εξέταση της σπονδυλικής στήλης και του ινιακού τρήματος του κεφαλιού, δηλαδή του σημείου όπου στηρίζεται το κεφάλι πάνω στη σπονδυλική στήλη, καταλαβαίνουμε ότι οι Νεαντερτάλιοι βάδιζαν όρθιοι, αλλά το κεφάλι τους έγερνε προς τα εμπρός. Οι αναλογίες των μελών είναι εντελώς ανθρώπινες. Τα κάτω άκρα παρουσιάζονται σχετικά κοντά και τα κνημαία οστά έχουν μια χαρακτηριστική κύρτωση.

Οι σκελετοί Νεαντερτάλιων που βρέθηκαν συνοδεύονταν συνήθως από όπλα και εργαλεία που δείχνουν μια σημαντική πολιτιστική στάθμη, πράγμα που σημαίνει ότι ήταν ανθρώπινα όντα με την ευρύτερη έννοια του όρου. Η εξέλιξη της τεχνικής των Νεαντερτάλιων καταλαμβάνει όλη τη μέση παλαιολιθική εποχή. Πρόκειται για τεχνική επεξεργασία θραυσμάτων, δηλαδή κομματιών από μεγάλες πυριτικές πέτρες, με τα οποία κατασκεύαζαν αιχμές, ξέστρα, κοπίδια και βελόνες. Από σκελετό ανθρώπου του Νεάντερταλ, που βρέθηκε στο σπήλαιο Chapelle Aux Saints της Γαλλίας μέσα σε τάφο, γίνεται φανερή η συνήθεια της ταφής των νεκρών. Οι Νεαντερτάλιοι ζούσαν σε ομάδες, είχαν οικογενειακή ζωή, κατοικούσαν σε σπηλιές, ασχολούνταν με το κυνήγι, χρησιμοποιούσαν όπλα και εργαλεία και γνώριζαν τη χρήση της φωτιάς. 

Για την εξαφάνισή των δόθηκαν πολλές ερμηνείες. Μάλλον όμως δέν εξηφανίσθησαν αλλά επέλεξαν νά ζήσουν στήν δική των γή, όπου δέν κινδύνευαν από τόν Homo Sapiens. Στήν Αφρική : Νεγροειδής φυλή (νέγροι). Ανθρώπινη φυλή, τα άτομα της οποίας ζούσαν αρχικά στην Αφρική, κάτω από τη Σαχάρα. Κύρια χαρακτηριστικά τους είναι το μαύρο χρώμα του δέρματος, τα πολύ σγουρά μαλλιά, η πλατιά μύτη, τα ισχυρά σαγόνια που προεξέχουν (προγναθισμός) και τα παχιά χείλη. Τα χαρακτηριστικά τους γνωρίσματα είναι αποτέλεσμα της φυσικής προσαρμογής στις συνθήκες του αφρικανικού περιβάλλοντος.

Η νεγροειδής φυλή υποδιαιρείται σε έξι επιμέρους φυλές: τη σουδανική, τη νειλοτική, την αιθιοπική, τη γουινέια, την κογκολαία και τη νοτιοαφρικανική φυλή.

Η σουδανική φυλή είναι διαδομένη στις στέπες και σαβάνες που υπάρχουν μεταξύ της Σαχάρας και των τροπικών δασών, από τη Σενεγάλη ως το Σουδάν. Χαρακτηρίζεται από αρκετά μεγάλο ύψος (1,70) και λεπτό σώμα. Το δέρμα των ανθρώπων αυτών είναι πολύ μαύρο, η μύτη πολύ πλατιά και παρουσιάζουν έντονο προγναθισμό.

Η νειλοτική φυλή είναι εξαπλωμένη κατά μήκος του Λευκού Νείλου, από το Χαρτούμ ως τη λίμνη της Βικτορίας. Χαρακτηρίζεται από μεγάλο ανάστημα (1,80) που οφείλεται στα πολύ μακριά πόδια τους. Το κεφάλι τους είναι μακρόστενο και έχουν μαλλιά πολύ σγουρά. Το δέρμα τους είναι πολύ μαύρο.

Η αιθιοπική φυλή κατοικεί στο οροπέδιο της Αιθιοπίας και στη Σομαλία. Τα άτομα της φυλής αυτής χαρακτηρίζονται από μέτριο ύψος (1,60-1,70), δέρμα καστανόμαυρο, λεπτό σώμα, αλλά και λεπτή μύτη και λεπτά χείλια, δεν παρουσιάζουν προγναθισμό και τα μαλλιά τους δεν είναι πολύ σγουρά. Πολλοί ανθρωπολόγοι υποστηρίζουν ότι πρόκειται για φυλή που προήλθε από ανάμειξη φυλής νέγρων και φυλής λευκών, που έφτασαν εκεί πριν από πολλές χιλιετίες.

Η γουινέια φυλή ζει στα δάση που απλώνονται από τη Γουινέα ως το Καμερούν. Έχει μέτριο ανάστημα (1,65), το σώμα είναι κοντόχοντρο, το δέρμα όχι πολύ μαύρο. Η μύτη είναι πολύ πλατιά, αλλά ο προγναθισμός όχι έντονος.

Η κογκολαία φυλή ζει στα τροπικά δάση του Γκαμπόν και του Κογκό. Έχει μάλλον μικρό ανάστημα (1,60), πρόσωπο χαμηλό και πλατύ, πολύ παχιά χείλη και πλατιά μύτη. Ο προγναθισμός είναι έντονος.
Η νοτιοαφρικανική φυλή ζει στη νοτιοανατολική Αφρική. Χαρακτηρίζεται από μεσαίο ανάστημα (1,65), κοντόχοντρο σώμα, δέρμα όχι πολύ μαύρο, πλατιά μύτη και μέτριο προγναθισμό.

Στη νεγροειδή φυλή συμπεριλαμβάνονται επίσης οι Νεγρίλοι και οι Νεγρίτες, δύο κοντόσωμες μαύρες φυλές. Οι Νεγρίλοι, που λέγονται και Πυγμαίοι, έχουν ανάστημα ως 1,50 και το σώμα τους παρουσιάζει παιδικές αναλογίες, δηλαδή μεγάλο κεφάλι, κοντά άκρα και κοντόχοντρο σώμα. Ο προγναθισμός είναι έντονος, το στόμα πολύ μεγάλο και η μύτη ιδιαίτερα πλατιά. Οι Πυγμαίοι ζουν στα τροπικά δάση του ισημερινού. Οι Νεγρίτες ζουν στη Μαλαϊκή χερσόνησο και σε μερικά νησιά των Φιλιππίνων. Είναι μικρόσωμοι. Το ανάστημά τους φτάνει το 1,50 μ. και οι αναλογίες του σώματός τους είναι κανονικές.

Με το εμπόριο δούλων κατά το 18ο αι. οι νέγροι μεταφέρθηκαν και σε άλλες ηπείρους εκτός Αφρικής, αναμείχτηκαν με άλλες φυλές, όπως συνέβη κυρίως στην Κεντρική και Νότια Αμερική, και έτσι στη σύγχρονη εποχή συναντιούνται σε όλο τον κόσμο.

Κατά τήν διάρκεια τού 18ου αιώνα ό Γάλλος Ζάν Μπατίστ Λαμάρκ υποστήριξε μέ επιχειρήματα ότι τά είδη μεταβάλλονται καί ότι ή ζωή στόν πλανήτη έχει προέλθει από απλούστερες μορφές ζωής. Ό Λαμάρκ διαπίστωσε πώς οί αλλαγές στό περιβάλλον δημιουργούν νέες συνήθειες στά ζώα, μέ αποτέλεσμα αυτά νά χρησιμοποιούν περισσότερο κάποια όργανά των ή αντίθετα νά μήν χρησιμοποιούν καθόλου κάποια άλλα. Αυτή είναι νή αρχή τής χρήσης καί τής αχρηστίας. Μέ αυτόν τόν τρόπο τά ζώα αποκτούν νέα χαρακτηριστικά τά οποία κληροδοτούν κατόπιον στούς απογόνους των. Έτσι μέ τήν πάροδο τών χρόνων συσσωρεύονται πολλές αλλαγές οί οποίες οδηγούν στήν δημιουργία ενός σχεδόν άλλου είδους. Πολυάριθμα πάντως πειράματα έχουν αποτύχει νά αποδείξουν μέχρι σήμερα τήν κληρονόμηση τών επίκτητων χαρακτηριστικών.

Ή διαφορά τού Λαμάρκ μέ τόν Δαρβίνο ήτο ή εξής :
(παράδειγμα Καμηλοπαρδάλεως) ό Λαμάρκ θεωρούσε πώς μέ τό συνεχές τέντωμα τών καμηλοπαρδάλεων γιά νά φθάσουν τά ψηλότερα κλαδιά, ό λαιμός των μάκρυνε καί σύμφωνα μέ τήν αρχή τής κληρονομικής μεταβιβάσεως τών επίκτητων χαρακτηριστικών ό μακρύς λαιμός κληροδοτήθηκε στούς απογόνους. Σύμφωνα μέ τόν Δαρβίνο ή φυσική επιλογή ευνόησε τά ζώα μέ ψηλότερο λαιμό γιατί μπορούσαν νά προσεγγίσουν τροφή μεγαλυτέρας ποσότητας ή καλυτέρας ποιότητας. Έτσι σταδιακά τά ζώα μέ μικρότερο λαιμό σταδιακά λιγόστευαν καί τελικά εξαφανίστηκαν. Ό μακρύς λαιμός κληροδοτήθηκε μέ αποτέλεσμα νά γίνει τό χαρακτηριστικό τού είδους.

Ό Άνθρωπος ζεί σέ ένα περιβάλλον πού συνεχώς μεταβάλλεται. Γιά τήν εύρυθμη λειτουργία τού οργανισμού είναι αναγκαία ή ύπαρξη ενός σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος. Ή ικανότητα τού οργανισμού νά διατηρεί σταθερές συνθήκες τού εσωτερικού του περιβάλλοντος, ανεξάρτητα από τίς εξωτερικές μεταβολές, ονομάζεται ομοιόσταση. Κάθε διαταραχή τής ομοιστάσεως μπορεί νά προκαλέση τήν εκδήλωση ασθενειών. Ένα σημαντικό ποσοστό τών ασθενειών πού πλήττουν τόν άνθρωπο οφείλεται στούς παθογόνους μικροοργανισμούς. Οί παθογόνοι μικροοργανισμοί μπορεί νά είναι ευκαρυωτικοί (πρωτόζωα, μύκητες) ή προκαρυωτικοί (βακτήρια). Οί ιοί αποτελούν ακυτταρικές μή αυτοτελείς μορφές ζωές. Τά πρωτόζωα είναι μονοκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί. Τά περισσότερα αναπαράγονται μονογονικά μέ διχοτόμηση. Κινούνται είτε σχηματίζοντας ψευδοπόδια (αμοιβάδα) είτε μέ βλεφαρίδες ή μαστίγια πού διαθέτουν. Από τά παθογόνα πρωτόζωα αξίζει νά αναφερθούν τό πλασμώδιο, τό τρυπανόσωμα, ή ιστολυτική αμοιβάδα , τό τοξόπλασμα. 

Οί μύκητες είναι ευκαρυωτικοί μονοκύτταροι ή κοινοκυτταρικοί οργανισμοί, δηλαδή οργανισμοί πού διαθέτουν κυττοράπλασμα μέ πολυάριθμους πυρήνες. Οί περισσότεροι μύκητες σχηματίζονται από απλούστερες νηματοειδείς δομές, τίς υφές. Οί μύκητες παρασιτούν σέ ζωντανούς οργανισμούς ή ζούν ελεύθεροι στό έδαφος, στό νερό, στόν αέρα ή στά τρόφιμα. Τά νοσήματα πού προκαλούνται στόν άνθρωπο από τούς παθογόνους μύκητες ονομάζονται μυκητιάσεις. Τά βακτήρια είναι προκαρυωτικοί οργανισμοί. Σχηματίζουν αθροίσματα τίς αποικίες. Τό σχήμα των είναι ελικοειδές (σπειρύλλεια), σφαιρικό (κόκκοι) ή ραβδοειδές (βάκιλοι). Τά βακτήρια αναπαράγονται κυρίως μονογονικά μέ απλή διχοτόμηση. Μερικά βακτήρια είναι παθογόνα καί προκαλούν σοβαρές ασθένειες στόν άνθρωπο, όπως τό Vibrio Cholerae πού προκαλεί τήν χολέρα καί τό Treponema Pallidum πού προκαλεί τήν σύφιλη. Οί ιοί αποτελούνται από ένα πρωτεϊνικό περίβλημα μέ χαρακτηριστική γεωμετρία, τό καψίδιο μέσα στό οποίο προφυλάσσεται τό γενετικό των υλικό. 

Ορισμένοι ιοί διαθέτουν καί ένα επιπλέον περίβλημα, τό έλυτρο τό οποίο είναι λιποπρωτεϊνικής φύσης. Τό γενετικό υλικό τών ιών μπορεί νά είναι είτε DNA είτε RNA καί διαθέτει πληροφορίες γιά τήν σύνθεσιν τών πρωτεϊνών τού περιβλήματος, αλλά καί γιά τήν σύνθεσιν κάποιων ενζύμων απαραίτητων γιά τών πολλαπλασιασμών των. Όμως τά περισσότερα ένζυμα, καθώς καί τούς μηχανισμούς αντιγραφής, μεταγραφής καί μετάφρασης οί ιοί τά εξασφαλίζουν από τόν ξενιστή των καί γιαυτό χαρακτηρίζονται ώς υποχρεωτικά κυτταρικά παράσιτα. Στίς ιώσεις τά νοσήματα προκαλούνται από ιούς καί περιλαμβάνουν διαταραχές όπως τό κρυολόγημα, τήν γρίπη, αλλά καί τήν πολιομυελίτιδα καί τό AIDS. Ή είσοδος ενός παθογόνου μικροοργανισμού στόν άνθρωπο ονομάζεται μόλυνση ενώ ή εγκατάσταση καί ό πολλαπλασιασμός του ονομάζεται λοίμωξη. Οί ασθένειες πού προκαλούνται από μικροοργανισμούς ονομάζονται λοιμώδη νοσήματα. Τά εμβόλια αποτελούν σημαντικό όπλο στήν πρόληψη αυτών τών ασθενειών. Επίσης ή αντιμετώπιση τών βακτηριακών λοιμώξεων στηρίζεται σέ μεγάλο βαθμό στά αντιοβιοτικά.

Ή άμυνα τού οργανισμού στούς παθογόνους μικοοργανισμούς συνίσταται στήν λειτουργία τού ανοσοβιολογικού συστήματος. Οί μηχανισμοί άμυνας διαθέτουν εξειδίκευση καί μνήμη. Τό ανοσοβιολογικό σύστημα τού ανθρώπου έχει τήν ικανότητα νά αναγνωρίζει οποιαδήποτε ξένη πρός αυτόν ουσία καί νά αντιδρά κατάλληλα ώστε νά τήν εξουδετερώση. Ή ικανότητα αυτή τού οργανισμού ονομάζεται ανοσία. Ή ξένη ουσία πού προκαλεί τήν απόκριση τού ανοσοβιολογικού συστήματος ονομάζεται αντίγονο. Τό ανοσοβιολογικό σύστημα αποτελείται από τά πρωτογενή λεμφικά όργανα, πού είναι ό μυελός τών οστών καί ό θύμος αδένας, καί από τά δευτερογενή λεμφικά όργανα, πού είναι οί λεμφαδένες, ό σπλήνας, οί αμυγδαλές καί ό λεμφικός ιστός κατά μήκος τού γαστρεντερικού σωλήνα. Τά κύτταρα πού απαρτίζουν τό ανοσοβιολογικό σύστημα είναι κυρίως λεμφοκύτταρα τά οποία ανήκουν στά λευκά αιμοσφαίρια. Τά λεμφοκύτταρα είναι κύτταρα μικρά, στρογγυλά μέ σφαιρικό πυρήνα. Διακρίνονται στά Τ-λεμφοκύτταρα καί στά Β-λεμφοκύτταρα.

Ή εξασθένηση τής λειτουργίας τού ανοσοβιολογικού συστήματος τού ανθρώπου ονομάζεται ανοσοβιολογική ανεπάρκεια (AIDS) καί συνήθως είναι επίκτητη. Οφείλεται στόν ιό HIV. Ό ιός βρίσκεται στό αίμα, στό σπέρμα, στίς κολπικές εκκρίσεις, στό σάλιο, στά δέκρυα, στόν ιδρώτα, στό μητρικό γάλα, στόν εγκεφαλονωτιαίο υγρό. Μέχρι σήμερα δέν έχουμε αποτελεσματική αντιμετώπιση τού HIV, διότι μεταλλάσσεται μέ ταχύτατους ρυθμούς καί καθιστά αδύνατη τήν αντιμετώπισή του από τό ανοσοβιολογικό σύστημα. Στήν Αφρική σημειώνονται 3 στά 4 κρούσματα AIDS παγκοσμίως.

Μία άλλη πολυσταδιακή καί πολυπαραγωγική ασθένεια είναι ό καρκίνος. Τά αίτια τού καρκίνου έχουν αναζητηθεί σέ μολυσματικούς παράγοντες, σέ περιβαντολλογικούς παράγοντες, στόν τρόπο ζωής καί στίς μεταλλάξεις. Έχουν βρεθεί δύο κατηγορίες γονιδίων, τά ογκογονίδια καί τά ογκοκατασταλτικά γονίδια, πού παίζουν ρόλο στήν καρκινογένεση. Τά ογκογονίδια προέρχονται από μεταλλάξεις γονιδίων πού υπάρχουν στά φυσιολογικά κύτταρα καί ονομάζονται πρωτογονίδια. Τά γονίδια αυτά ρυθμίζουν τόν κυτταρικό πολλαπλασιασμό σέ φυσιολογικές συνθήκες. Ωστόσο σέ ορισμένες περιπτώσεις γονιακών μεταλλάξεων, ή χρωμοσωματικών ανωμαλίων είναι δυνατόν νά μετατρέψουν γονίδια σέ ογκογονίδια μέ συνέπεια τήν εμφάνιση τού καρκίνου. Τά ογκοκατασταλτικά γονίδια καταστέλλουν τήν ανάπτυξη όγκων, ελέγχοντας τήν δράση τών γονιδίων πού παίζουν ρόλο στόν πολλαπλασιασμό τών κυττάρων. Ή αποκρυπτογράφηση τού ανθρωπίνου γονιδιώματος θά οδηγήσει ενδεχομένως στήν αποκάλυψη καί άλλων γονιδίων πού ενέχονται στήν καρκινογένεση.

Νεολιθική εποχή. Η περίοδος της προϊστορίας από το τέλος της 8ης χιλιετίας π.Χ. ως το 2000 π.Χ., περίπου, για ορισμένες περιοχές. Μαζί με την εποχή του μετάλλου (εποχή ορείχαλκου και σιδήρου), αποτελεί την ολόκαινο περίοδο του τεταρτογενούς αιώνα. Ως κύρια χαρακτηριστικά της δέχονται την εξέλιξη των βασικών στοιχείων του τρόπου ζωής, όπως η μόνιμη κατοικία, η γεωργία και η εξημέρωση ζώων, που οδηγεί στην κτηνοτροφία. Τα αίτια της δημιουργίας τους είναι οι κλιματολογικές μεταβολές που συντελέστηκαν με το πέρασμα από την πλειστόκαινο στην ολόκαινο περίοδο και που ήταν η αλλαγή του κλίματος της Γης. Το λιώσιμο των παγετώνων και οι καταρρακτώδεις βροχές είχαν ως αποτέλεσμα να εξαφανιστούν τα μεγάλα θηράματα και έτσι ο παλαιολιθικός κυνηγός αναγκάστηκε να αναζητήσει καινούρια είδη τροφής. Αυτά ήταν μικρά ζώα και άγρια φυτά. Γρήγορα όμως κατόρθωσε να γίνει παραγωγός της τροφής του. Έτσι συντελέστηκε το πέρασμα από το θηρευτικό στο γεωργοκτηνοτροφικό παραγωγικό στάδιο.

Η πρωτόγονη γεωργία εμφανίζεται για πρώτη φορά στην 8η περίπου χιλιετία π.Χ. στη Θεσσαλία. Δεν είναι βέβαιο αν ξεκίνησε με την καλλιέργεια φυτών από ρίζα ή από σπόρο, αλλά η βασική κηπουρική θα ξεπήδησε από την τροφοσυλλογή που έκαναν οι γυναίκες, όταν οι άντρες πήγαιναν στο κυνήγι. Η εκτροφή των ζώων ίσως γεννήθηκε από τη συνήθεια να συνοδεύουν ορισμένα κοπάδια, όπως τους πρόβατα, ή να φυλάνε τα αρσενικά αγελάδια σε πεδιάδες. Η γεωργία απαιτεί μια ολότελα διαφορετική σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο και το περιβάλλον του και από αυτήν αναπτύχθηκε ένα είδος συμβολισμού στην τέχνη. Το φίδι είναι το σύμβολο της γης (ΚΡΗΤΗ – ΑΘΗΝΑΙ) και τα μοτίβα με φίδια είναι εκείνα που συχνά επικρατούν στην τέχνη σε όλη τη διαδρομή από τήν Κρήτη έως τήν Θράκη καί τήν Ήπειρο.

Οί Έλληνες κατοικούσαν στήν ύπαιθρο καί κοντά σέ λίμνες ή θάλασσα. Οί περισσότερες παλαιολιθικές θέσεις δέν βρίσκονται κάν κοντά σέ σπήλαια. Γιαυτό καί τά σπήλαια δέν παρουσιάζουν τό πλήθος τών βραχογραφιών πού υπάρχουν στό Λεσκώ στήν Γαλλία καί στήν Αλταμίρα στήν Ισπανία. Ό Έλλην από εκείνους τούς χρόνους εντάσσεται στήν φύση, ενώ οί Ευρωπαίοι παραμένουν κλεισμένοι σέ σπήλαια. Ό Έλλην λοιπόν τό βράδυ ξάπλωνε καί κοιτούσε τόν ουρανό, ενώ οί άλλοι άνθρωποι έβλεπαν πέτρες. Γιαυτό άλλωστε ή αστρονομία εξελίσσεται πρώτα είς τήν Έλλάδα, όπως βέβαια καί όλες οί άλλες επιστήμες καί τέχνες. 

Στήν περίοδο από 10εκατ.έτη έως 200000έτη οί Έλληνες έφτιαχναν χειροπέλεκεις, ενώ στήν Αχαλλαία περίοδο καί στήν μέση παλαιολιθική 200000-35000πχ επικράτησε ή Λεβαλουά τεχνική, ή οποία θεωρείται ορόσημο τής μεταβάσεως από τήν Αχαλλαία στήν επόμενη Μουστέρια. Αυτή είναι καί ή εποχή πού εμφανίζεται ό Νεάντερταλ, χωρίς βέβαια νά κάνει αισθητή τήν παρουσία του είς τήν Ελλάδα. Κατόπιν έρχεται ή Ύστερη παλαιολιθική περίοδος 35-10000πχ. Τήν εποχή αυτή οί άνθρωποι κατασκεύαζαν εξελιγμένα εργαλεία. Λεπίδες. Ό σύγχρονος αυτός άνθρωπος, ό Homo Sapiens υπερισχύει τού Νεαντερτάλιου επιδεικνύοντας τεράστια νοητική ικανότητα. Ή πρώτη παγετώδης περίοδος άρχισε πρίν 600εκτ.έτη, ενώ ή τελευταία άρχισε πρίν από 9εκτ. έτη καί συνεχίζεται έως σήμερα. Ή γή έφθασε νά καλύπτεται από πάγους μέχρι καί σέ ποσοστό 32%. Eίναι πάντως γεγονώς ότι στήν περιοχή τής Ελλάδος τό κλίμα ήτο ηπιώτερο, ακόμα καί σέ ακραιφνώς παγετώδη φάσι. Γιαυτόν ακριβώς τόν λόγο εγεννήθη εδώ ό πολιτισμός. Τό μεγαλύτερο όπλο τών Ελλήνων ήταν ή επαφή των μέ τήν θάλασσα Τεκμηριωμένα διέσχιζαν τήν θάλασσα, τό Αιγαίο από τό 8000πχ μεταφέροντας οψιδιανό από τίς Κυκλάδες στήν Πελοπόννησο. Ό Έλλην ναυτικός διεπεραιώθη καί στό έτερον σκέλος τής Ελλάδος, στήν Μικρά Ασία καί ήταν αυτός πού ήρθε σέ επαφή μέ τούς Ανατολίτες καί όχι τό αντίστροφο.

Οί Πανάρχαιοι Έλληνες υπό τόν Διόνυσο εταξίδευσαν έως τήν Ινδία. Αρχαιολογικό εύρημα τεκμηριώνει τήν άφιξη τού Διονύσου στήν Μικρά Ασία. Τοιχογραφία στήν σημερινή Τσατάλ Χιουγιούκ εικονίζεται άνδρας, φέρων δέρμα λεοπαρδάλεως νά χορεύει. Από τήν στιγμή πού ό Έλλην άνοιξε τήν θαλάσσια οδό, όλος ό κόσμος θά γινόταν δικός του. Οί ανθρωπολογικές έρευνες έφεραν επίσης στό φώς τόν Ουρανοπίθηκο τόν Μακεδονικό (Ξηροχώρι Θεσσαλονίκης) τών 11-9 εκατομμυρίων ετών, πού εβρέθη τό 1989 καί είναι 7-5εκατ.έτη παλαιότερος τού Αυστραλιοπίθηκου. Ευρέθη επίσης ό Μεσοπίθηκος ό Πεντελικός 9-10εκατ.ετών καί στό Αλιβέρι ευρέθη ό Ελλαδοπίθηκος ό ημιόρθιος 9-10εκατ.ετών επίσης. Στήν Ικαρία ευρέθη οστό 5εκατ.ετών καί στήν Χαλκιδική ευρέθη ένα πιάτο 800 χιλιάδων ετών. Ό εκεί αρχάνθρωπος έψησε τήν χελώνα καί χρησιμοποίησε τό καύκαλο γιά πιάτο. Στήν Πτολεμαϊδα ευρέθη πρωτόγλυπτο μέ μία αρχέγονη ανθρωπόμορφη αναπαράσταση τού 800000-500000πχ. Τό 1987 ευρέθη σκελετός Homo Sapiens στήν Κρήτη τού 50000πχ. Κρανίο τού ιδίου τύπου ανθρώπου ευρέθη στά Μετέωρα τού 14500πχ.

Οί Έλληνες από τό 8000πχ αρχίζουν νά συγκροτούν αγροτικούς οικισμούς, οί οποίοι σταδιακώς επεξετάθηκαν καί τό 6000πχ λαμβάνει χώρα στήν Ελλάδα ένα γεγονός παγκοσμίου σημασίας,
ή ίδρυση τής πρώτης πόλεως, τού Σέσκλου.

Αυτή ή πρώτη πόλις οδήγησε στό άστυ τών κλασσικών χρόνων. Οί Έλληνες τού Σέσκλου οργανώθηκαν στενότερα καί ανέπτυξαν κοινωνικούς δεσμούς καί θεσμούς όπως Βασιλεία, στρατός κτλ. Ή πόλις αναπτύχθηκε περιμετρικώς τής Ακροπόλεως, πού ήταν ή έδρα τού ηγέτου αλλά καί τού στρατού. Αναπτύσσεται στήν Ελλάδα μία δομή κοινωνίας πού διέπει τούς Έλληνες έως τήν υστεροβυζαντινή εποχή. Στήν συνέχεια γεννάται τό εμπόριο καί τό 5000πχ εμφανίζεται τό πρώτο οδικό δίκτυο στήν Ευρώπη καί παγκοσμίος (Ραφήνα-Νέα Μάκρη-Μαραθών). Οί ναυτικοί αυτοί οικισμοί εξελίσσονται σέ πόλεις καί διεξάγουν εμπόριο μέ τήν νησιωτική Ελλάδα. Ή Καθηγήτρια τού Πανεπιστημίου Αθηνών Μαρία Παντελιάδου, λέγει πώς οί εμπορικές επαφές ήταν εκτεταμένες μεταξύ νήσων καί Αττικής μέσω ενός εκτεταμένου θαλασσίου επικοινωνιακού δικτύου. Οί Έλληνες κατεργάζονταν τό μέταλλο, τόν χρυσό καί τόν άργυρο. Δέν είναι τυχαία τά λόγια λοιπόν τού Αιγύπτιου ιερέος Μανέθωνος πρός τόν Σόλωνα, τά οποία σώζει ό Πλάτων στόν «Τιμαίο» : «φθόνος ουδείς ώ Σόλων, αλλά θά σού τά είπω όλα, γιά χάρι σου καί γιά χάρι τής πόλεως σου, αλλά γιά χάρι τής θεάς, πού επροστάτευσε, ανέθρεψε καί εκπαίδευσε τόν δικό μας καί τόν δικό σας τόπο, αρχίζοντας από εσάς 1000χρόνια πρίν, όταν πήρε τό σπέρμα σας από τήν Γή... 

Ή διάρκεια τού πολιτισμού μας σύμφωνα μέ τά ιερά μας βιβλία είναι 8000έτη». Άρα σύμφωνα μέ τόν Αιγύπτιο ιερέα 8000χρόνια πρίν τόν Σόλωνα ξεκινά ό Αιγυπτιακός πολιτισμός, ενώ ό Ελληνικός 1000 χρόνια πρίν τόν Αιγυπτιακό. Επομένος ό Ελληνικός πολιτισμός ξεκινά περί τό 9500πχ, όπως άλλωστε φωνάζουν γεωλογικές, κλιματολογικές, αρχαιολογικές καί ιστορικές μαρτυρίες. Μεταξύ 9-7000πχ εδημιουργήθησαν οί πρώτοι στρατοί. Αποτέλεσμα τής ιδιοκτησίας πού έπρεπε νά προστατευθή. Στόν Σέσκλο ό Βασιλέας είχε ένοπλη φρουρά, τόσο γιά τήν προστασία τού ιδίου όσο καί νά προστατεύη τήν πόλι. Ό τότε στρατός πρέπει νά διέθεται 1000 άνδρες, έκ τόν οποίων οί 100 θά ήταν μόνιμη ένοπλη δύναμις. Τά όπλα πού είχαν ήσαν τό τόξο, τό ακόντιο καί ή σφενδόνη. Επίσης είχαν τό ρόπαλο, γνωστός ώς κεφαλοθραύστης, τό δόρυ καί τό εγχειρίδιο, πρόγονος τού σπαθιού. Από τήν 5ην χιλιετία όμως οί Έλληνες αναπτύσσουν ραγδαία τά όπλα μέ τήν επεξεργασία τών μετάλλων. Οί πρώτες ασπίδες κάνουν τήν εμφανισή των καί τά πρώτα βλήματα ή οβίδες τής ιστορίας. Πήλινες βλιδοφόρες οβίδες, πού κατά τήν πρόσκουσί των στό έδαφος, εθραύεντο καί τά κομμάτια λειτουργούσαν όπως τά θραύσματα τών χειρομβοβίδων σήμερα. Σημαντικό επίσης εύρημα είναι ή ανακάλυψη ιππάριου από τά 10-11 εκατ.χρόνια πρίν. 

Οί Έλληνες λοιπόν ζούσαν μέ ίππους έξ αρχής τής ιστορίας των, πράγμα πού κάνει ακόμα πιό ψευδή τόν ισχυρισμό τών ινδοευρωπαϊστών πώς εκείνοι έφεραν τήν εξημέρωση τού ίππου στήν Ελλάδα, μερικούς αιώνες πρίν τόν Όμηρο. Οί Έλληνες είχαν νά μεταφέρουν ψάρια από τά πλοία πρός τά σπίτια, γεωργικά προϊόντα από τά χωράφια πρός τά σπίτια, πέτρες γιά τά τείχη, καί παρ’όλα αυτά δέν είχαν εξημερώση τά άλογα. Πώς όμως οί ινδοευρωπαίοι νομάδες, πού τό μόνο πού είχαν νά μεταφέρουν ήταν ή πεθερά των, εξημέρωσαν εκείνοι πρώτοι τόν ίππο ; Σέ βραχογραφία τού Παγγαίου 4500πχ, απεικονίζεται έφιππος άνδρας. Επίσης οί απεικονίσεις τών Κενταύρων από τούς νεολιθικούς χρόνους καί οί πληροφορίες τού Ομήρου καί Ξενοφόντος περί ιππικής ικανότητος τών Ελλήνων, αποδεικνύουν τήν χρήση ίππου στήν Ελλάδα, πολύ πρίν κάθε άλλο λαό. Υπάρχει καί ή λεμβόσχημη πυξίδα από τήν Κύπρο τού 3000πχ, όπου εικονίζει ιππείς. 

Στήν Σουμερία πού δέν ζούσαν άλογα, τά άρματα ήταν γνωστά από τό 2600πχ(Λάβαρο τής Ούρ). Στήν Ελλάδα πού ζούσαν ανέκαθεν πώς ήταν δυνατόν νά μήν είχαν εξημερωθή. Ό καθηγητής Αραβαντινός σέ συνέδριο στήν Γερμανία έφερε στό φώς πινακίδες γραμμικής Β΄, πού είχαν αναφορές σέ ίππους. Ακόμα καί ό τροχός θεωρείται από τούς ινδοευρωπαϊστές εφεύρεση τών ινδοευρωπαίων. Αφού όμως εκείνοι χρησιμοποιούσαν άμαξες γιά νά περάσουν τίς αδιαπέραστες οροσειρές τού Καυκάσου καί τά Μικρασιατικά υψίπεδα γιατί δέν θά μπορούσαν οί Ελληνικές νά κινηθούν στήν Αττική, στήν Θεσσαλία καί Μακεδονία όπου υπάρχουν καί δημιουργούνται οί πρώτοι «δρόμοι» καί τό πρώτο οδικό πέρασμα στήν ιστορία. Οί πεζοι άλλωστε περνάνε ανάμεσα από θάμνους καί πέτρες. Οί τροχοί όμως δέν περνούν, γιαυτό χρειάζονταν ένα άνοιγμα, έναν καθαρισμό από εμπόδια. 

Οί Έλληνες από τό 5000πχ κατασκεύαζαν αγγεία τόσο τέλεια πού είναι αδύνατον νά θεωρηθούν μή τροχήλατα. Λόγω τού κλίματος δέν έχουν διασωθή κεραμικοί τροχοί, αλλά έχουν διασωθεί τά έργα πού εποιήθησαν σέ αυτούς. Ή Αλεξάνδρα Βόσκοβιτς θεωρεί βέβαια τήν ύπαρξι ξυλίνων κεραμικών τροχών στήν νεολιθική Ελλάδα. Στό εργαστήρι κεραμέως τού Σέσκλου, στήν Ακρόπολιν έχουν βρεθή αγγεία τά οποία είναι εμφανέστατα τροχήλατα. Επίσης στήν Θεσσαλία καί στό Φράχθι έχουν βρεθή αγγεία τής Μέσης Νεολιθικής εποχής τύπου urfirnis, τά οποία υποτίθεται πώς πολύ αργότερα τά μάθαμε από τήν Μεσοποταμία. Όσο γιά τήν γνώση κατεργασίας μετάλλου, στήν Ελλάδα από τήν 6ην χιλιετία οί Έλληνες κατεργάζονταν μέταλλα. Αυτό αποδεικνύουν πολλά χρυσά κοσμήματα σέ ολόκληρη τήν Ελληνική επικράτεια. Ή μετάβασις από τήν επεξεργασία τού χρυσού σέ αυτήν τού χαλκού καί τού ορείχαλκου αργότερα, έγινε σύμφωνα μέ όλες τίς ενδείξεις ομαλώς μεταξύ τών μέσων τής 4ης καί τών αρχών τής 3ης χιλιετίας. 

Οί πολιτισμοί τής στέππας καί λόγω τού νομαδικού βίου, δέν θά μπορούσαν νά παρουσιάσουν παρόμοια ενασχόλησι. Ή ανάπτυξη τεχνογνωσίας προϋποθέτει σταθερή εγκατάσταση ενός πληθυσμού σέ περιοχή πλούσια σέ πρώτες ύλες, ή τουλάχιστο σέ μία περιοχή πού θά ήταν προσβάσιμες οί απαραίτητες ύλες. Αυτό τό πλεονέκτημα τό διατηρούσε μόνο ό Ελληνικός πληθυσμός σέ παγκόσμιο επίπεδο, αφού όλες οί ύλες ήταν μέσα στά πόδια του, καί ώς ό μόνος ναυτικός λαός, είχε τήν δυνατότητα νά μεταφέρει γνώσι σέ άλλους λαούς πού συχνά επισκεπτόταν. Ή ινδοευρωπαϊκή άφιξη από Βορρά είναι εντελώς αστήρικτη καί βασίζεται σέ υποθέσεις καί μόνο. 

Άλλωστε δέν άφησαν τίποτα ώς σημάδι πολιτισμού στήν βόρειο Βαλκανική, από όπου πέρασαν. Κανένα εύρημα τού πλουσίου ινδοευρωπαϊκού πολιτισμού δέν έχει ευρεθή. Στούς δέ τόπους εγκαταστάσεώς των, δέν άφησαν ούτε ίχνος. Επίσης οί καταστροφές πού έγιναν τήν 3ην χιλιετία περιορίζονταν στίς παράκτιες περιοχές. Ακριβώς γιά τόν λόγο αυτόν, γιά νά ανταπεξέλθουν έναντι αυτού τού επιχειρήματος, επενόησαν τήν έκ θαλάσσης εισβολή.

Πού βρήκαν όμως τά πλοία; Οί γηγενείς γιατί δέν τούς σταμάτησαν; Πώς ανέχτηκε ένας ναυτικός λαός από τήν 8η χιλιετία νά ηττηθή από εισβολείς άπειρους στήν ναυτιλία; Τό καλοκαίρι τού 480πχ 200 πλοία τού Ξέρξου καταβυθίζονται στόν βόρειο Ευβοϊκό, ενώ 2500χρόνια πρίν, οί ινδοευρωπαίοι μέ σχεδίες διέχιζαν τό Αιγαίο, καί οί τότε κάτοικοι, έν όψει τής απειλής περιορίσθησαν στήν παρατήρησι τού άκακου στόλου σχεδιών τών εισβολέων. Μπορεί βέβαια καί νά φοβόνταν νά ναυμαχίσουν, γιατί ώς γνωστό στήν Βόρειο Βαλκανική καί στίς στέππες οί φοβεροί ινδοευρωπαίοι είχαν σχολές ναυτικών δοκίμων. Οί Έλληνες βέβαια, αφού ήρθαν ώς ινδοευρωπαίοι, έμαθαν από τούς Αιγυπτίους καί τούς διαβόητους Φοίνικες νά κατασκευάζουν πλοία καί νά ναυσιπλοούν. Ή ιστορία όμως λέει άλλα : τό Αιγαίο ήταν θάλασσα μέ μεγάλη κίνηση καί αυτό τεκμηριώνεται από τά χιλιάδες ευρήματα στίς Κυκλάδες, στίς ακτές τής Πελοποννήσου, στήν Λήμνο, στήν νησίδα Δοκό κτλ. Εκεί ανακαλύφθη ναυάγιο τού 3000πχ τό οποίο ήταν έμφορτο καί πήγαινε πρός Κυκλάδες. 

Υπάρχουν επίσης ευρήματα τηγανόσχημα, σκεύη, σφραγίσματα κτλ, αλλά καί βραχογραφίες στό Παγγαίο. Στά 4000-3000πχ ιδρύονται πόλεις όπως ή Πολιόχνη στήν Λήμνου, ή Τροία, αί Μυκήναι, αί Θήβαι, ενώ συμπτωματικά ιδρύεται ή πρώτη δυναστεία τών Φαραώ στήν Αίγυπτο, από κάποιον Μίν (Μήν) καί στήν Μεσοποταμία αρχίζει ή ανάπτυξη τού Σουμεριακού πολιτισμού. Ακόμα δυστυχώς δέν έχουν εφευρεθή οί Φοίνικες. Στό Σέσκλο όμως από τό 6000πχ ανεπτύχθη πολιτισμός. Στήν Πολιόχνη ευρέθησαν ορείχαλκες αιμές δοράτων καί πέλεκυς τού 2400πχ. Ακόμα όμως δέν είχαν προλάβει νά έρθουν ινδοευρωπαίοι νά διδάξουν τήν κατεργασία χαλκού καί ορείχαλκου. Ή Πολιόχνη πρωτοϊδρύθηκε τό 3700πχ καί τά επόμενα 500χρόνια κατέστη τό μεταλλουργικό κέντρο τής Ελλάδος, λειτουργώντας ώς σταθμός εμπορίας μετάλλων, τά οποία έρχονταν από τήν Κολχίδα.

Η αρχή της νεολιθικής εποχής στην Ελλάδα τοποθετείται στο τέλος της 9ης χιλιετίας π.Χ. και εκτείνεται ως τις αρχές της 3ης χιλιετίας π.Χ. Η περίοδος αυτή διαιρείται σε τέσσερις φάσεις: την προκεραμική (περίπου 9.000-6.000 π.Χ.), την αρχαιότερη νεολιθική (περίπου 6.000-5.000 π.Χ.), τη μέση νεολιθική (περίπου 5.000-4.000 π.Χ.) και τη νεότερη νεολιθική (περίπου 4.000-2.900/2.800 π.Χ.).

Τα ειδώλια κατασκευάζονται συνήθως από πηλό. Βρέθηκαν όμως και από μάρμαρο και πέτρα. Οι ανατομικές λεπτομέρειες υποδηλώνονται με εγχαράξεις ή πλαστικές ενθέσεις. Οι μορφές παρασταίνονται γυμνές. Στα νεολιθικά ειδώλια υπερτερούν τα γυναικεία. Παρασταίνουν τη γυναίκα σαρκώδη και με τονισμένες ιδιαίτερα τις γεννητικές περιοχές, που συχνά αποτελούν τη μοναδική αφορμή για την κατασκευή ειδωλίου.Η αντρική μορφή παρασταίνεται πάντα καθισμένη σε επιβλητικό κάθισμα, που τα μπροστινά του πόδια συμφύρονται με τα πόδια της μορφής, με αποτέλεσμα να αποτελούν ένα υπερφυσικό σύμπλεγμα. Τα ειδώλια των ζώων είναι λίγα. Παρασταίνουν συνήθως σκύλους και γουρούνια και μερικά παράξενα ζώα, ίσως φανταστικά. Η οικονομία βασίζεται πάντα στη γεωργία, στην κτηνοτροφία και σε μικρότερο βαθμό στην αλιεία.

Σιδήρου, εποχή του. Περίοδος της προϊστορίας, που χαρακτηρίζεται από την (όχι αποκλειστική) χρήση εργαλείων και όπλων από σίδηρο. Η χρονολογία της εποχής εξαρτάται από τον τόπο, γιατί σε κάθε περιοχή η εισαγωγή της χρήσης του σιδήρου έγινε σε διαφορετική περίοδο (για παράδειγμα, στην Αμερική η χρήση του σιδήρου ήταν άγνωστη μέχρι την άφιξη των Ευρωπαίων).

Ο σίδηρος αντικατέστησε σταδιακά τα προγενέστερα εργαλεία και όπλα από χαλκό και ορείχαλκο.Ο σφυρήλατος σίδηρος ήταν πλέον το καταλληλότερο υλικό για την κατασκευή όπλων και εργαλείων (μαχαίρια, υνιά για τα αλέτρια κτλ.) και από το Αιγαίο η χρήση του διαδόθηκε στην Αίγυπτο, στα χρόνια του φαραώ Ραμσή Γ’, στήν Μεσοποταμία καί αργότερα στην Ευρώπη.

Στην Ελλάδα η αρχή της εποχής του σιδήρου, σύμφωνα με τα τελευταία ανασκαφικά δεδομένα, ανάγεται στην υστερομυκηναϊκή εποχή. Η χρήση του σιδήρου διαδόθηκε από τούς Έλληνες σέ Αφρική καί Ευρώπη.Η θεωρία που επικρατούσε παλαιότερα και συσχέτιζε την εισαγωγή της χρήσης του σιδήρου στην Ελλάδα με την κάθοδο των Ινδοευρωπαίων ή άλλων εφευρέσεων τού Φαλλμεράυερ καί Μπαμπινιώτη, αποδεικνύεται αβάσιμη από επιστημονική άποψη, γιατί στην Κρήτη (Κνωσός, Τύλισος), στην Τίρυνθα, στη Νάξο, στην Εύβοια (Λευκαντί) και στην Αττική (Περατή) συναντιούνται παλιότερα ίχνη του υποτιθέμενου νέου μετάλλου. Στη Μακεδονία (νεκροταφείο Βεργίνας) και στη Βόρεια Ελλάδα η χρήση του μετάλλου εισήχθη σε μεταγενέστερη εποχή.
Σε κάθε περίπτωση οι Έλληνες χρησιμοποίησαν το σίδηρο σε ευρεία κλίμακα και αυτό οφείλεται στην κατασκευή καμινιών που μπορούσαν να αναπτύξουν υψηλές θερμοκρασίες για να λιώσουν το μέταλλο αυτό. Σημαντική ανακάλυψη υπήρξε το ατσάλι, το οποίο κατασκευαζόταν με την προσθήκη μικρής ποσότητας άνθρακα πάνω σε σίδηρο τη στιγμή της σφυρηλάτησης.

Στην Ιταλία η πρώιμη εποχή του σιδήρου ταυτίζεται με τον πολιτισμό της Βιλανόβα, από την ομώνυμη περιοχή στην περιφέρεια της Μπολόνια, στην οποία ανακαλύφθηκαν για πρώτη φορά ίχνη της εποχής του σιδήρου. Ο πολιτισμός της Βιλανόβα επεκτάθηκε σε ολόκληρη την κεντρική και βόρεια Ιταλία και φορείς του ήταν τα ουμβρικά φύλα. Διακρίνεται σε τέσσερις φάσεις και η εξέλιξη είναι γραμμική. Τα χωριά αποτελούνταν από κυκλικές καλύβες με ξύλινο πάτωμα και κωνική στέγη και χτίζονταν κοντά σε δρόμους και ποτάμια. Από την οικιακή οικονομία της πρώτης εποχής καταλήγουμε στη βιοτεχνική παραγωγή προϊόντων που προορίζονταν για το εμπόριο. Αρχικά οι νεκροί καίγονταν ανεξάρτητα της κοινωνικής τάξης στην οποία ανήκαν (αν και φαίνεται πως αρχικά η κοινωνία ήταν αταξική και διαχωρίστηκε στη συνέχεια), ενώ στην τελευταία φάση σε χρήση ήταν και η ταφή. Στους τάφους ανακαλύφθηκαν διάφορα κτερίσματα, όπως ξυράφια και αγκράφες στους αντρικούς τάφους, βραχιόλια, καρφίτσες, σκουλαρίκια στους τάφους που προορίζονταν για γυναίκες. Στην τελευταία φάση του πολιτισμού εμφανίστηκαν και επιτύμβιες στήλες. Χαρακτηριστικά του πολιτισμού αυτού ήταν τα δικωνικά αγγεία, στα οποία συλλέγονταν οι στάχτες των νεκρών μετά το κάψιμό τους και τα οποία από τις πρώτες γεωμετρικού τύπου διακοσμήσεις έγιναν όλο και πιο κομψά και περίτεχνα, ενώ και το ρεπερτόριο των διακοσμητικών μοτίβων πλούτισε σημαντικά.

Στην Κεντρική Ευρώπη ο πολιτισμός της εποχής του σιδήρου ταυτίζεται με τον πολιτισμό Χάλστατ (900-500 π.Χ.), από το χωριό της Αυστρίας στο οποίο, όπως και στη Βιλανόβα, ανακαλύφθηκαν τα πρώτα ίχνη του. Οι φορείς του πολιτισμού αυτού ήταν κυρίως οι Κέλτες, που μετακινούμενοι σε Βρετανία, Γαλατία, Ιβηρία, Ιταλία διέδωσαν τον πολιτισμό αυτό, που διακρίνεται σε τέσσερις περιόδους. Τέλος, η όψιμη εποχή του σιδήρου σε ολόκληρη την Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη αναφέρεται ως εποχή του πολιτισμού Λα Τεν (500-50 π.Χ.), από το ομώνυμο ελβετικό χωριό στο οποίο ανακαλύφθηκαν τα πρώτα ίχνη του. Ο πολιτισμός Λα Τεν διακρίνεται με τη σειρά του σε τρεις περιόδους και φορείς του ήταν οι Κέλτες εισβολείς, που δίδαξαν σε αυτόχθονες πληθυσμούς τη χρήση του σιδήρου.

Η διάδοση του σιδήρου στις χώρες της λεκάνης της Μεσογείου, μετά την κατάρρευση των ισχυρών αυτοκρατοριών της Ανατολής, αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την ανάπτυξη της γεωργικής παραγωγής και τη μόνιμη εγκατάσταση των νομαδικών φύλων στον τόπο της παραγωγής, με αποτέλεσμα τη διαμόρφωση των πρώτων γνωστών εθνών. Στην Ελλάδα, για παράδειγμα, η εποχή του σιδήρου συμπίπτει με τη γεωμετρική εποχή, εποχή κατά την οποία οι λαοί που μιλούσαν την ελληνική γλώσσα συνειδητοποιούν τους θρησκευτικούς και πολιτιστικούς δεσμούς τους.